Foutje of creatief begrotingswerk? Wie zal het zeggen? Maar de regering passeert volgens de begroting tot drie keer langs de kassa...voor dezelfde fraudemaatregelen. De regering keurde een actieplan goed in de zomer van 2015 en schrijft daar vele miljoenen voor in de begroting. Nadien kondigt men aan een deeltje van dat actieplan uit te zullen voeren en schrijft men bijkomend extra miljoenen in de begroting. Als klap op de vuurpijl voert men tenslotte een opwaartse herraming door voor dat oorspronkelijk actieplan. Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat het met de fiscale ontvangsten behoorlijk dramatisch is gesteld (zie vorige blog). Hoe lang nog verdraagt de regering de voodoo-berekeningen van deze minister van Financiën?

Opbrengst fraudemaatregelen in de begroting

De bedragen die naar aanleiding van een begrotingsopmaak of –controle worden ingeschreven, moeten worden gerealiseerd door nieuwe maatregelen en nieuwe initiatieven die daaruit voortvloeien. De ontvangsten als gevolg van het voortzetten van het bestaande fraudebeleid en het dagelijkse werk van de administraties en controlediensten, zitten immers al in de basis van de fiscale ontvangsten. We reconstrueren hierna de opbrengst van de strijd tegen de fiscale fraude (nieuw beleid) op basis van de begrotingsnotificaties.
Bij het begin van de legislatuur was de regering bescheiden. Fraudebestrijding mag geen sluitpost van de begroting zijn, heette het. In het kader van het regeerakkoord werd een – inderdaad bescheiden - traject inzake opbrengst van de strijd tegen fiscale fraude in de begroting geschreven. Dat er geen enkele fraudemaatregel in het regeerakkoord stond, zal daarbij hebben geholpen.

In de wetsontwerpen die de regering in navolging van het regeerakkoord en de opmaak begroting 2015 naar het parlement stuurde was geen enkele fraudemaatregel terug te vinden. Die kritiek werd gepareerd door (toenmalig) staatssecretaris voor de strijd tegen fiscale fraude Elke Sleurs. Zij presenteerde in februari 2015 een 15 punten tellend actieplan dat borg moest staan voor de opbrengst die in de begroting werd ingeschreven (1).

Een evaluatie van dat actieplan is snel gemaakt. Zo goed als niets van dat plan werd intussen effectief uitgevoerd. En wat wel werd uitgevoerd, met name de kaaimantaks, is apart opgenomen in de begroting (intussen voor 460 miljoen euro) bovenop de opbrengst van de strijd tegen fiscale fraude.
Van de overige 14 actiepunten werden er 8 in stilte afgevoerd (2), terwijl 5 van de actiepunten werden hernomen (3) in het actieplan dat Johan Van Overtveldt op het einde van 2015 voorstelde aan het Parlement. Uiteraard is voor dat nieuwe (deels gerecycleerde) plan ook een opbrengst in de begroting geschreven, en dat in het kader van de beslissing van de tax shift (augustus 2015). De 5 hernomen maatregelen worden dus dubbel geteld in de begroting: éénmaal in het traject van het regeerakkoord (cfr. actieplan Sleurs), en andermaal in het kader van de begrotingscontrole van augustus 2015.

De 15de maatregel van het actieplan Sleurs, de aanpak van het misbruik met vennootschapsstructuren, werd dan weer hernomen in het kader van de begrotingscontrole van april 2015. Daarvoor werd bijkomend op een opbrengst van 22,5 miljoen euro per jaar gerekend van de in totaal 100 miljoen euro extra per jaar die naar aanleiding van die controle aan de begroting werd toegevoegd. De rest was voor rekening van de BBI-instructie ‘spontane regularisaties’. Maar daarover straks meer. Los van de vraag of de maatregel ‘misbruik vennootschappen’ is uitgevoerd, is het alleszins een dubbeltelling. Eénmaal in het traject van het regeerakkoord (cfr. actieplan Sleurs), en andermaal in het kader van de begrotingscontrole van april 2015.

