Wat is het probleem?

Om de zoveel tijd duikt een verhaal op van mensen die met vakantie gaan, een tijd in het buitenland verblijven of die in een zieken- of verzorgingstehuis worden opgenomen en bij terugkeer vaststellen dat hun woning onrechtmatig bewoond of “gekraakt” is. Waar voorheen krakers vooral leegstaande of verkrotte onroerende goederen in gebruik namen, worden vandaag ook vaak particuliere woningen - die rechtmatig in gebruik zijn - gekraakt. In sommige steden is er zelfs sprake van een georganiseerd en groeiend fenomeen waardoor het recht op wonen onaanvaardbaar wordt geschonden. 

Was dit dossier niet prioritair voor de regering?

Blijkbaar niet. Nochtans vermeldt het regeerakkoord (okt. 2014) expliciet het volgende: “De regeling in verband met kraakpanden wordt herzien, met als doel de uitdrijving te versnellen.” Een jaar later (apr. 2015)  kondigde minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon in de commissie Binnenlandse Zaken aan dat dit dossier een van zijn prioriteiten was: “Om heel eerlijk te zijn, ik heb dat nog niet opgenomen. Ik zal dat eerstdaags doen, samen met mijn collega van Justitie die inzake strafrecht bevoegd is om een wetgevend initiatief te nemen.” Nog eens drie maanden later (jun. 2015) herhaalt minister Jambon diezelfde boodschap op een schriftelijke vraag van zijn partijgenoot: “Dit dossier is prioritair voor mij en de regering, zodat ik bijgevolg het overleg heb opgestart met mijn collega van Justitie, die bevoegd is voor het strafrecht, om een gepast wetgevend initiatief te nemen.” 

Ondanks de herhaaldelijke belofte om een oplossing te zoeken, is het pas na de recente hetze in de media dat de ministers de hoogdringendheid hebben ingezien en met voorstellen zijn gekomen.

Bieden de voorstellen van de meerderheidspartijen soelaas?

Neen. De meerderheidspartijen doen twee voorstellen.  

  1. Het eerste “snelle” voorstel houdt in dat de burgerlijke procedure versterkt wordt waarbij de rol van de vrederechter cruciaal wordt. Concreet betekent dit dat de rechtmatige bewoner na de vaststelling dat er iemand anders in zijn huis woont, een advocaat moet contacteren om een vordering in te stellen bij de vrederechter. De rechtmatige bewoner moet dan al zijn documenten bij elkaar moet sprokkelen om te bewijzen dat hij de rechtmatige bewoner is van zijn eigen woning, vaak  met de hulp van een notaris. Daarna betaalt hij gerechtskosten en een voorschot aan zijn advocaat, waarna de vordering tot uithuiszetting dan pas opgestart kan worden. Terwijl de rechtmatige bewoner  op een vonnis wacht,  zoekt hij een voorlopige slaapplaats voor tien dagen, want deze “snelle” procedure “kan in de toekomst binnen de tien dagen”, aldus minister Geens. Het is duidelijk dat deze procedure naast veel inspanningen en geduld ook heel wat geld kost.

  1. Bij het tweede voorstel kan de rechtmatige bewoner ervoor kiezen om meteen een strafklacht in te dienen bij het parket. De rechtmatige bewoner vordert bij de procureur een voorlopig bevel tot uithuiszetting. Hierop kan de procureur een bevel geven om de woning te ontruimen, maar de bezetter kan het eerste bevel tot ontruiming weigeren zonder daarvoor gestraft te worden. Indien de bezetter weigert moet de rechtmatige bewoner in beroep gaan bij de vrederechter en moet hij - net zoals de laatste stap bij voorstel nr.1 - wachten op een vonnis tot uithuiszetting. Het is pas als de bezetter dit tweede bevel tot uithuiszetting weigert, dat hij strafbaar is, aangehouden en uitgezet kan worden. Kortom: ook dit is een zéér omslachtige, trage en rommelige procedure.

Het voorstel van sp.a is duidelijk, efficiënt én gratis

Ongestoord in je eigen woning kunnen verblijven en die woning een tijdlang verlaten, behoort tot de meest fundamentele regels van onze samenleving. sp.a wil de rechtmatige bewoner, ongeacht het bewonersstatuut (eigenaar-bewoner, huurder of een ander statuut) beter wapenen tegen huisvredebreuk door de onrechtmatige bewoner (kraker).  

Het Strafrecht dient ertoe om de fundamentele regels van ons samenleving te handhaven. Het recht om ongestoord van je rechtmatige woning te genieten is zo’n fundamentele regel. Het binnendringen in een bewoond huis is in België al strafbaar in artikel 439 Sw. sp.a voert in haar wetsvoorstel een nieuw misdrijf in (artikel 439/1) waarin ook het verblijven, vertoeven of in gebruik nemen van andermans huis strafbaar wordt gesteld. Zodoende is niet alleen het binnendringen in andermans bewoonde huis, maar ook er vertoeven een misdrijf. Zo lang bezetters (krakers) in het huis zijn, is er een misdrijf bezig dat blijft voortduren, én dat dus ook voortdurend betrapping op heterdaad mogelijk maakt.

Het sp.a-voorstel bestaat uit 4 simpele stappen. Het is duidelijk, efficiënt én gratis.

  1. Je stelt vast dat je huis door iemand anders bewoond is

  2. Je gaat naar de politie om melding te maken en bewijst je identiteit en je woonstrecht.

  3. De politie gaat naar de woonst, stelt ter plaatse de feiten vast en dringt binnen voor een betrapping op heterdaad.

  4. De aanwezigen worden gearresteerd op grond van artikel 439/1 en het huis wordt ontruimd.

Met dit voorstel wil sp.a deze kordate aanpak voorbehouden voor die gevallen waarbij duidelijk vaststaat dat het gaat over een woning die al rechtmatig bewoond is en waarbij iemand anders zonder recht of titel in de woning binnendringt, erin vertoeft, die bezet of in gebruik neemt. Hierbij proberen we het evenwicht te bewaren tussen de bescherming van het eigendomsrecht van eigenaars met goede intenties enerzijds en het recht omtrent de onschendbaarheid van de woning anderzijds.