Het zijn moeilijke tijden voor sp.a-voorzitter Caroline Gennez. Terwijl haar partij federaal oppositie probeert te voeren tegen 'een regering die niet regeert', moet ze in de Vlaamse regering het aura van goed bestuur in stand houden door samen te werken met de partijen die ze openlijk verfoeit. 'Het is tragisch hoe de federale regeringspartijen het immobilisme hebben verheven tot hun wezenskenmerk.

Al maanden neemt de sp.a vanuit de federale oppositie het begrotingsbeleid van Leterme I op de korrel. Vorige week bleek andermaal dat het dreigende tekort rekel is, maar als partner in de Vlaamse regering lijkt de sp.a niet bepaald geneigd om het gat in de nationale schatkist te helpen dichten. Met de 400 miljoen euro overschot die Vlaanderen opzij zou zetten, kunnen immers andere, interessantere dingen gebeuren.

Caroline Gennez: "De Vlaamse regering moet dat geld zelf besteden. Niemand moet in de bres springen voor een regering die zo'n potje maakt van haar begroting. Wij zeggen al sinds begin maart dat die op drijfzand is gebouwd, maar eind juli nog zeiden Leterme en Reynders dat het begrotingsevenwicht gegarandeerd was. Nu blijkt dat we afstevenen op een put van 2 miljard, als we de 400 miljoen van Vlaanderen meetellen. Waarom zouden we geld geven aan een regering die het zo verknoeit en bovendien geen enkele beslissing neemt? De Vlaamse regering kan met dat geld genoeg interessante dingen doen."

Zoals een extra belastingkorting voor werkende Vlamingen, zoals Open Vld vraagt?

Gennez: "Wij zeggen niet a priori nee tegen ideeën die mensen aanmoedigen om te werken en hen iets meer opleveren. Maar het moet ook wel iets opbrengen, want al die lineaire maatregelen van de liberalen zijn niet altijd even succesvol."

Wat staat er op het verlanglijstje van de sp.a?

"Tijdens de begrotingscontrole hebben we al een budget uit de brand gesleept voor inkomensgebonden tarieven in de kinderopvang en voor een uitbreiding van het aantal plaatsen. Daar gaan we zeker op voortwerken, want het aantal opvangplaatsen moet nog drastisch worden uitgebreid. En elk kind heeft recht op betaalbare opvang, wie die opvang ook organiseert.

"Ook de koopkracht en een beter evenwicht tussen arbeid, gezin en vrije tijd blijven belangrijk voor ons. Nu willen we in de eerste plaats werk maken van een degelijk energiepact. De energieprijzen hebben een zware impact op de koopkracht, maar de federale regering weigert ook op dat vlak in te grijpen. Suez domineert de markt en maakt dit jaar 12 miljard euro winst en ondertussen stijgt de energiefactuur voor de gezinnen. We moeten veel minder afhankelijk worden van de buitenlandse energiebaronnen, want als we het van Medvedev of Poetin moeten hebben, is onze toekomst allerminst verzekerd.

"Daarom moeten we in de eerste plaats dringend energie gaan besparen. Het is tijd voor een grote investeringsbeweging. Een derde van de 2,5 miljoen woningen in Vlaanderen heeft nauwelijks dakisolatie en een derde zit nog met enkel glas. Aan die verspilling moet een einde komen. Concreet willen wij alle woningen screenen en de investeringen in dakisolatie en dubbel glas via rechtstreekse premies volledig terugbetalen."

Gratis dakisolatie en dubbel glas voor alle Vlamingen?


