Door de consument meer btw te doen betalen op allerlei producten raakt de federale regering de alleenstaanden dubbel zo hard in hun portefeuille. Zij kunnen de duurdere rekening immers niet in twee hakken







De Zweedse coalitie maakt het armoederisico voor alleenstaanden net groter

Een op de drie Belgische huishoudens bestaat uit één persoon (DM 20/8). Dubbel zoveel als zestig jaar geleden. Die groeiende groep alleenwoners is niet voor één gat te vangen: er zijn de jongeren die voor het eerst op eigen benen staan, er is de grote groep tussen 30 en 65 die er al dan niet zelf voor kiest om alleen te wonen, en er zijn de 65-plussers die vaak als weduwe of weduwnaar alleen verder moeten. Allemaal groepen voor wie de lusten, en vooral de lasten van alleen wonen fors kunnen verschillen. Wat alle alleenwoners gemeen hebben, is dat ze verhoudingsgewijs een groter deel van hun inkomsten besteden aan basisbehoeften. Of je nu een huis huurt of koopt, je elektriciteit of gas verbruikt, je een auto of een wasmachine aankoopt, het zal altijd goedkoper uitvallen als je de rekening door twee kan delen. Uit een studie van het Centrum voor Sociaal Beleid van de Universiteit Antwerpen blijkt dat een koppel slechts 33 procent meer maandbudget nodig heeft voor noodzakelijke kosten en uitgaven dan een alleenstaande. Een rechtstreeks gevolg is meteen het tweede punt dat de alleenwoners gemeen hebben: in alle categorieën - jong, oud, met kinderen, zonder kinderen - ligt hun armoederisico beduidend hoger dan bij koppels.

Veel kosten, laag inkomen

Om de scheve verhoudingen recht te trekken, had sp.a - net als sommige partijen die nu wel mee aan het roer staan - een aantal heel concrete voorstellen. Jongeren die alleen wonen, hebben het de eerste jaren dat ze werken niet onder de markt. Veel kosten, tegenover een vaak nog laag inkomen. Om daar een mouw aan te passen, wil sp.a de belastingvrije som optrekken voor al wie jonger is dan dertig. In die groep zitten bijzonder veel jongeren die in de eerste jaren na Hotel Mama alleen wonen en die fiscale duw in de rug heel goed kunnen gebruiken. Om alleenstaanden - en dan hebben we het vooral over de groep boven dertig - te helpen een eigen woning te verwerven, wilden wij ook het systeem van de woonbonus rechtvaardiger maken. Voor hetzelfde huis moet een alleenstaande het nu stellen met één woonbonus, terwijl een koppel twee bonussen krijgt. Wij wilden daar een mouw aan passen. Wie alleen een huis of een appartement koopt, zou in ons voorstel kunnen genieten van een hoger aftrekplafond.

De pistes die we nu te horen krijgen van de Zweedse coalities slaan een andere weg in, door het armoederisico niet terug te dringen maar net nog groter te maken. Water wordt duurder voor wie zuinig leeft, door de vaste kosten te verhogen. Wie weinig verbruikte bovenop dat vaste bedrag - en wie alleen leeft, heeft nu eenmaal minder water nodig - ziet zijn factuur stijgen. Door de consument meer btw te doen betalen op allerlei producten raakt de federale regering de alleenstaanden dubbel zo hard in hun portefeuille. Zij kunnen de duurdere rekening immers niet in twee hakken. De woonbonus wordt dan weer gevoelig verminderd, terwijl de discriminatie van alleenstaanden er gewoon ingebakken blijft. Wie met veel inspanningen alleen een huis of een appartement koopt, is twee keer de dupe. Maar het gaat niet alleen over kosten en facturen. Ouderen - de grootste groep alleenwonenden - ondervinden vaak nog een andere last van het alleen wonen: het sociale isolement. Ze hebben hun hele volwassen leven lang samen met hun partner onder hetzelfde dak gewoond en moeten nu plots alleen verder. Een maatregel als gratis openbaar vervoer hielp hen om een stapje in de wereld te zetten, om dat isolement te doorbreken. Het schrappen van de gratis bussen en trams voor 65-plussers scheelt budgettair slechts een piepkleine slok op de borrel, maar heeft voor veel oudere alleenstaanden een immense sociale impact. Een gelijkaardig verhaal met het hakken in de subsidies voor het verenigingsleven en het onvermijdelijk vreten aan ons sociaal weefsel. Wie samenwoont, kan terugvallen op een partner of een gezin. Wie alleen woont, heeft vaak alleen nog die verenigingen en hun vrijwilligers om op terug te vallen. Daarin hakken, treft alleenstaanden extra hard. Zij spelen hun steunpilaar en hun vangnet kwijt.

Belastingdruk

Met onze voorstellen - de hogere belastingvrije som voor jongeren en de hervormde woonbonus met hoger aftrekplafond - zal de globale belastingdruk op alleenstaanden afnemen. Dat is nodig, want Belgen zonder kinderen betalen te veel belastingen. Daar zijn twee redenen voor. De eerste is onze maatschappelijke keuze om voluit te investeren in kinderen, in de toekomst van onze samenleving. De tweede is de belastingdruk die voor iedereen - buiten de grote vermogens - te hoog is. Mensen zonder kinderen betalen mee - en redelijk royaal - voor mensen met kinderen. Voor onderwijs, voor kindergeld, voor kinderopvang, noem maar op. Ik denk eerlijk gezegd dat weinig alleenstaanden die herverdeling in vraag zullen stellen. Ik ben er eerder van overtuigd dat ze horen bij die 80 procent van de bevolking die graag een herverdeling ziet waarbij de grote vermogens eindelijk eerlijk bijdragen. Zodat iedereen minder belastingen betaalt. De alleenwoners op kop.