Dit weekend beraadt sp.a zich op een congres over de toekomst van de partij. Hoe sterk is de positie van voorzitter Caroline Gennez nog? Hoe reageert ze op de kritiek? En welke kansen heeft sp.a bij de verkiezingen?

Heisa over Bert Anciaux en de naam van de partij, kritiek van de oude krokodillen, problemen met de linkerflank, gekibbel over de lijstvorming in Antwerpen: Caroline Gennez heeft het de jongste tijd niet makkelijk. Zou ze met al dat gedoe eigenlijk nog wel zin hebben in het voorzitterschap?

Maar Gennez is geen watje. Na de val van Johan Vande Lanotte en Freya Van den Bossche in 2007 bleef zij als enige overeind. En ook nu, na bijna twee loodzware jaren, kan ze nog steeds lachen. Stralend ontvangt ze ons in haar schepenkabinet in Mechelen. Twintig minuten later dan gepland weliswaar, een vertraging die we te danken hebben aan een file op de Antwerpse Ring.

We worden gek van die files, zeker nu de oplossing van dat probleem weer is uitgesteld door het debat over de Oosterweel.

Caroline Gennez: Daarover moet inderdaad snel een beslissing worden genomen, als het kan nog voor de verkiezingen van juni. Persoonlijk heb ik altijd gevonden dat daarover een referendum moet worden georganiseerd, gezien de verhitte publieke discussie. Maar we hebben nu honderdduizenden euro uitgegeven aan die nieuwe studie, dus moeten we daar toch eerst eens goed naar kijken. En dat nieuwe, vierde tracé dat woensdag is voorgesteld, ziet er interessant uit.

De BAM is al jaren aan het studeren. Waarom heeft die dat boeiende nieuwe tracé nooit ontdekt?

Dat vind ik ook redelijk pijnlijk en wraakroepend. Het probleem met de BAM is dat die haar opdracht als onderaannemer van de Vlaamse regering puur technisch heeft uitgevoerd en te weinig rekening heeft gehouden met de menselijke aspecten van het dossier: de leefbaarheid, fijn stof, de skyline... Politiek bedrijven betekent ook dat je een publiek draagvlak voor je beslissingen moet creëren. Daarvoor moet je veel en open communiceren, en dat heeft de BAM tot voor kort niet gedaan. In Mechelen doen we dat wél voor ons Masterplan, al heeft dat natuurlijk niet dezelfde schaal. De les die we van het BAM-verhaal moeten leren, luidt: de regering kan met onderaannemers werken, maar de politici moeten de regie in handen houden en de beslissingen nemen.

Op die beslissingen zitten we nu al negen jaar te wachten.

Nogmaals: er moet snel een beslissing komen. Maar alleen idioten veranderen nooit van mening. Ik ben het niet eens met Dirk Van Mechelen, die vindt dat de knoop voor Pasen moet worden doorgehakt, omdat daarna alleen nog maar campagne wordt gevoerd. De Vlaamse regering regeert tot de dag voor de verkiezingen.

Als niet wordt gekozen voor het BAM-tracé, dan kost dat de dagelijkse gebruikers van de Kennedytunnel elk jaar een maandloon aan tolgeld, zegt Van Mechelen.

Ik ben ook tegen die tol, althans voor personenwagens. Voor vrachtwagens ligt het anders. Je moet ergens geld vinden.

Dit weekend organiseert u een congres. Wat is de bedoeling?

We gaan de Europese lijst en ons programma voorleggen aan onze leden. In deze crisistijden moet het socialisme weer tot de mensen doordringen. Daarvoor moeten we de juiste keuzes maken. We leggen het accent op economisch herstel, op jobs, op duurzame investeringen in de toekomst. In deze tijden van recessie mogen wij niet stilstaan.

Wat zou u dan anders doen, mocht uw partij in de federale regering zitten?

