partijvoorzitters

Willy Claes (1975-1977)

Socialisten hebben de traditie om al op erg jonge leeftijd te worden gebeten door het politieke beestje. Willy Claes spant zowaar de kroon. Jong, brandend van ambitie en met het hoofd vol plannen werd hij op 17-jarige leeftijd provinciaal secretaris van de Jongsocialisten. Daarna ging het snel. Verkozen tot gemeenteraadslid in zijn geboortestad Hasselt op zijn 25^ste. Het jaar daarop werd hij algemeen secretaris van de socialistische mutualiteit in Limburg en lid van het nationaal BSP-bureau. Tussendoor vond hij ook nog de tijd om succesvol zijn studie politieke en sociale wetenschappen af te ronden aan de Vrije Universiteit Brussel af te ronden.

In 1968 zette hij als volksvertegenwoordiger in de Kamer zijn eerste stappen in de nationale politiek. In 1972 werd hij minister van Nationale Opvoeding in de regering Eyskens-Cools. Het daaropvolgende jaar werd hij minister van Economische Zaken in de regering Leburton. In 1975 werd hij voorzitter van de socialistische partij.

Tussen 1977-81 en 1988-92 wenkte opnieuw de regering en was hij minister van Economische Zaken. In die laatste periode was hij ook vice-premier. Tussen 1992 en 1994 zetelde hij in de regering als vice-premier en minister van Buitenlandse Zaken. Daarnaast leidde hij de partij van de Europese Socialisten.

In 1994 ruilde hij de nationale politiek voor het internationale forum en werd secretaris-generaal van de NAVO. De nasleep van de Agusta-zaak leidde er helaas toe dat hij de NAVO vroegtijdig moest verlaten. Geroemd als politicus, befaamd als pianist.

Karel Van Miert (1977-1989)

Geboren en getogen in de Kempen in 1942, en helaas veel te vroeg overleden op 22 juni 2009.

Na zijn studie diplomatieke wetenschappen aan de Gentse Universiteit, begon hij op jonge leeftijd aan een carrière binnen de socialistische partij. Een rijke en gevulde carrière, zo zou de geschiedenis al snel leren. In 1976 werd hij Internationaal Secretaris van de BSP. Een jaar later combineerde hij de functie van co-voorzitter van de BSP-PSB met die van kabinetschef van Willy Claes.

In 1978 werd hij partijvoorzitter. Zowat een decennium lang nam hij de leiding van de partij waar. Onder zijn leiding splitste de BSP in de Vlaamse SP en de Waalse PS. Karel Van Miert had wou van de SP een partij maken met een duidelijke visie én gezicht. Een opzet dat nieuwe mensen vereiste die samen de lijnen van de partij uitdachten en vorm gaven. Dat opzet kreeg een naam: de ‘Jonge Turken’, met onder andere Louis Tobback, Luc Van den Bossche, Norbert De Batselier, Freddy Willockx, Louis Vanvelthoven en Marcel Colla. Klinkende namen, kleppers in de geschiedenis van de partij. De kroniek van een aangekondigd succes. SP ging hevig tekeer in thema’s die de samenleving sterk beroerden, denk maar aan de invoering van de kruisraketten. Met ‘Voor Vrede en Werk’ gaf Van Miert een radicaal sociaaleconomisch antwoord op het neoliberale offensief.

Een nieuwe generatie was geboren. Eén met haar op de tanden. Dat bleek uit de gemeenteraadsverkiezingen van 1982 en zeker uit het succes van de Europese Verkiezingen in 1984. Karle trok de lijst en behaalde een score van 21,8 procent. In 1985 werd de winst verzilverd bij de parlementsverkiezingen met een mooie 23,75 procent. En de opmars ging verder met een resultaat van 24,6 procent in 1987, waarmee de partij opnieuw deel uitmaakte van de regering.

