Dit is niet het einde van de democratie, dit is democratie.

Wat niemand durfde te voorspellen, is vannacht gebeurd. Een man die in onze ogen de presidentsrace liep als een realityshow wordt vanaf januari de machtigste politicus in de wereld. De reden is simpel. Bij de Republikeinen heeft het establishment de kandidaat met het beste verhaal niet kunnen tegenhouden. Bij de Democraten heeft het establishment het wél gehaald van het betere verhaal. Geld, ervaring en steun van de rest van de wereld kunnen niet op tegen dat betere verhaal. De Democraten verloren dan ook al tijdens hun voorverkiezing. Hillary was de heropwarming van de schotel die al eens naar de keuken teruggestuurd was.

Ik vrees dat Trumps plan voor de toekomst net zo blanco is als dat van de Brexiteers.

We hadden het kunnen weten. Enkele maanden terug zaten evenveel mensen met verbazing te kijken naar wat er gebeurde in Londen, wanneer de Brexit écht werd. Het is de tand des tijds. Een meerderheid die niet langer gelooft dat de politiek nog het verschil kan maken in hun leven van elke dag. Het is de uiting van een systeem dat kraakt tot in het diepste van zijn fundamenten. De politiek als behoeder en instandhouder van een economie die de afgelopen 30 jaar niet aan de werkenden ten goede kwam. Met een globale elite die de politiek naar haar hand zette. Met alle gevolgen van dien. Niet alleen een verdeelde VS, maar ook een verdeeld Europa. Want we zien dat ook dicht bij ons, met handelsverdragen waarbij gezinnen, alleenstaanden en zelfstandigen aanvoelen dat zij de dupe zijn van globalisering. Of wanneer Polen of Roemenen in naam van de Europese vooruitgang onder de prijs werken, waardoor mensen hun job verliezen en kleine bedrijven sluiten.

De verleiding is groot om nu dezelfde foute analyses te maken als bij de Brexit. Neen, dit is niet het einde van de democratie. Dit is democratie. Dit is de middenklasse die revolteert door gewoon haar stem uit te brengen. Dit is het antwoord op de bankencrisis en een instabiele wereld van mensen die elke dag hard hun best doen, maar er te weinig voor terugkrijgen. Dat is hun volste recht, hoe erg ik de uitslag ook vind. Ik geloof geen minuut dat Trump een beter beleid zal voeren voor zijn kiezers dan Hillary dat zou gedaan hebben. Maar Trump is zowat de enige die sinds het begin van deze presidentials de analyse juist had. En er ook naar werkte. Hoe verwerpelijk zijn uitspraken en werkwijze ook waren.

Over de gevolgen van deze uitslag zullen we het nog vaak hebben. Klein zijn ze niet. Alles samen bevat Trumps verkiezing elementen die de verworvenheden van de moderne wereld op de helling zetten. Dan gaat het over democratie, kritische pers, vrede, economie of waarden en normen waar we vaak decennia lang hebben voor gestreden. Allemaal omdat de politiek bleef denken dat verder doen op dezelfde manier wel zou lukken. Ik vrees dat Trumps plan voor de toekomst net zo blanco is als dat van de Brexiteers. Maar ik sluit graag af met wellicht het allerbelangrijkste: de invloed van deze race en deze uitslag op de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Want we mogen niet onderschatten hoeveel Amerikanen morgen met een bang hart opstaan. De kans op verdere verdeeldheid, verruwing en zelfs geweld tegen medeburgers is helaas even realistisch als in Engeland na de Brexit. Donald Trump zal alvast dat niet beter maken.

Deze discussie werd gesloten.