7% van de beginnende leerkrachten (tussen 20 en 30 jaar oud) in het basisonderwijs hadden in 2016-2017 minder dan twee derde van een voltijdse job. Het gaat om 4.928 jonge leraren. In de groep 20- tot 40-jarigen werkte 13,5% van de leerkrachten (9.545) minder dan twee derde van een voltijdse betrekking. En in totaal moest 25% van de leraren (17.558) het in 2016-2017 doen met minder dan een tweederdejob. Dat blijkt uit cijfers die sp.a-parlementslid Steve Vandenberghe opvroeg bij onderwijsminister Hilde Crevits (CD&V).

Eén op de zeven leerkrachten in het basisonderwijs tussen 20 en 40 jaar oud moest zich vorig schooljaar tevredenstellen met een deeltijdse job. In totaal moest één op de vier leerkrachten het met minder dan een fulltime doen. Soms is het een eigen keuze, maar vaak is het omdat een voltijdse job moeilijk te vinden is. 

Sommige leraren kiezen bewust voor deeltijds werken, maar er zijn heel wat leraren die minder werken dan ze zouden willen. En het gaat niet altijd om jonge leraren die nog hun weg zoeken. Nancy Van Hoye (45) bijvoorbeeld. 22 jaar werkt ze als leerkracht, maar ze is intussen de tel kwijt wat het aantal scholen betreft waar ze voor de klas stond. "Het moeten er meer dan 100 zijn. Twee jaar geleden heb ik in één maand op negen scholen gewerkt. Als jonge leerkracht is dat al lastig, van interim naar interim trekken en de gaatjes opvullen. Maar doe het maar eens als je een alleenstaande ouder bent met twee kinderen en een lening moet afbetalen. Dan heb je die fulltime job écht nodig. Extraatjes kunnen er echt niet van af. Maar het is ook uitputtend. Elke interim jezelf opnieuw moeten bewijzen, aanpassen en flexibel opstellen."

60.000 vacatures
Hoe het komt dat ze een fulltime is misgelopen? Tegen 2025 zijn er toch meer dan 60.000 extra leerkrachten nodig in het Vlaamse onderwijs? "Vaak zijn er leerkrachten nodig die een specifiek talent hebben - denk maar aan leerkrachten die bakkers moeten opleiden of een vreemde taal spreken. En bovendien: je moet geluk hebben. Iemand kennen die je aanbeveelt."

Nancy Van Hoye is niet alleen. Dat blijkt uit de cijfers van Crevits, maar ook uit haar facebookgroep 'Leerkrachten zonder Werkzekerheid' die ze oprichtte uit pure frustratie. De groep telt 2.800 leden, allemaal leraren die snakken naar een voltijdse baan. 

Vliegtuigloopbaan

Om het tij te keren en leerkrachten meer werkzekerheid te bieden, pleit sp.a voor een 'vliegtuigloopbaan'. "Tijdens de eerste vijf jaar krijgen leraren een 'startbaan': een vaste opdracht, verbonden aan een scholengemeenschap. Vervolgens stappen ze over op de 'zenitbaan', die hen de volle bescherming van de huidige vaste benoeming geeft. Daarna kunnen ze overstappen op een 'landingsbaan', waarbij ze hun lesopdracht kunnen afbouwen om zo hun expertise ter beschikking te stellen van het hele schoolteam", aldus Vandenberghe.

'Vervangingspool'

Minister Crevits stelt vast dat het aantal werkloze leraren daalt: in 2014 waren er nog 7.000, in 2017 5.000. "In de toekomst zijn er structureel nog veel leerkrachten nodig, maar meer en meer korte vacatures raken nu niet ingevuld." Crevits stelt twee oplossingen voor: ten eerste een vervangingspool. Startende leraren die zich bij die pool zouden aansluiten, zouden een volwaardig contract krijgen voor één schooljaar. In dat jaar zouden ze vooral zieke of afwezige collega's vervangen in de scholen van hun scholengemeenschap. Daarnaast wil Crevits niet ingevulde vervangingen bundelen. Dat moet ervoor zorgen dat de vervanging langer duurt en dus aantrekkelijker wordt.