Karel werd ook Europees Parlementslid in 1979. Een mandaat dat hij opnam tot 1985. In 1988 ruilde hij het voorzitterschap in voor de functie van Europees Commissaris bevoegd voor achtereenvolgens Transport, Krediet en Investeringen en Consumentenbeleid (1989-1993), voor Concurrentiebeleid, Personeelszaken en Algemeen Beleid (1993-1995), voor Concurrentiebeleid (1995-1999).

Frank Vandenbroucke (1989-1994)

Lange tijd was Frank Vandenbroucke de jongste voorzitter van de socialistische partij ooit. Op 34-jarige leeftijd nam hij de fakkel over van Karel Van Miert. Jong, maar allerminst onervaren. Zijn eerste stappen in de politiek zette hij als wetenschappelijk medewerker op de studiedienst van de partij, het SEVI. In 1985 ruilde hij de coulissen voor het podium en werd kamerlid.

Geëngageerd voor de partij en geïnspireerd door zijn voorganger wou hij werk maken van de vernieuwing van de partij. De ‘Jonge Turken’ van begin jaren ’80 gold als voorbeeld. De oprichting van de Dominogroep was hiertoe een belangrijke eerste stap. Johan Vande Lanotte, Anne Van Lancker, Renaat Landuyt, Steve Stevaert en Philippe De Coene maakten er deel van uit. Mensen van wie je bezwaarlijk kan beweren dat we van hen achteraf niets meer gehoord hebben.

Het jaar 1995, met de Agusta-affaire, was een zwarte bladzijde in de geschiedenis van de partij. Een affaire die Frank Vandenbroucke, toen ook minister van Buitenlandse Zaken, zwaar ontgoochelde en trof. Hij ruilde de Belgische politiek voor de universiteit van Oxford, waar hij werkte aan zijn doctoraatsthesis. Die herbronning was een schot in de roos en in 1998 kwam hij terug op het toneel van het Toekomstcongres. Een nieuw inhoudelijk project werd geboren: de actieve welvaartstaat. Nauwelijks een jaar later werd hij minister van Sociale Zaken en Pensioenen in de federale regering Verhofstadt I. Ook na de federale verkiezingen in 2003 was hij opnieuw van de partij in de paarse regering als minister van Werk en Pensioenen. De regionale verkiezingen in 2004 betekende zijn overstap naar de Vlaamse regering onder Yves Leterme. Hij werd er vice-president en minister van Werk, Onderwijs en Vorming.

Momenteel zetelt Frank in de Senaat.

Louis Tobback (1994-1998)

Wie stopt voor een rood licht in de woestijn? Louis Tobback. Inderdaad. Hij draait zijn hand – of tong- niet om voor een gevatte opmerking. Gemeend, maar tegelijkertijd door iedereen gehoord en vooral onthouden. Hij was voorzitter in de minst fijne episode van de socialistische partij: de uitbarsting en gevolgen van de Agusta-affaire. Toch slaagde hij erin om de neerwaartse spiraal te keren met de campagne ‘Uw sociale zekerheid’, waarmee hij zomaar even 20,7 procent van de stemmen haalde.

Een verkiezing winnen is een bijzondere zaak, een partij rechthouden een andere. Geen gemakkelijke klus, zoveel is zeker. Mensen, belangrijk voor de werking van de partij, verdwenen. Daarnaast speelden de financiële gevolgen een kwalijke rol. Toch slaagde Louis erin om de partij, intern en extern, recht te houden.

Met het Toekomstcongres in mei 1998, voorgezeten door Norbert De Batselier, werden 11 contracten gesloten met nieuwe ideeën en acties voor de partij. Samen met Steve Stevaert werd gezocht naar nieuwe gezichten op de lijsten.

In datzelfde jaar werd hij vice-premier en minister van Buitenlandse Zaken, nadat de ontsnapping van Dutroux een abrupt einde had gemaakt aan het mandaat van Johan Vande Lanotte.

Vandaag is Louis burgemeester van Leuven.

