Kenia halveert zijn plastic afvalberg sinds augustus 2017. Lidl België bant sinds 20 maart alle plastiek zakjes waarmee ze 200 ton plastic zullen uitsparen. Grootketen McDonalds UK gaf gisteren aan hun plastic rietjes te vervangen door biologisch afbreekbare exemplaren. De strijd tegen plastic is een versneller hoger geschakeld, eindelijk. Alleen lijkt onze regering niet geïnteresseerd mee te doen. Moeilijk te begrijpen, toch?   

We hebben het nu al vaak gehoord, tegen 2050 zal er meer plastic in de zee drijven dan er vissen zullen zwemmen. Dat is veel, maar waarschijnlijk even moeilijk voor jullie als voor mezelf om in te zien hoeveel dit nu juist is. Overigens wordt al jaren gezegd dat onze zee leeggevist is, dus dat aantal plastic zal dan ook wel meevallen, niet?  Eenmaal we er cijfers bijhalen kunnen we het probleem toch niet langer ontkennen. Jaarlijks komt er namelijk acht miljoen ton (8 000 000 000 kg) aan plastic in onze zee terecht. 20 425 000 kg per dag of 14 000 kg plastic per minuut. Elke zeven minuten beland heel Aalst carnaval dus in onze zee.

Wanneer je deze cijfers hoort verwacht je concrete maatregelen van onze regering. In de eerste plaats van onze minister van leefmilieu, Joke Schauwvlieghe (CD&V). We weten echter al een tijdje dat het van haar niet zal komen. Of dit uit onkunde is van de minister zelf of wegens de ketens van de N-VA, dat laat ik graag in het midden. Gelukkig hebben we soms een voorstel die over de partijgrenzen heen goedgekeurd wordt zoals de resolutie rond maritiem zwerfvuil. En er nog twee voorstellen die klaar liggen om na het paasverlof gestemd te worden! Voor de mensen die nu enig enthousiasme voelen, heb ik wel slecht nieuws. Het voorstel over statiegeld heeft de N-VA reeds afgeschoten. Dit zonder te wachten op de resultaten van het onderzoek die Schauwvlieghe gestart is (N-VA en studies, het blijft toch een slecht huwelijk, niet?).  Ook de tweede resolutie, het afschaffen van plastiek zakjes voor éénmalig gebruik,  zal een kort leven kennen eenmaal Unizo aan de N-VA zal vragen op de rem te gaan staan.  

Ik hoop dat het dan ook duidelijk is. Plastic is voor deze regering geen prioriteit. Toch kan ik mij niet langer weerhouden een eigen voorstel te doen.  Om dit te kunnen starten moet je twee dingen over mij weten.  Slechts twee. Ten eerste ben ik een fiere Oostendenaar en is een propere zee heel belangrijk voor onze stad. Ten tweede ben ik een startende ondernemer. En juist vooral als laatste wil ik een oproep doen: beloon winkels, bedrijven, ondernemers… die hun onderneming plastic vrij willen maken. Realiseer dit op dezelfde manier waarmee particulieren beloond worden voor het verbouwen en isoleren van hun woning ten voordele van het milieu. Deel als extra ook een label uit aan deze bedrijven, zodat ze de consument bewust kunnen maken van hun inzet voor het milieu. 

Gisteren kwam mijn nieuwe bestelling toe van 50 sweaters voor onze webshop. Elke sweater zat per maat, per kleur en per model netjes verpakt in een dikke laag plastic. 14 kilogram aan sweaters komt overeen met 2,1 kilogram plastic. Waanzin. Iets waar ik mij als ondernemer al van dag één bewust van ben. Ik heb dan ook onmiddellijk naar alternatieven gezocht. Betaalbare alternatieven wel te verstaan. Hier en daar zijn we erin geslaagd onze berg van plastic te verkleinen. Dit vooral in de eigen verzendingen. We zouden dus trots op onze borst kunnen kloppen, was het niet dat dit maar een topje van de gigantisch drijvende afvalberg is. Het grote probleem zit dan ook vooral in de volledige keten die een product moet doorgaan. Ik zou op zoek kunnen gaan naar een alternatieve kortere/duurzame keten, maar dit staat ook parallel met duurder. Dit verhoogt dan weer de verkoopprijs en dan haakt de consument af. Of dit verlaagt de winstmarge en dan gaat de onderneming niet meer op. Je snapt ongetwijfeld de visuele cirkel die ik probeer te schetsen en waaruit mijn idee is ontstaan.  

Een systeem zoals de isolatiepremies werkt zie ikzelf als efficiënte tool om de plastic berg binnen de volledige keten te verkleinen. De plasticpremie zou een premie moeten zijn die stijgt naarmate men plastic binnen het bedrijf reduceert. Hierbij komt een premie niet overeen met de volledige kostprijs van deze omschakeling, maar werkt het als een motivator om naar alternatieven te grijpen. Vanaf men een bepaald percentage behaald van reducering ten opzichte van de startwaarde zou men een label kunnen geven die de inspanningen van het bedrijf aantonen. Deze maatregel zorgt ervoor dat er ongetwijfeld minder plastic bij de consument terechtkomt, minder plastic verspilt wordt tijdens het productieproces en consumenten de keuze krijgt om bewust te winkelen.

Om dit uit te voeren heb je concreet twee zaken nodig. Ten eerste is er een startpunt nodig en moet er in kaart gebracht worden hoeveel plastic elk bedrijf op dit moment verbruikt. Klinkt als gekkenwerk, maar als men de energiewaarde van elk huis in kaart kan brengen dan kan men ook een plasticwaarde uitbrengen. Ten tweede moet men gaan onderzoeken wat de exacte kostprijs van een bedrijf is om over te schakelen naar alternatieven. Op dit tweede gegeven kan de subsidiëring worden berekend om bedrijven aan te sturen hun eigen plastic afval te reduceren.

Er is natuurlijk ook het Kenia alternatief waarbij er vier jaar gevangenis staat om als consument nog met een plastic zakje te gaan winkelen. Alleen zie ik twee problemen. Een, op deze manier wordt het plastic probleem in het productieproces niet aangepakt en twee, dit is niet Kenia. Een structurele aanpak zal nodig zijn in een strijd die we nu moeten aangaan. En als we dan toch bezig zijn en de consument ook verantwoordelijk willen stellen: voeg statiegeld in. Zo krijg je 40% minder zwerfvuil, dat is toch al zeker de moeite!