"Ja. Frank Vandenbroucke zal daar in de Vlaamse regering een strijdpunt van maken bij de komende begrotingsopmaak. In Duitsland heeft men met een gelijkaardig investeringsprogramma 1 miljoen ton CO2 bespaard in een jaar, heeft men 24.000 banen gecreëerd en is de gemiddelde energiefactuur met 10 procent gedaald. Dat is echt wel alle ballen prijs: de koopkracht van de gezinnen vaart er wel bij, het is een grootscheeps investeringsprogramma dat jobs creëert en het levert milieuwinst op. Vandaag bestaan er op alle bestuursniveaus fiscale aftrekken voor energie-investeringen, maar mensen met een beperkt inkomen hebben daar niks aan en kunnen die investeringen dus gewoon niet betalen. Dat werkt dus niet."

De kans lijkt klein dat de andere partijen jullie op negen maanden van de verkiezingen nog zo'n doelpunt zouden gunnen.


"De Vlaamse regering kan nu catenaccio gaan spelen en ervoor zorgen dat niemand nog scoort, maar in zo'n strategie stappen wij niet mee. De herauten van het flamingantisme moeten beseffen dat er werk op de plank ligt. Terwijl er op federaal vlak niks gebeurt, kan Vlaanderen zijn sterkte bewijzen door juist wel te besturen. Dat is ons tot vandaag gelukt en ook in de aanloop naar de verkiezingen willen we dat volhouden."

Er zijn niet alleen verkiezingen, de kans is rekel dat de Vlaamse regering meestapt in de communautaire dialoog. De malaise kan snel overslaan.


"Als de federale regering eerlijk zou zijn met zichzelf, geeft ze haar mandaat terug aan de kiezer. En als Kris Peeters wil proberen om buiten de federale context een staatshervorming te forceren, gaan wij hem zeker niet tegenhouden. Integendeel.

"Het tragische is dat het immobilisme is verheven tot wezenskenmerk van de federale regeringspartijen. Ze laten de situatie gewoon verrotten. De N-VA komt dat goed uit, zij willen toch af van het federale niveau. Ook voor CD&V is er niets aan de hand: zonder iets te verwezenlijken noemen ze zichzelf schaamteloos een verantwoordelijke partij, of ze nu in de regering blijven of eruit stappen. En de Open Vld zegt: 'Schande dat er niets gebeurt.' Tja, wat houdt hen tegen? Ik snap echt niet wat zij nog in die regering zitten te doen. Voor zo'n cynische politiek bedanken wij feestelijk."

Maar win je zo ook verkiezingen? Yves Leterme is groot geworden dankzij het 'goed bestuur' van zijn Vlaamse regering, inclusief Frank Vandenbroucke. De sp.a is afgestraft. Hetzelfde scenario voltrekt zich nu met Kris Peeters.

"Als de kiezer ons op onze merites in de Vlaamse regering beoordeelt, zal hij ons niet afstraffen. Wij proberen op een eerlijke, open manier aan politiek te doen door thema's en waarden op de agenda te zetten die wij belangrijk vinden."

Heeft de nederlaag van 2007 niet net bewezen dat het niet volstaat om te hameren op inhoudelijke issues?


"Politiek gaat in de eerste plaats over mensen en principes. Je moet dus zeggen waar je voor staat en duidelijk het verschil maken met de anderen. Op communautair vlak is het toch duidelijk? De volgende verkiezingen gaan, met dank aan CD&V en N-VA, voor het eerst een referendum zijn over het einde van België. Tot nu konden we ons niet voorstellen dat het Vlaams Belang die slag zou thuishalen.

"Natuurlijk is er een staatshervorming nodig, maar voor ons moet België wel blijven bestaan. Wie Brussel wil laten vallen, is gewoon een oen en doet aan van kerktorenpolitiek. Wie gelooft dat in een onafhankelijk Vlaanderen elk sociaaleconomisch probleem opgelost wordt, maakt de mensen iets wijs. Vlaanderen zou verarmen, want de staatsschuld moet worden verdeeld, terwijl veel investeringen in Brussel zitten en de sociale zekerheid in een vergrijzend Vlaanderen onbetaalbaar wordt. We hebben enkele robuuste federale bevoegdheden nodig en daarnaast moeten de regio's worden versterkt. Maar dan moet je hordes durven nemen en taboes overstijgen. Als je niet over Brussel of de faciliteitengemeenten wilt praten, dan krijg je altijd hetzelfde steriele verhaal terug in je gezicht."

