Met nog drie kandidaten in de running voor de opvolger van onze F-16 gevechtsvliegtuigen, komt de lobbymachine nu echt goed op gang.

Met nog drie kandidaten in de running voor de opvolger van onze F-16 gevechtsvliegtuigen, komt de lobbymachine nu echt goed op gang. Tegen de zomer beslist de regering wie onze nieuwe gevechtsvliegtuigen mag leveren: de Amerikanen, de Fransen of het Europees consortium?  De verschillende aanbieders strooien met beloftes. Zo biedt de Franse regering investeringen voor vier miljard euro in een honderdtall industriële en technologische Belgische projecten. Het Europees consortium, die de Eurofighter Typhoon aanbiedt, reageerde meteen met een tegenbod: als ons land voor hun toestel kiest, dan krijgt het er cyberbeveiliging voor de hele telecom bovenop. Ook de Amerikaanse F-35 beloofde al mooie contracten met de Belgische industrie. 

Tweeënhalf kandidaten

De kandidaat-vliegtuigbouwers hebben nog tot 14 februari om hun definitieve voorstel in te dienen bij de regering. Op vandaag zijn nog tweeënhalve fabrikanten in de running om ‘de aankoop van de eeuw’ te leveren. Tweeënhalf? Wel, de Amerikaanse F-35 en de Britse Eurofighter dienden netjes een offerte in. Frankrijk besliste om  de procedure niet  te volgen en richtte een eigen voorstel tot samenwerking aan onze regering over hùn toestel: de Rafale. Net dit zorgt voor turbulentie: minister van Defensie Steven Vandeput bestempelt het Franse voorstel als onwettig. Handig, gezien de minister zijn  uitgesproken voorkeur voor de Amerikaanse F-35. Premier Michel ziet dan weer heil in een samenwerking met Frankrijk. Laat ons eerlijk zijn, Wallonië zou er wel bij varen.  Zo beloofde Frankrijk eerder ook al investeringen van zo’n 20 miljard euro en 1500 Belgische banen als ons land voor hun Rafale kiest.  En de premier heeft weinig zin om zijn vriend Macron teleur te stellen. 

Ook het aanbod van het Europees consortium is opnieuw een streep door de rekening van minister Vandeput. Ze willen investeren in cyberbeveiliging voor onze militaire informatie, banken, overheid en bedrijven. Dat  zal als muziek in de oren klinken bij premier Michel, die cyberbeveiliging hoog op de agenda plaatst. Het is een publiek geheim dat minister Vandeput  zich onredelijk en ongezond sterk aangetrokken voelt tot het Amerikaanse toestel, terwijl het niet het meest geschikt is om de noden van ons land te vervullen. De aanlokkelijke voorstellen van de tegenkandidaten zouden er wel eens voor kunnen zorgen dat de vlieger voor minister Vandeput niet opgaat. 

Opbod zonder controle

We mogen ons bovendien niet té veel laten leiden door de wedloop aan compensaties. Het opbod zal de komende maanden gegarandeerd verder gaan, maar wie controleert al deze beloftes eigenlijk? 

Het opbod zal de komende maanden gegarandeerd verder gaan, maar wie controleert al deze beloftes eigenlijk?

In Nederland werd het economisch onderzoeksbureau SEO aangesteld nadat F-35 gigantisch veel jobs beloofden. SEO haalde echter het paradepaardje van de Amerikaanse lobby onderuit. Het onderzoeksbureau concludeerde dat  de F-35 op lange termijn wel voor hoogwaardigere banen zorgt, maar geen extra werkgelegenheid oplevert. Weg beloftes. Ook in België is het absoluut noodzakelijk dat een onafhankelijk orgaan de economische return narekent én dat we voldoende nadenken wat die compensaties ons land juist opleveren. Compensaties zouden bijvoorbeeld ook naar het onderwijs of de zorgsector kunnen terugvloeien.

Investeer wijs

Gevechtsvliegtuigen zijn vliegende creditcards zonder uitgavenlimiet. Het Belgische leger bevindt zich in staat van stagnatie. Voor ons is het duidelijk: Defensie zal Europees zijn, of zal niet zijn. Straaljagers zijn er al genoeg, investeer in capaciteiten die onze defensie écht nodig heeft. Zo is er een Europees tekort aan luchttransport, drones, intelligence en bescherming van de havens. 

Premier Michel en minister van Defensie Vandeput navigeren beiden een andere richting uit. Wanneer er chaos is in de cockpit, kan de landing fataal zijn. Het wordt dringend tijd dat onze premier bijstuurt. Nieuwe gevechtsvliegtuigen mogen dan al de droom van de huidige regeringspartijen zijn, voor de Belgische belastingbetaler wordt het ongetwijfeld een nachtmerrie.