‘Het optimisme wint het van het chagrijn’, sloeg PvdA-lijsttrekker Diederik Samsom woensdagavond voor zijn uitzinnige achterban zelf de nagel op de kop. De Nederlanders zijn de paniekzaaierij en de bangmakerij duidelijk kotsbeu, ze verlangen naar oplossingen. Of zoals Samsom zei: ‘Het roer moet om.’

Het optimisme wint van het chagrijn

Frankrijk, Duitsland, nu ook Nederland, overal in West-Europa winnen sociaaldemocraten de verkiezingen. Een duidelijke trendbreuk. We varen weg van de keiharde, blinde, asociale besparingskoers. Omdat die besparingen de groepen waar de crisis het hardst toesloeg een tweede keer meedogenloos treffen, omdat ze de tegenstellingen en de ongelijkheid in de samenleving verder oppoken, omdat ze elke hoop fnuiken.

Geen enkele van die sociaaldemocratische partijen verbloemt dat er inspanningen nodig zijn en dat ze van iedereen zullen moeten komen. Geen van hen heeft gekozen voor het al te gemakkelijke ‘doe de rijken de crisis betalen’ dat extreemlinks in al die landen een kortstondige opflakkering in de peilingen bezorgde. Samsom is ook niet gezwicht voor de verlokking om alle schuld bij Europa te leggen.

Hij heeft er wel op gewezen dat de oplossingen die vandaag uit Europa komen evenwicht missen. Dat de structurele hervormingen die ons uit de crisis halen niet alleen uit de portemonnee van de modale werknemer en belastingbetaler moeten komen, maar ook moeten gaan over de structuur van financiële instellingen en over het onevenwicht tussen belastingen op de inkomsten uit arbeid en die uit kapitaal. Dat de lessen die we moeten trekken uit de crisis niet is dat we de winsten van sommigen snel moeten herstellen door de levenskwaliteit van velen te verlagen. Dat de Europese welvaart de voorbije decennia is gebouwd op het principe dat de éne best de 99 anderen vooruit trekt. Niet andersom.

De overwinning van Samsom is de overwinning van de redelijkheid. De overwinning van het verstand op het gescheld, de overwinning van de eerlijkheid op de leugens. Hoe grover en agressiever partijen campagne voerden, hoe minder stemmen ze haalden. Hoe zuurder en chagrijniger ze uit de hoek kwamen, hoe meer kiezers ze verloren. Ook dat is een trendbreuk. Ondanks zijn gigantische achterstand in de peilingen heeft Samsom zich nooit laten verleiden om luidkeels extreme standpunten in het rond te gaan toeteren. Hij is normaal gebleven, en daar heeft Nederland hem voor beloond.