Fraudeer tegen de sterren op. En als je betrapt wordt? Geen probleem: trek je portefeuille open en koop gewoon je straf af. Klaar. Wie de lobby ook is die grote fraudeurs aan het gerecht wil laten ontsnappen, het is haar grandioos gelukt. Ze vond een meerderheid in het parlement. CD&V, N-VA, Open Vld en MR hebben immers beslist dat de afkoopwet zo snel mogelijk van de politieke en maatschappelijke agenda moet. Dat een onderzoekscommissie op dit moment volop uitzoekt hoe die afkoopwet tot stand is gekomen, wie welke druk uitoefende, doet evenmin ter zake. 

Elke week wordt duidelijker hoe die wet er op bestelling van de diamantsector kwam en hoe details zelfs werden ‘onderhandeld’ op verzoek van de minister van Justitie. Wie zich afvraagt waarom zoveel mensen het vertrouwen in de instellingen verliezen, moet maar eens langslopen de komende dagen. Dames en heren, welkom in de klassenjustitie van vorige eeuw.

Dubieus

De afkoopwet - gestemd in 2011 door een regering zonder socialisten - betekende een regelrechte trendbreuk in de fraudebestrijding. In het arrondissement Gent kunnen ze ervan meespreken: daar alleen al werden in de periode 2007-2011 voor 22 jaar aan gevangenisstraffen uitgesproken. Wat daarna volgde? Alleen nog geld. Héél veel geld waarmee vermogende valsspelers hun straf gewoon afkochten en vrijuit gingen. 

Destijds werd een enquête gehouden om te weten wat Vlamingen ervan vonden. 80 procent van hen was radicaal tegen. Met wat we vandaag dankzij het werk van de onderzoekscommissie Minnelijke Schikking weten, moet dat percentage ongetwijfeld nog fel gestegen zijn. Want wat we intussen weten, is wraakroepend. Zo is de druk en de actieve rol van de diamantsector in de ontstaansgeschiedenis van de wet overduidelijk. Zo staat het zo goed als vast dat drie Kazachse miljardairs hun proces afkochten terwijl de inkt nog nat was. En wat de toenmalige Senaatsvoorzitter in dat verhaal dan wel juist deed of net niet deed is - en dan blijven we nog heel voorzichtig - op zijn minst dubieus.

Gedestabiliseerd 

Vandaag, vijf maanden na haar oprichting, is de onderzoekscommissie nog altijd keihard aan het werk. Maar wat we ook weten is dat ze nu zelf op alle mogelijke manieren gedestabiliseerd wordt. Parlementsleden worden gedagvaard, hackers kraken computersystemen, het voortdurende gebeuk van de rijke afkooplobby vindt niet alleen gehoor bij de regeringspartijen, het werpt ook zijn vruchten af. In die mate dat CD&V, N-VA, Open Vld en MR vragen om de onderzoekscommissie zo snel mogelijk, voor de start van de zomer, af te ronden. Tel daarbij dat de magistratuur de afkoopwet van destijds gewoon weer bruikbaar maakt en minister van Justitie Geens een wet uit zijn hoed tovert om de mankementen van diezelfde wet te repareren en we zijn helemaal rond.

Waarom is dan de vraag? Omdat zoals in 2011 spelers met veel geld, zoals de Société Générale, snel aan het gerecht willen ontsnappen? Of is het omdat anderen, onder wie een aantal belangrijke (ex-)ministers, anders riskeren grondig verhoord te worden? Waarom plots die haast? Waarom mag de onderzoekscommissie niet de tijd nemen die nodig is om alle hoofdrolspelers - zonder onderscheid - grondig tegen het licht te houden? Waarom wil de minister, in tegenstelling tot wat hij officieel verklaarde en tot twee keer toe zelfs besliste, nu plots niet meer de aanbevelingen van de commissie afwachten? Waarom moet zijn aanpassing van de afkoopwet nu zo snel mogelijk door het parlement worden gejaagd? Waarom is wat vijf maanden geleden nog door iedereen vanzelfsprekend werd gevonden dat vandaag niet meer?

U merkt het. In plaats van sluitende antwoorden zijn er alleen maar vragen bijgekomen. Vragen die velen ongemakkelijk maken. Wie zich afvraagt waarom zoveel mensen het vertrouwen in de politiek verliezen, heeft daarentegen wel een antwoord gevonden. Een sluitend antwoord. Een politiek die de rode loper uitrolt voor grote fraudeurs is alvast niet de onze. Wij zullen ons daartegen blijven verzetten. Elke dag weer. Tegen de macht van de lobby. Tegen de macht van het geld.

John Crombez en Dirk Van der Maelen