uw vrijheid en veiligheid uit ons programma

Criminaliteit heeft diepe wortels. We moeten daar hard tegen optreden. Maar criminaliteit deelt dagelijks harde klappen uit. In een aantal wijken is er een probleem van leefbaarheid en is er ongenoegen over kleine overtredingen en asociaal gedrag. Daar willen we onmiddellijk en kordaat tegen reageren. Wij willen dat iedereen de sociale spelregels naleeft. Wij willen geen samenleving waarin elk individu zijn eigen zin doet, maar een samenleving waar we allen samen zin in hebben.

Nieuwe technologieën zoals Buurtinformatienetwerken, DNA-bestanden, camera’s en zo meer willen we ten volle benutten. Dit moet gepaard gaan met een goede wettelijke omkadering.

Veiligheid is een cruciale gemeenschapsvoorziening. Het is een kerntaak voor de overheid. De overheid kan dit niet overlaten aan privé-initiatief. Veiligheid mag de mensen niet op kosten jagen. De overheid moet dus volledig instaan voor de financiering. Enkel dan kunnen wij gelijke kansen op het vlak van veiligheid garanderen. Voor de villawijk, maar ook voor de straat met rijhuizen. Voor de bezitter van een dure auto, maar ook voor wie 's avonds de tram of de bus neemt.

De onveiligheid is een probleem. Daarom is het nog geen goed idee om iedereen een geweer te bezorgen en het recht op wettige zelfverdediging uit te breiden tot de verdediging van eigendommen. Op die manier creëer je meer onveiligheid in plaats van meer veiligheid.

Bestrijding van de criminaliteit is een zaak van de politie. Die zijn daarvoor opgeleid. Mensen die zelf gaan experimenteren met wapens, kunnen een gevaar voor de samenleving betekenen. Geweren zijn geen speelgoed. Als je er verkeerd mee omgaat, is het onheil niet te overzien. Far West toestanden kunnen we dus missen als kiespijn. Oog om oog en tand om tand leidt enkel tot meer geweld en onveiligheid.

Met de nieuwe wet bestaan er nog twee soorten vuurwapens. Verboden wapens en wapens waarvoor een vergunning vereist is. Deze vergunning kennen we slechts toe onder zeer strikte voorwaarden. Om een vergunning te bekomen, moet je een theoretische en een praktische test ondergaan en een medisch attest voorleggen. We gaan ook na of de persoon in kwestie nog geen zware veroordelingen opliep. Een wapenvergunning geven we voortaan slechts voor vijf jaar. Daarna moeten mensen de tests opnieuw ondergaan.

De strenge nieuwe wapenwet is een goede zaak. Het gaat hier niet zomaar over kleine en lichte vuurwapens, zoals tegenstanders van een strenge aanpak wel eens beweren. Wereldwijd vallen 90 procent van de slachtoffers van vuurwapens precies door deze ‘kleine’ wapens. In die zin zijn zij de echte massavernietigingswapens te noemen.

Het is niet zo dat elke gedetineerde zomaar de gevangenis kan buitenstappen na één derde van zijn straf. Zeker niet voor degenen met zware feiten op hun kerfstok. Dat aantal zal nog verder dalen met de inwerkingtreding van de strafuitvoeringsrechtbanken. Het is belangrijk dat de gevangene weet dat positief gedrag loont en dat hij een deel van de straf kan uitwinnen. Maar de grenzen van deze mogelijkheden moeten voor iedereen duidelijker zijn.

De Belgische justitie is niet zo laks als vaak wordt aangenomen. 46 procent van de gevangenen zit de helft van z'n straf uit. 35 procent komt na twee derde van de straf vrij. En ‘slechts’ 18 procent van de veroordeelden die meer dan drie jaar cel kregen, komt na één derde van hun straf vrij.