Fred Erdman (1998-1999)

Rust, kalmte en diplomatie. Dat zijn de woorden die Fred Erdman het meest typeren. En dat waren ook de verlangens van de toenmalige SP, na het noodgedwongen vertrek van Louis Tobback.

Begonnen als een interimjob nam Fred uiteindelijk de leiding van de partij gedurende twee jaar waar. Hij is misschien een minzaam man, wat timide zelfs, toch komt hij steeds openlijke uit voor waar hij in gelooft. Bewijs daarvan was zijn voortrekkersrol in het euthanasiedossier. Zijn voorbereidend werk leidde uiteindelijk tot de totstandkoming van de wet, die goedgekeurd werd in 2000.

Patrick Janssens (1999-2003)

1999 was een niet al te beste bladzijde in de geschiedenis van de partij. Bij de ‘moeder aller verkiezingen’ bereikte de SP een historisch dieptepunt met 15 procent. En toen kwam Patrick Janssens. Een vreemde eend in de bijt. Een reclameman –hij was directeur bij VVL/BBDO- die de partij zou leiden. De kritiek was aanvankelijk nogal luid. Maar dat keerde behoorlijk snel.

Onder Patrick onderging de partij een grondige vervelling. SP, een in zichzelf gekeerde partij, was niet meer. sp.a was geboren. Een partij die het lef heeft om deuren en vensters open te zetten, om te luisteren naar wat leeft en beweegt in de samenleving. Een partij die investeert in mensen en ideeën. De Tabasco-nota gaf de toon aan en het gelijke kansendiscours vond zijn weerklank. Terecht. De Tabasco-nota was inderdaad zo heet als de naam aangaf. Een kritische evaluatie van de eigen partij en haar structuren ga de aanzet om te komen tot een progressieve, zelfbewuste, sociaal-democratische en toekomstgerichte partij.

In 2003, in volle koers naar de parlementsverkiezingen, stond politiek Antwerpen onder ongeziene stroom. Het volledige schepencollege gaf haar ontslag na vermeend misbruik van VISA-kaarten door enkele van haar leden. Patrick stelde zich kandidaat-burgemeester en mocht de sjerp omgorden. In 2006 verzilverde hij die functie. Met verve. De Antwerpenaren kozen overduidelijk voor Patrick.

Lees hier de intentieverklaring van Patrick Janssens uit 1999.

Hier vindt u de intentieverklaring van Patrick Janssens uit 2001.

Steve Stevaert (2003-2005)

Steve Stevaert voorstellen hoeft nauwelijks. Het socialisme moet gezellig zijn of niet zijn. Als mijn tante wieltjes had, dan was ze een trotinette. Het is maar een greep uit de kwinkslagen waarop hij ons trakteerde. Het hoeft geen verwondering te wekken dat de voormalige cafébaas uit Hasselt in een mum van tijd een geliefd politicus werd. Waar Steve verscheen, was het ambiance. Maar Steve was en is meer dan oneliners alleen. Zo zette hij mobiliteit – een thema waar weinig politici zich aan wilden wagen – op de agenda. Met het decreet basismobiliteit gaf hij iedereen het recht op betaalbaar openbaar vervoer op redelijke afstand van zijn woonplaats. Gratis openbaar vervoer voor 65-plussers was ook een van zijn gesmaakte maatregelen. Gratis, het woord is gevallen, gaf hem de oneerbiedige bijnaam Steve Stunt. Nochtans liet zijn verhaal van sociale herverdeling niemand koud.

Ook op het vlak van energie behaalde Steve resultaten. Onder meer de gratis basislevering elektriciteit. En wie denkt dat Steve enkel ging voor zaken waar niemand tegen kon zijn, heeft het mis. Een dossier als zonevreemde woningen schoof hij niet opzij.

Na het afscheid van Patrick Janssens als voorzitter werd Steve het boegbeeld van sp.a. Hij was voorzitter tot hij besloot om zich opnieuw toe te leggen op zijn geliefde Limburg, waar hij het gouverneurschap op zich nam. Deze functie legde hij in juni 2009 neer, evenwel zonder ambities om terug te keren in de politiek.