Ik zou de begroting niet op zo'n schandelijke manier laten ontsporen. Het misbruik van de notionele intresten heeft de staatskas vorig jaar drie miljard euro gekost. Ik zou ook werken aan de tweede pensioenpijler en het Zilverfonds voor de financiering van de vergrijzing spekken, want daar is sinds 2007 nul euro in gestort. En ik zou zorgen voor een groot herstelplan, zoals Obama dat doet in de VS. Hier hebben we alleen wat marginale lastenverlagingen, die sommige bedrijven acht euro per werknemer opleveren. Gelooft er iemand dat dat voor extra jobs zal zorgen?De federale regering doet veel te weinig, en dat levert een explosieve cocktail op die zeer bedreigend is.

De sp.a is daar als lid van de paarse regeringen toch ook schuldig aan?

Toen waren de begrotingen in evenwicht. We proberen nu met de Vlaamse regering het federale geknoei ongedaan te maken, maar zo hoort het natuurlijk niet te lopen.

Vindt u dat de sp.a opnieuw in de Vlaamse regering moet stappen?

Wij willen altijd regeren, tenminste: als we het verschil kunnen maken, als we trendbreuken kunnen realiseren zoals we dat hebben gedaan voor het onderwijs en de mobiliteit. Wij gaan voor nieuwe concepten waarmee de samenleving een generatie of twee verder kan. Maar laten we eerst afwachten hoe de kiezer zich uitspreekt. Wij stappen niet in een regering om de hoop te vergroten.

Met welke thema's gaat u de campagne in?

Jobs, meer betaalbare kinderopvang op basis van het inkomen, zuinig wonen, rusthuizen die niet meer mogen kosten dan het pensioen...

En bij welke partij denkt u stemmen te kunnen wegkapen?

Allemaal! Met een programma als het onze moeten wij in theorie 85 procent van de bevolking kunnen bereiken. Iedereen die rationeel nadenkt, is een socialist. Ook al wil niet iedereen zich zo noemen. (lacht)

Waarom scoort u dan maar 13,5 procent in de peilingen?

Links heeft het in veel landen moeilijk. We zijn het slachtoffer van ons eigen succes, omdat we al veel hebben gerealiseerd. Maar de mensen aan de onderkant van de samenleving krijgen het nu steeds moeilijker, en ook de middenklasse holt zichzelf voorbij. Dat is onze bekommernis. In de landen waar de socialisten het sterkst staan, hebben de gewone mensen het het best. Dàt is onze ambitie. Is er nog iemand die in deze crisis gelooft dat de overheid niet nodig is? Ja, mensen zoals Vincent Van Quickenborne (Open Vld, red.), die de crisis een systeemfoutje noemt en vervolgens wil overgaan tot de orde van de dag. En welke partij is het meest geloofwaardig als de vrije markt moet worden gecorrigeerd? Juist, de sp.a!

Maar die sp.a is wel intern verdeeld. Zelfs Steve Stevaert uitte onlangs kritiek. Doet zoiets pijn?

De kritiek van Steve betrof een nieuw boek over het socialisme van professor Carl Devos. Ik vond die publieke kritiek van Steve niet zo slim, maar ik voel me er niet door aangesproken.

Hij had het nochtans over de saaiheid van het socialisme, over het gebrek aan creatieve ideeën.

Steve mag ons altijd ideeën leveren (lacht). Maar het is niet waar wat hij zegt. Ons idee om de kosten van kinderopvang te koppelen aan het inkomen, is even revolutionair als zijn idee voor gratis openbaar vervoer. En dat we onszelf een shot onder ons gat moeten geven en nieuwe ideeën moeten ontwikkelen, dat wist ik ook al.

Als we de klok nu terugdraaien naar het moment waarop u voorzitter werd, zou u het dan overdoen?

Ik heb veel meegemaakt, maar iemand moest het doen. En ik doe het nog steeds graag. Ik geniet van het contact met de basis en van onze impact op de besluitvorming. Minder leuk is de invloed van deze job op de kwaliteit van mijn leven, want van nature ben ik een bourgondiër. En als voorzitter van een partij die niet de wind in de zeilen heeft, sta ik vaak in het oog van de storm.

Klopt het dat u tijdens de rel over Bert Anciaux uw ontslag hebt overwogen?

Ik was niet blij met de harde woorden van Louis Tobback. Hij heeft toen een kans gemist om te zwijgen. En ik vond het nodig om aan de ploeg waarmee ik werk te vragen of ze nog vertrouwen in mij had. Maar dat is nu allemaal achter de rug, en Louis staat samen met Bert op onze Europese lijst.

