“Creativiteit is essentieel voor een welvarende, innovatieve en bruisende stad en moet alle kansen krijgen,” zegt schepen Mohamed Ridouani. “Ik krijg geregeld vragen van creatieve Leuvenaars die nood hebben aan betaalbare ruimte om hun ding te doen. Oude industriële panden kunnen hierop een antwoord bieden.” Hoe ze om te vormen zijn tot bruisende plekken ging een delegatie van de stad Leuven, onder leiding van de schepen van vastgoed, in Helsinki en Tallinn bekijken.

“De steden die vandaag het meest succesvol zijn en waar mensen graag wonen, zijn gekenmerkt door hun creativiteit en bruisende sfeer. Leuven heeft het potentieel om ook tot die groep van steden te behoren. Binnen 10 jaar wil ik dubbel zoveel creatief talent huisvesten in Leuven. Daarom werken we aan meer betaalbare ruimte en een aantrekkelijk klimaat voor creatieve professionelen,” zegt Ridouani. Om dat te bereiken, zullen er meer panden beschikbaar moeten zijn.

Ridouani richt zijn blik niet enkel op oude industriële sites. Ook in het centrum zijn er mogelijkheden om betaalbare ruimte te creëren. “In een stad waar de druk op ruimte zo groot is, moeten we al het potentieel benutten”, vervolgt hij. “Samen met partners als de KU Leuven of de NMBS moeten we bekijken wat we meer kunnen doen. Waarom geen oude treinwagons omvormen tot café of atelier?”

“Bestaande ruimte kan ook efficiënter benut worden door ze met verschillende organisaties te delen tijdens onbezette momenten,” gaat Ridouani enthousiast verder. “Dat gebeurt natuurlijk al bijvoorbeeld in scholen die hun lokalen buiten de schooluren ter beschikking stellen voor cursussen. Of musea die ’s avonds het decor worden voor events. Met een ruimtedeelplatform, dat online het aanbod en de vraag naar ruimte bij mekaar brengt, gaan we dat op grotere schaal mogelijk maken.”

 “In Helsinki zagen we hoe de oude Nokia-fabriek (70.000 m²) ondertussen plaats biedt aan 250 creatieve ondernemers. De hele buurt leeft er door op. Een ander voorbeeld is de oude spoorwegensite Telliskivi (25.000 m²) in Tallinn waar goedkopere, rudimentaire ruimtes samen met de startende ondernemers worden ingevuld. Om dit ook bij ons in Leuven te bereiken, zet ik in de eerste plaats in op de Vaartkom met Vaartopia, een bijzonder stadsproject waarmee we meer fysieke ruimte bieden voor spelers uit de creatieve en culturele sector. Het doel is om creatief talent – theatermakers en kunstenaars, maar evengoed productiehuizen en architecten – te behouden en aan te trekken. Daarom willen we de Molens van Orshoven aankopen en de indrukwekkende silo’s tijdelijk in gebruik nemen. Ook de Stokerij en de Smidse zijn een belangrijk deel van de puzzel.  De Vaartkom zal het epicentrum van creativiteit in Leuven worden, maar ook op andere plaatsen maken we ruimte vrij.”

Bijvoorbeeld in Hal 5 op de Centrale Werkplaatsen in Kessel-Lo zal heel wat mogelijk worden. “De invulling van de ruimte (2.365 m² binnenruimte en 1.800 m² buitenruimte) leggen we in de handen van de toekomstige gebruikers. Zij weten het best hoe de ruimte ingevuld kan worden. Werkplekken voor startende ondernemingen, kunstenaarsateliers, een versmarkt, een upcyclingcentrum, een sociaal restaurant of een piste voor parkour (loopdiscipline waarin je allerlei hindernissen moet overwinnen), … We zijn op zoek naar een groep ondernemers die een goeie mix van activiteiten bieden die een meerwaarde zijn voor de buurt. Half oktober worden de projectvoorstellen ingediend, tegen het einde van dit jaar wijst een jury Hal 5 toe aan groep huurders voor een vijftal jaar.”

