Zondag is het Vaderdag. Een ideale gelegenheid om na te denken over de rol van de vader in het huishouden en de verhouding tussen werk en gezin, vindt Stephanie Van Houtven, de ondervoorzitter van de sp.a.

Kortom, geef jonge vaders meer tijd om zich bezig te houden met de opvoeding van de kinderen zonder er een financiële kater aan over te houden.

Morgen is het Vaderdag. Toen ik in de kleuterklas zat, zo'n dertig jaar geleden, werd dit feest voorafgegaan door een week van naarstig kleien aan een asbak voor papa. Los van het feit dat onze gezondheidsopvattingen sindsdien - gelukkig maar - grondig zijn gewijzigd, zei dit veel over de gevestigde rolpatronen: vaders kregen een asbak, op Moederdag regende het pannenlappen. Ik weet niet met welke cadeautjes kinderen zondag hun papa's zullen verrassen, maar ik weet wel wat ík deze vaders zou willen geven: meer tijd om papa te zijn.

Als je aan een Vlaming vraagt waarvan hij graag wat meer zou hebben, dan is de kans groot dat hij zal antwoorden: “Tijd”. Veel vrouwen én mannen hebben het gevoel dat ze hun werk, de zorg voor hun gezin en hun vrije tijd niet meer gecombineerd krijgen. De afgelopen maanden trok ik van Roeselare tot Genk om met jonge ouders, alleenstaanden en bijna-gepensioneerden te praten over de problemen die zij ervaren en om te bespreken hoe we onze samenleving zo kunnen organiseren dat we weer greep krijgen op onze tijd. Ik hield ook een online bevraging over de thema's die hierbij aan bod kwamen.

Wel willen maar niet kunnen

Een gelijke verdeling van de gezinstaken tussen beide partners is een belangrijk onderdeel van een evenwichtige work-life-balans. “Maar hoe komt het dan dat vrouwen nog steeds per week gemiddeld negen uur meer dan mannen aan huishoudelijke taken besteden en meer dan dubbel zoveel tijd investeren in het opvoeden van de kinderen?”, hoor ik u al denken. Jonge papa's getuigden eerlijk dat ze zich erg graag evenveel willen inzetten, maar dat er twee obstakels zijn die hen beletten om meer tijd vrij te maken: geld en de overtuiging dat het hun loopbaan schaadt.

Bij de geboorte van hun kinderen hebben Belgische papa's recht op tien dagen vaderschapsverlof. Twee weken, een peulschil, maar toch maakt bijna de helft van de jonge vaders er geen volledig gebruik van. Eigenlijk zouden we dat vaderschapsverlof dus best verplicht maken. Want er zijn nog te veel papa's die deze tien dagen wel willen maar niet durven benutten, uit schrik voor hun baas. Maar dan wil ik wel dat ze gedurende deze periode hun volledig loon kunnen behouden. Want het kan niet dat bijvoorbeeld lager geschoolde papa's van wie het loon sowieso niet formidabel is, bij de geboorte van hun kindje al meteen inkomen zouden moeten inleveren. En trek deze lijn meteen door naar zelfstandige papa's, want waarom zouden zij het minder verdienen om tijd te nemen voor hun pasgeboren baby's?

Ook het ouderschapsverlof, dat moet toelaten dat mama's en papa's meer tijd kunnen investeren in hun gezin, is aan een grondige herziening toe. Vandaag bieden wij in België jonge ouders het minimum van het door de Europese Unie voorgeschreven ouderschapsverlof van vier maanden per ouder. Als je dat verlof voltijds opneemt, krijg je een bedrag van amper 707 euro netto. Vooral weinig papa's - nog geen 30% van de ouders die hierop een beroep doen, zijn mannen - nemen dat ouderschapsverlof op, vaak omdat zij meer binnenbrengen in het gezinsinkomen. Drie kwart van de Vlaamse mannen én vrouwen tussen de 25 en 35 jaar oud is evenwel van mening dat het belangrijk is dat vaders meer ouderschapsverlof opnemen dan nu.

In Zweden heeft de overheid een goed vergoed systeem van ouderschapsverlof, waarbij de genderneutrale opname ervan wordt gestimuleerd. Niet toevallig is dat land ook een voorbeeld wanneer het aankomt op de gelijke participatie van mannen en vrouwen aan de arbeidsmarkt. Onze regeringen mogen zichzelf dan wel graag als Zweeds bestempelen, qua werkbaar werk gaan ze de omgekeerde richting uit van de Zweden.

Minstens twee maanden

Laat ons in België al beginnen met het verhogen van de vergoeding die ouders krijgen als ze ervoor kiezen om werk en gezin beter op elkaar af te stemmen. Als ze minstens twee maanden hun loon quasi kunnen behouden, dan wordt dat ouderschapsverlof ook in gezinnen waar het nu een onbetaalbare luxe is - zoals eenoudergezinnen of bij lager geschoolde werknemers - een haalbare kaart. Maak het ouders bovendien gemakkelijker om dit verlof op te nemen op momenten dat het er echt om spant: geef papa's en mama's bijvoorbeeld in de schoolvakanties de mogelijkheid om voltijds ouderschapsverlof op te nemen in minimumperiodes van een week. En waarom vereist de private sector nog steeds dat je minstens één jaar bij dezelfde werkgever aan de slag bent alvorens je recht hebt op ouderschapsverlof? Voor jonge ouders, met vaak wisselende contracten aan het begin van hun loopbaan, kan dat een drempel zijn. Schrap die voorwaarde en zorg ervoor dat ook zij minstens deeltijds van hun ouderschapsverlof kunnen genieten.

Kortom, geef jonge vaders meer tijd om zich bezig te houden met de opvoeding van de kinderen zonder er een financiële kater aan over te houden of scheef te worden bekeken door hun werkgever en collega's. Je maakt er papa's niet alleen erg gelukkig mee, maar het helpt ook de loopbaan van de mama's vooruit.