Beschouwt u de komende verkiezingen als een persoonlijke test? Met welke score bent u tevreden?

Ik ga daar geen cijfers op plakken. Het is allemaal zo onvoorspelbaar, met acht partijen waarvan er niet één nog twintig procent haalt. Ik ga me ook niet uitspreken over wat er na de verkiezingen moet gebeuren. Johan Vande Lanotte heeft dat in 2007 niet slim aangepakt. Door zijn overhaaste ontslag waren we verplicht tot een voorzittersverkiezing die volgens sommigen nu nog niet is afgesloten. (lacht) Ik heb de ambitie om aan te blijven tot in 2011.

Wie schuift uw partij naar voor als kandidaat-ministers?

We zitten nog lang niet in de nieuwe regering. Integendeel, als rechts de kans krijgt om samen met Dedecker te regeren, dan zal het niet twijfelen. Dat geldt niet voor elke CD&V'er, maar wel voor Open Vld. Maar ik denk nog niet aan de oppositie. Wie zo naar de verkiezingen gaat, krijgt slaag. Niemand stemt op losers. We gaan er meer dan ooit voor, want gezien de crisis is het vijf voor twaalf.

Is Vlaanderen eigenlijk niet van nature rechts?

Daar ben ik nog niet zo zeker van. De Vlaming wil gewoon vooruit in het leven: een eigen huis, een goeie job, af en toe op reis, geen zorgen voor de dag van morgen. Wie zegt dat iedereen dat nu al heeft, komt van een andere planeet. Kijk naar de werkloosheid en naar het grote aantal alleenstaande ouders. Er is nog heel veel werk.

Wie wordt voor deze campagne het Vlaamse sp.a-boegbeeld, zoals Kris Peeters dat is voor CD&V?

Frank Vandenbroucke is ons Vlaams boegbeeld. Ik zal met plezier ons Antwerps boegbeeld zijn. In Antwerpen hebben we een luxeprobleem, met Patrick Janssens en Kathleen Van Brempt. Het is goed voor Antwerpen dat Kathleen onze kopvrouw voor Europa wordt, want nu werd die top bezet door twee mensen uit Vlaams-Brabant.

Wat gaat u dit weekend zeggen in uw speech op het partijcongres?

Om eerlijk te zijn: ik moet nog aan die speech beginnen. Ik schrijf die meestal op het allerlaatste moment. (lacht)

Gennez over:

Steve Stevaert
"Ik voel me niet aangesproken door de kritiek van Steve, die vindt dat het socialisme saai is geworden. Het klopt ook niet. Ons idee om kinderopvang te koppelen aan het inkomen, is even revolutionair als zijn idee om het openbaar vervoer gratis te maken."

Güler Turan
"De nummer vier op onze Antwerpse lijst is een advocate van Turkse origine, die in de Antwerpse gemeenteraad zit. Ze is onbevangen, enthousiast en intelligent. Ik zie in haar een politiek talent. Ze zevert en semmelt niet. Echt een vrouw naar mijn hart."

Frank Vandenbroucke
"Wie ons Vlaams boegbeeld voor de verkiezingen wordt, zoals Kris Peeters bij CD&V? Wij hebben een luxeprobleem. Schrijf maar dat Frank Vandenbroucke dat wordt. Ik zal met plezier ons Antwerps boegbeeld zijn."

Anissa Temsamani
"Ze vond de mooie vijfde plaats op de lijst niet goed genoeg en doet niet mee. Maar ze wist al maanden dat Mechelen niet de eerste én de derde plaats kon opeisen. Anissa is ook nog de plaats van tweede opvolger aangeboden."

Erik De Bruyn
"Hij is de woordvoerder van SP.a Rood. En hij heeft gezegd dat hij enthousiast mee campagne wil voeren. Erik vond dat ABVV'er en Opel-man Rudi Kennes niet hoog genoeg stond op de lijst. Rudi is een schitterende kerel, maar ik vind dat hij niet voor die zesde plaats had mogen passen."

Dat is volgens Caroline Gennez het theoretisch potentieel van sp.a op de electorale markt.