De dag dat ik ziek ben en mijn huisarts mij iets voorschrijft ga ik ervan uit dat dit het meest efficiënte middel is. Dat lijkt logisch, maar vandaag staat die zekerheid onder druk. Wetenschap als basis van onze gezondheidszorg lijkt te moeten wijken voor de wil van de farma-industrie. Onze minister van Volksgezondheid, Maggie De Block (Open vld) , ziet er geen graten in om zo onze gezondheidszorg te ondermijnen. 

Het begon al in 2015, toen minister De Block een wel heel opmerkelijke deal met de grote farmaceutische bedrijven sloot. Ze verkregen dat de terugbetaling van hun nieuwe medicatie volledig geheim wordt gehouden. In ruil hiervoor zou de industrie ‘eventuele’ kortingen toekennen aan de overheid. Alleen is door deze deal alle controle weggevallen. Niemand heeft er nog zicht op hoeveel deze middelen kosten in terugbetaling, en welke echt nieuw en nuttig zijn. 

Wetenschappelijk onderzoek wijst ondertussen uit dat verschillende van die medicijnen die we terugbetalen aan de farma niet efficiënt zijn. Zo lijst de onafhankelijke non-profit organisatie Prescrire ieder jaar medicijnen op die ze klasseren onder ‘gevaarlijker dan nuttig’. 

Onderzoek van het tijdschrift Médor toont dat maar liefst negen medicijnen in die lijst, zoals bijvoorbeeld Prolia voor mensen met osteoporose, onder de deal met de farma-industrie vallen. Andere middelen horen zelfs helemaal niet thuis bij ‘nieuwe medicatie’. Denk maar aan Champix van Pfizer, een middel om te helpen stoppen met roken. De administratie adviseerde minister De Block om Champix niet onder dit systeem terug te betalen, maar dit advies legde de minister naast zich neer. 

De farma krijgt vrij spel. Dit terwijl ramingen in hetzelfde onderzoek van Médor, met bijval van specialisten van de mutualiteiten, spreken van een kostprijs voor deze deal ver voorbij 2 miljard euro.

Ondertussen besliste minister De Block om ook de advisering van huisartsen over nieuwe geneesmiddelen over te laten aan diezelfde farma-industrie. Dit in combinatie met een digitaal systeem dat nog niet bestaat. Vandaag organiseert vzw Farmaka onafhankelijke bezoeken aan huisartsen waarbij ze info geeft over verschillende medicijnen en hun bijwerkingen.

 Dit advies levert Farmaka op basis van wetenschappelijk onderzoek: ze baant zich een weg door alle wetenschappelijke publicaties en blijft op de hoogte van de nieuwste inzichten. Farmaka was het voorbije jaar goed voor bijna 10.000 adviserende bezoeken bij artsen. Toch moet ze nu de boeken sluiten: de minister schrapt de subsidie van 1,2 miljoen euro. 

Huisartsen en mutualiteiten trokken aan de alarmbel, er is ondertussen al een petitie, maar de minister blijft doof. Behalve voor de multinationals. Zij krijgen opnieuw vrij spel: ook de farmabedrijven gaan natuurlijk op bezoek bij artsen, om hun middelen in het zonnetje te zetten. Ze worden nu opnieuw de enigen die beslissen welke info ze voorleggen. En daar zijn ze blij mee. Ze hebben niet voor niets een Europese lobby met 17 keer zoveel budget als alle maatschappelijke organisaties samen.

De evolutie naar een geneeskunde gebaseerd op wetenschappelijk bewijs krijgt hierdoor een flinke knauw. Het dreigt ons te laten afgeleiden naar een systeem waarin de winst primeert op de gezondheid. Onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek zorgt ervoor dat u en ik de beste medicatie krijgen. Dat we samen de beste zorg krijgen. Dat vandaag zelfs een huisarts-minister dat niet meer noodzakelijk vindt, dat Maggie De Block plooit voor de lobby en zo ‘evidence-based medicine’ in gevaar brengt is onaanvaardbaar. 

Aaron Ooms

Dit opiniestuk verscheen op De Morgen