Kreeg jij de afgelopen dagen ook een postkaart van sp.a in je handen met daarop het grafisch vormgegeven silhouet van Camille Huysmans op de cover? Goed zo, dan ben jij één van de 50.000 gelukkigen in de provincie Antwerpen die deze kaart naar het ontwerp van Fatinha Ramos mocht ontvangen. Camille Huysmans zeg je? Is die man niet al lang dood en begraven? Zeker, en dat ondertussen al wel 50 jaar geleden. Maar ondanks de lange periode die gepasseerd is sinds zijn overlijden, meen ik dat hij vandaag nog steeds relevant is. Ik doe een poging:

  • Branie: Huysmans deinsde er niet voor terug zijn mening te formuleren of op te komen voor zijn idealen, ook bij de Groten der Aarde. Of het nu was om aan Hendrik De Man te sommeren wél weerstand te bieden tegen de Duitse bezetter, dan wel om Vladimir Iljitsj Lenin de oren te wassen over het mislukken van het Stockholm-initiatief in 1917. Volgens Rosa Luxemburg had Huysmans een “impertinent gezicht” (in termen van vandaag: een karakterkop), en ze onderhield dan ook een haat-liefde verhouding met hem. Los van alle anekdotiek, was Huysmans echter een man met een degelijk basiscompas waarop hij zich tijdens de woeligere periodes beriep. Altijd handig.
  • Pacifisme en Stockholm 1917: Als secretaris van de Tweede Internationale ijverde Huysmans voor wereldvrede. En neen, Huysmans was geen geitenwollensok die vanuit de luie zetel tot laat in de nacht oreerde over pacifisme. Hij nam initiatief en zette zichzelf en anderen aan tot daden. Over zijn rol in het befaamde Stockholm-initiatief van 1917 zijn heuse wetenschappelijk onderbouwde boeken geschreven, maar voor de millenial in jou, volstaat wellicht deze recensie uit 1996 van Paul Goossens.
  • Werkethos: Huysmans stond bekend om zijn niet aflatende werkethiek, gaf nooit op en krabbelde weer recht na tegenslagen. Hij verhuisde van Bilzen naar Luik, van Luik naar Brussel met tussenstop in Engeland om uiteindelijk naar Antwerpen te verkassen en er burgemeester te worden. In de tussentijd overleefde hij 2 wereldoorlogen en speelde hij tijdens beide oorlogen ook nog eens een actieve rol in het streven naar vrede. Huysmans zat meer dan 50 jaren onafgebroken in het parlement maar uiteindelijk nam hij zijn werkethos wellicht nét iets te serieus door “de eerste 100-jarige in het parlement” te willen worden. Een kleine slipper in zijn oeuvre, die we hem ondertussen wel kunnen vergeven?
  • Muziek en cultuur: Mens sana en corpere sano. Huysmans’ rol als cultuurminnaar is vaak onderbelicht, maar hij zorgde er wel voor dat musea en cultuurhuizen de nodige middelen kregen om hun werking te versterken. Het Antwerpse Rubenshuis zou zonder Huysmans nooit gerenoveerd zijn en in het Museum Voor Schone kunsten zouden geen Modigliani’s te bewonderen zijn. Daarenboven kon Huysmans een partij piano spelen en bracht hij anderen ermee in vervoering. Huysmans als politique politicienne? Geenszins.
  • Gelijkheid: Huysmans’ rol binnen de Vlaamse Beweging is controversieel. Socialisme en flamingantisme, er rust een taboe op. Waar het Huysmans volgens mij echter vooral om te doen was, was gelijke toegang tot onderwijs voor iedereen. Zo ijverde hij voor Vlaams universitair onderwijs voor iedereen en richtte hij het eerste Atheneum voor meisjes op. Moest Huysmans de kansarmoedecijfers van vandaag kennen, hij zou er wel raad mee weten.
  • Geestdrift en eeuwige jeugd: “Wie zijn geestdrift behoudt, wordt wellicht ouder van jaren, maar nooit oud.” De meerdere decennia die de loopbaan van Huysmans bestrijken, tonen aan dat de man permanent wilde vernieuwen en zijn opdracht altijd als onaf beschouwde. In het voorjaar van 2018 willen we met Curieus Antwerpen het boekje “brieven aan een jongen socialist” (1945) opnieuw uitgeven en zullen we het voorzien van hedendaags commentaar. Wedden dat je het interessant zal vinden?