Lees hier de intentieverklaring van Steve Stevaert uit 2003.

Johan Vande Lanotte (2005-2007)

Gepokt en gemazeld in de politieke wereld. Niet zo verwonderlijk als je weet dat Johan Vande Lanotte zijn loopbaan begon als kabinetschef van toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Louis Tobback, in 1988. In datzelfde jaar werd hij ook aangesteld als professor aan de Universiteit van Gent. Zijn natuurlijke habitat, zoals hij het zelf omschrijft. Zijn echte stiel, diegene “waarmee hij zijn ego maakt of kraakt”.

Geboren en getogen in het diepe West-Vlaanderen, Stavelo- bachten den kupe, zou je durven zeggen-, vraagt zijn mentor Louis Tobback om te verkassen naar de koningin der badsteden, Oostende. Nieuw leven in die afdeling blazen was zijn opdracht. Johan gaat in op de vraag en zijn methode blijkt aan te slaan. Binnen een jaar krijgt hij voldoende stemmen achter zijn naam om hen te vertegenwoordigen in de federale Kamer.

Het duurt niet lang vooraleer hij zijn eerste slag binnenhaalt. Wie aan de Noordzee denkt, ziet ook de kustlijn voor zich. Een fantastisch zicht dat steeds meer verpest werd door een alles en niet ontziende bouwwoede. Met het duinendecreet stelde hij daaraan resoluut een einde. Daarna werd hij minister en vice-premier in de federale regering. Zijn passage bleef niet onopgemerkt, met onder andere zeven sluitende begrotingen op rij en gratis woon-werkverkeer op het spoor.

Vandaag is Johan fractieleider voor sp.a in de Senaat. Politieke schermutselingen zal hij niet schuwen, dat is nu eenmaal de aard van het beestje.

Lees hier de intentieverklaring van Johan Vande Lanotte uit 2005.

Caroline Gennez (2007-2011)

“Doe goed en kijk niet om”, dat is het motto van de jongste voorzitter van sp.a ooit.

Het doel van Caroline Gennez was om het te maken in de tenniswereld. Helaas maakte een hernia een abrupt einde aan dat plan. De vastberadenheid en de strijdlust bleven echter, net zoals de grote interesse voor sport. Haar engagement werd duidelijk toen ze voorzitter was van de Jongsocialisten, die ze omvormde tot Animo. Een brede, open, progressieve jongerenbeweging met net dat beetje meer: rebels en recht voor de raap. Zonder taboes of dogma’s.

In 2004 verhuisde ze van Sint-Truiden naar Mechelen, waar ze de partij opnieuw op duidelijk op de kaart zette. Na de verkiezingen van 2004 werd ze fractievoorzitter voor sp.a-spirit in het Vlaams Parlement. Ondertussen kwam ze als ondervoorzitter aan de zijde van Steve Stevaert te staan. Toen die laatste het gouverneurschap in Limburg opnam, kwam Caroline tijdelijk aan het roer van de partij.

Op 15 oktober 2005 werd Johan Vande Lanotte voorzitter en opnieuw nam Caroline de rol van ondervoorzitter op zich. Na de in mineur afgelopen federale verkiezingen in 2007 nam Johan ontslag. Caroline kreeg op haar beurt het vertrouwen als nieuwe voorzitter van sp.a.

Haar motto blijft ze nog steeds trouw, zij het in iets aangepaste vorm: “doe goed, ga vooruit en kijk of iedereen mee is”. Caroline is voorzitter van een partij die leeft. Een partij van vlees en bloed. Een partij ook die kan incasseren, die luistert en antwoorden biedt.

Caroline Gennez is momenteel federaal parlementslid en schepen in Mechelen. Bruno Tobback volgde Caroline Gennez in september 2011 op als voorzitter van sp.a.

Lees hier de intentieverklaring van Caroline Gennez uit 2007.