Als de anderen zo aan het knoeien zijn, hoe komt het dan dat de sp.a nauwelijks aan de bak komt?

"Het is makkelijker oppositie voeren tegen een regering die regeert dan tegen een die niet regeert. Je kunt die regering alleen verwijten dat ze niets doet en de problemen in de diepte laat verrotten. Als de regeringspartijen dan nog eens hardnekkig weigeren om de impasse te doorbreken door naar de kiezer te stappen, kun je als oppositie weinig doen. Wij kunnen alleen eerlijk en consequent proberen onze boodschap aan de man te brengen. Win je daar dan verkiezingen mee? Dat zal af te wachten zijn. We hebben de vorige alvast verloren omdat we de bestuurdersmentaliteit te veel incarneerden en het compromis bijna tot partijstandpunt hadden verheven. Dat gaan we niet meer doen."

Op jullie partijcongres in oktober worden zowat alle progressieve organisaties van Vlaanderen verwacht. Een zoveelste poging om een deel van het middenveld op te slokken?

"Helemaal niet. Ons congres wordt iets helemaal nieuws, iets wat we in Vlaanderen nog nooit hebben gezien. We halen onze inspiratie bij onze zusterpartijen in Spanje, Engeland, Finland en Frankrijk, waar we de afgelopen maanden partijcongressen hebben bijgewoond. We willen er een politieke beurs van maken, waar alle progressieven hun mening mogen komen ventileren en debatteren over stellingen die niet noodzakelijk de onze zijn. We nodigen ook een pak internationale sprekers uit. We willen ideeën opdoen, geen nieuwe politici rekruteren. Dat doe ik liever op de ambachtelijke manier, door mensen rustig te laten groeien. Dan zie je wel wie zin en talent heeft en hard werkt."

Hoe lang blijft het kartel met VlaamsProgressieven nog overeind? CD&V en N-VA bewijzen al een jaar hoe absurd het effect van een kartelformule kan zijn. En de electorale meerwaarde van Vl.Pro lijkt nogal beperkt.

"Zolang we samen kunnen opkomen tegen de cynische en conservatieve politiek van vandaag, zie ik niet in waarom we niet zouden blijven samenwerken. In het kartel CD&V-N-VA gijzelt de kleine partner de grote en is de traditionele vaagheid van de christendemocratie vervangen door leegheid. Daar hebben wij echt geen last van. Maar de samenleving verandert, de politiek ook. Misschien moeten we niet eeuwig in een kartelformule blijven. Daar moeten we ons maar mee bezighouden als het probleem zich stelt, na de volgende verkiezingen."

Krijgt Vl.Pro nog verkiesbare plaatsen op jullie lijsten?


"Kleiner dan vorig jaar kunnen ze niet meer worden. Als je ernstig met mensen omgaat, moet je hen ook iets gunnen. Maar de plaatsen zijn ook bij ons duur, dus stemmen halen is niet verboden. Dat geldt voor onze mensen, maar ook voor Vlaams Progressieven. Dat beseffen ze zelf ook wel."

Wat verwacht u van 21 september, de volgende deadline in de Wetstraat?


"Ik verwacht daar helemaal niets van. Het kan mij echt niet meer boeien, al die deadlines en spelletjes. Wellicht zal de N-VA voor de historische primeur zorgen om zich terug te trekken uit een regering waar ze nooit heeft ingezeten. En voorts zal het kartel gewoon blijven bestaan en sukkelt de regering voort tot 2009. Dat is niet bijzonder moedig. Als je, zoals de Open Vld, ziet dat het niet lukt met je sociaaleconomische prioriteiten, laat de begroting dan niet met 2 miljard ontsporen. Dat is net iets te gemakkelijk: vitten op de regering waar je zelf inzit."