Een uitbreiding van de capaciteit is een mogelijke oplossing. België kampt met een gemiddelde bezettingsgraad van ongeveer 116 procent. Maar uitbreiding zonder visie of overleg is geen optie. Daarom pleiten wij ervoor om enerzijds de celcapaciteit te verhogen en anderzijds te zoeken naar alternatieven voor de gevangenisstraf.

Daarnaast zijn er de alternatieven voor de gevangenisstraf. Zoals bijvoorbeeld een werkstraf of een leerstraf. Als we zorgen voor een goede begeleiding, kunnen we die alternatieven ondersteunen en uitbreiden. Een goede omkadering en voldoende middelen zijn hierbij wel een voorwaarde.

Wanneer je de samenstelling van de groep gedetineerden analyseert, blijkt dat ruwweg 35 procent ervan voorlopig gehechten zijn. In principe heeft voorlopige hechtenis een uitzonderingskarakter, maar dit blijkt niet uit de cijfers. Het is belangrijk magistraten te blijven sensibiliseren met het oog op een oordeelkundig gebruik van de voorlopige hechtenis.

Om de samenleving voor iedereen te ordenen en leefbaar te houden, zijn er regels en afspraken nodig. Of we dat nu willen of niet. Iets anders is de vaststelling dat er misschien teveel regels zijn. Of dat regels niet werkbaar of soms tegenstrijdig zijn. Een opkuis van de regelgeving is zeker op zijn plaats. Bijvoorbeeld via een systematische wetsevaluatie, waarbij we nagaan of een regel nog zinvol, eigentijds of toepasbaar is.

Ook het juridisch taalgebruik moet menselijker en verstaanbaar worden voor iedereen. Mensen hebben niets aan regels en rechtspraak die ze niet begrijpen.

Er is een grondige hervorming nodig. Sommige zaken zijn nu eenmaal ingewikkeld en vragen tijd. Maar bovenal werkt het gerecht te traag. Dat heeft veelal te maken heeft met verouderde en achterhaalde werkomstandigheden en werkorganisatie.

Een rechtsstaat is het aan zichzelf verplicht een betwisting op een fatsoenlijke manier af te handelen. Daarbij moeten alle belangen op een evenwichtige wijze aan bod komen. Dat vraagt tijd. In het strafrecht is er sinds enkele jaren terecht aandacht voor het slachtoffer. Die krijgt nu inspraak in het verloop van de procedure. Die inspraakmechanismen nemen ook tijd in beslag.

Er zijn ook nog proceduremisbruiken. Gehaaide advocaten beschikken over een ware trukendoos om procedures te laten aanslepen. Die trukendoos zouden ze beter bij het oud papier zetten. En dan is er nog de rechtszoekende zelf die per sé hoger beroep wil aantekenen, of de advocaat, die een hoger beroep aanbeveelt dat weinig kans op slagen heeft.

Kortom, de gerechtelijke achterstand wordt veroorzaakt door het laten aanslepen van zaken, gebrekkig management van rechtbanken, te veel hogere beroepen. Het is een collectieve verantwoordelijkheid van de partijen, hun advocaten, de magistraten en het justitiebeleid.

Naar Europese normen zijn de advocaten in België niet heel duur. Maar als je een gemiddeld inkomen hebt en je net buiten de inkomensgrens voor geheel of gedeeltelijk kostenloze juridische bijstand valt, is het zelfs in België moeilijk de erelonen van een advocaat te betalen.

Vooral als processen zo lang duren, moet je meer prestaties betalen. Daarom wil sp.a kansen geven aan minder slopende en veel goedkopere buitengerechtelijke geschillenoplossingen, zoals bemiddeling. We willen ook de gemiddelde duur van de processen verminderen. Zo worden ze niet alleen minder slopend, maar ook minder duur. Bovendien willen we de rechtszoekende de mogelijkheid geven de kostprijs van zijn advocaat beter op voorhand in te schatten, via een indicatieve tarievenlijst.