Op basis van al het voorgaande komen we aan de volgende tabel betreffende de cumulatieve geraamde opbrengst van de fraudemaatregelen (nieuw beleid) van deze regering, en dat in augustus 2015 na de begrotingscontrole/opmaak met inbegrip van de beslissingen inzake de tax shift.

De voorziene opbrengst van 525 miljoen euro extra tegen 2018, die blijkt uit onze gereconstrueerde tabel, komt overeen met het bedrag vermeld in de presentatie van de premier over de tax shift. Dat zit dus goed.

April 2016

Tijdens de begrotingscontrole van april 2016 kondigt de regering een panama-pakket aan fraudemaatregelen aan. 12 stuks. En daarvoor wordt 65 miljoen euro, volgens de begrotingsnotificaties althans, toegevoegd aan de begroting van 2016 (4).

Als we de panama-maatregelen vergelijken met het actieplan van minister Van Overtveldt, dan stellen we een bijzonder grote overlapping vast. Zo goed als alle maatregelen uit het panama-pakket zijn uit het actieplan van de minister geplukt. Sommige maatregelen, zoals de uitbreiding van het CAP (5), worden intussen al voor de derde keer aangekondigd en tellen dus in drievoud mee voor de begroting. De uitbreiding van het CAP zit immers al vervat in het actieplan van Elke Sleurs, en dus in het basistraject dat volgde uit het regeerakkoord. Vervolgens werd de maatregel hernomen in de actieplan van minister Van Overtveldt. Om tenslotte opnieuw op te duiken in het panama-pakket.
Maar nog is het niet genoeg. In de toelichting bij de aangepaste begroting voor 2016 zien we, in vergelijking met de initiële begroting 2016, nog eens 124,8 miljoen euro extra opduiken. Volgens het Rekenhof is dat een herraming van het anti-fraudeplan. In de toelichting bij de aangepaste begroting vinden we daar geen woord uitleg over terug. Er is daarover evenmin iets terug te vinden in de notificaties van de regering. Vanwaar komt die herraming naar boven met 124,8 miljoen euro? Volgens de tabel van de bijkomende weerslag van de fiscale maatregelen volgt die uit de beslissingen genomen in de zomer van 2015. Met andere woorden: het actieplan van de minister van Financiën.
Men keurt dus een actieplan goed in 2015 en schrijft daar belangrijke bedragen voor in de begroting. Nadien voert men een deeltje van dat actieplan uit, en schrijft men bijkomend extra miljoenen in de begroting. Als klap op de vuurpijl voert men tenslotte een opwaartse herraming door voor dat oorspronkelijke actieplan. Het actieplan van Van Overtveldt, of alleszins de geraamde opbrengst ervan, barst uit zijn voegen nog voor 1 maatregel ervan ten uitvoer is gebracht.

Als we daarbij de eerder ingeschreven bedragen tellen, waar geen maatregelen tegenover staan en die ook niet in het actieplan van Van Overtveldt werden opgenomen, dan krijgen we volgend beeld:

Fiscale regularisatie en de instructie van de BBI

Even terugkomen op de instructie van de BBI. Bij de controle van april 2015 werd daar 70 miljoen euro voor ingeschreven in de begroting, structureel en vanaf 2015. Het gaat dan over de spontane aangiften die door de BBI op basis van de (intussen door de Raad van State vernietigde) instructies worden afgehandeld. In de loop van dit jaar treedt de nieuwe regularisatiewet in werking en die is niet beperkt in de tijd. Daarvoor rekent de regering op 250 miljoen euro per jaar. Zodra die wet van start gaat, zijn er geen spontane regularisaties via de BBI meer mogelijk. De 70 miljoen euro die recurrent is ingeschreven in de begroting is dan ook een dubbeltelling met de regularisatie, zeker wat betreft 2017 en 2018.