Mensen samenbrengen en mogelijkheden scheppen

“Waar veel mensen samenkomen, vermenigvuldigt talent zich. Een aantrekkelijk klimaat betekent dus ook omgevingen scheppen waar de kans op spontane ontmoetingen, uitwisselingen en inspiratie groot is. Met het netwerk Leuven MindGate brengen we creatieve ondernemers en culturele spelers samen, en natuurlijk kunnen fijne evenementen of starterscafés daarbij een belangrijke rol spelen,” vertelt Ridouani. “Maar ook spontane ontmoetingen kun je stimuleren, door publieke plekken aangenaam in te richten. Iets als Leuven-Bad, een zwemplek aan de Vaartkom, zou daar ideaal voor zijn. Daarnaast denken we ook na over een groot creativiteitsfestival aan de Vaartkom waar heel de sector elkaar kan ontmoeten en inhoudelijk tot nieuwe ideeën kan komen. Afsluiten met een feestje hoort daar natuurlijk ook bij.”

“Misschien is het belangrijkste wel een sfeer van openheid. Een gevoel dat alles mogelijk is, dat mensen elkaar vinden en dat straffe ideeën en initiatieven opgepikt en uitgevoerd worden,” gaat Ridouani verder. “Kijk naar het OPEK-plein, dat Onkruid vzw samen met de buurt heeft aangepakt. Zonder hun inbreng zou het plein niet geworden zijn wat het nu is. Mensen die samenwerken en de aanwezige creatieve expertise benutten, komen tot de beste ideeën. Die samenwerking wil ik stimuleren.”

Stimulansen via onderwijs

“Net zoals we kinderen van jongs af leren zwemmen, vind ik dat we van in het begin hun creatieve talenten moeten stimuleren. Kunst en cultuur dragen even sterk bij aan de vorming en groei van onze kinderen als bijvoorbeeld taal en wiskunde.  Ik ben enorm enthousiast over het centrum voor kunsteducatie (Annantalo) dat we in Helsinki bezochten, waar alle leerlingen vanaf de kleuterschool al doende kunnen proeven van muziek, dans, toneel, film, beeldhouwen enzovoort. Zo’n centrum wil ik in Leuven aan de Vaartkom realiseren. Ik heb een werkgroep in gang gezet die een visie en opzet zal uitwerken voor een centrum voor wetenschap en kunst waar de universiteit, hogescholen, bedrijven en kunstenaars workshops geven aan onze leerlingen,” gaat Ridouani verder.

Waardevol voor de stad

“Creativiteit heeft een niet te onderschatten, positieve impact op de levenskwaliteit en welvaart in de stad,” besluit Ridouani. “Dat het in steden met een bloeiende culturele scène goed leven is, is geen groot nieuws. In Leuven dragen onder meer de kunstenhuizen 30CC, OPEK en STUK, het muziekcentrum Het Depot en de eigentijdse werk- en ontmoetingsplaats De Hoorn, naast de vele verenigingen en horecazaken, sterk bij aan de levendigheid van onze stad. De Leuvenaars waarderen dat ook.”

Ook voor de tewerkstelling is de culturele en creatieve sector (media en entertainment, communicatie, architectuur, design, muziek, app- en softwareontwikkeling enzovoort)  in onze stad belangrijk. De creatieve sector in Leuven is goed voor een omzet van 300 miljoen euro per jaar.  Hotel Hungaria, Boondoggle en BUUR, gespecialiseerd in resp. TV productie, marketing en stadsontwikkeling, zijn maar enkele voorbeelden van grotere spelers in de sector.

“Deze creatieve economie, ook wel de ‘nieuwe economie’ genoemd, steunt op originaliteit en is de motor voor verdere economische groei. Ze brengt vernieuwende producten met een toegevoegde waarde en oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken voort. Met innovaties die voortkomen uit een wisselwerking van creatieve sectoren met hoogtechnologische sectoren (IT, nanotechnologie, enz.) zullen we in Leuven het verschil maken en onze stad (internationaal) op de kaart zetten. Zonder imec en Materialise bijvoorbeeld kenden we nu geen 3D-geprinte organen waar artsen complexe operaties mee voorbereiden en zou de Samsung smartphone  niet bestaan zoals we die nu kennen. Bovendien hebben de grote spelers (KU Leuven, imec, Materialise, UZ Leuven enz.) veel en verschillende kleinere creatieve ondernemers nodig om verder te kunnen groeien. Dat biedt enorme kansen en zal voor welvaart in Leuven zorgen,” besluit schepen Ridouani.