Brussel, woensdagmiddag. Caroline Gennez is een kwartier te laat op onze afspraak, maar ze heeft een goede reden. "Ik kom net van de koning", zegt ze. "Hij maakt zich ongerust over de toekomst van het land en ik deel zijn bezorgdheid. Het is hoog tijd dat we weggaan van het cynisme van de Wetstraat en terug naar de bekommernissen van de Volksstraat. De onheilsprofeten van de rechtse partijen jagen de mensen angst aan, terwijl we juist moeten werken aan positieve perspectieven. Dàt is de opdracht van het socialisme aan het begin van het tweede decennium van de 21ste eeuw.

Op 1 mei beleeft u uw jaarlijkse hoogdag. Wat gaat u zeggen?

Caroline Gennez: We hebben op federaal niveau drie jaar verloren. Justitie, migratie, pensioenen: niet één werf is opgelost onder Yves Leterme. Na al het gehakketak wil ik vertellen wat politiek wél zou moeten zijn. Dat het niet gaat om de jobs van Leterme en enkele burgemeesters in de Brusselse rand, maar om die van de mensen bij Janssen, Inbev en Opel. Ik begrijp de ontgoocheling van Stijn Meuris, die zegt dat het voor hem allemaal niet meer hoeft. Maar juist daarom moet er nú een positief alternatief komen.

Heeft uw partij een goed plan B om de staat te hervormen?

Wij hebben een fantastisch plan A voor een sociale staatshervorming met een verregaande regionalisering, de afschaffing van de Senaat en samenvallende verkiezingen.

Ons doel is een federaal België met sterke regio's, dat steunt op drie principes: meer solidariteit, een efficiënter bestuur en meer transparantie in plaats van communautaire loodgieterij. In de loop der jaren zijn er met al die staatshervormingen allerlei blokjes op elkaar gezet, waardoor het huis nu dreigt in te storten. Het vertrouwen is helemaal zoek. Na de verkiezingen moeten we aan tafel gaan zitten met de mensen die iets willen doen in plaats van zich cynisch in te graven in hun stellingen.

Uw boodschap is helder. Wat betekent 1 mei voor u persoonlijk?

Ik ben geen socialiste met een echte stamboom, ik kom uit een typisch Limburgs katholiek nest. Voor mij is het 1 meigevoel ontstaan toen ik me op mijn zestiende aansloot bij de Jong-Socialisten. Dat gevoel heeft te maken met geschiedenis, traditie en verbondenheid. Op 1 mei klopt het hart van het socialisme. Het leukste is dat iedereen op het Feest van de Arbeid een dag vrij krijgt om door te brengen met mensen die hetzelfde denken en voelen.

Dit jaar wordt 125 jaar socialisme in België gevierd. In 1885 ontstond de Belgische Werklieden Partij.

Het socialisme is ongelooflijk belangrijk geweest en het zal dat ook blijven. Het idee dat onze kinderen het beter moeten hebben dan wij, is van alle tijden. We zijn er in die 125 jaar ongelooflijk op vooruitgegaan. Nu moeten we ons indekken tegen de risico's van deze tijd. In een samenleving waarin het normaal is geworden dat beide ouders werken, moet er recht op kinderopvang en goed onderwijs zijn voor iedereen. Jonge mensen moeten de kans krijgen om een goede start te nemen. En omdat iedereen betaalbaar moet kunnen wonen, zeggen wij: schaf de belasting op een eigen huis af.

Wat waren in die 125 jaar de belangrijkste realisaties?

Eén: het algemeen stemrecht. Twee: de sociale zekerheid. Die steunt op een principe dat elke ouder aan zijn kinderen leert, of hij nu links is of rechts: eerlijk delen. Dat durven sommigen wel eens te vergeten als ze groot worden. (lacht) En drie: de emancipatie. Die heeft geleid tot onderwijs voor iedereen, en tot het recht om eigen ethische keuzes te maken in het leven.

Wie zijn uw grote voorbeelden?

Aangezien ik de sociale zekerheid heb genoemd, ligt Achille Van Acker voor de hand. Maar ik kijk ook op naar Barack Obama, ook al is dat geen socialist. Obama biedt een perspectief aan heel veel mensen - ouderen, jongeren, zwarten - die zich aan de kant gezet voelden. En sinds zijn verkiezing gaat hij radicaal voor resultaten. Daar kunnen wij iets van leren. Laatst had ik het met De Wever en De Croo over Obama's standvastigheid om zijn gezondheidsprogramma door te drukken. Zij vonden dat hij dat niet moest doen, als de Amerikanen het toch niet wilden. Als de socialisten destijds zo hadden gereageerd, dan konden wij nu niet gratis met onze kinderen naar de tandarts. Dat is de kern van het verschil tussen links en rechts: de volksverheffing.

Steve Stevaert zegt: "Socialisme is niets anders dan meeleven met andere mensen." Klopt dat?

Ja, ik noem dat solidariteit. Ik geef en ik wil de zekerheid iets terug te krijgen als ik het nodig heb. Iedereen leeft spontaan mee met het arme gezin in de straat. Dat is de essentie van het socialisme: de mensen graag zien. Als dat kan in een gezin en in een straat, waarom zou het dan niet kunnen in een hele gemeenschap?

Toch lijkt het socialisme verwaterd in de Derde Weg van Tony Blair, een vrijage met het kapitalisme.

Het kapitalisme is een blinde ideologie, dat heeft de financiële crisis bewezen. Net zoals de val van de Berlijnse Muur het einde heeft betekend voor het communisme. Tot nader order verdelen we de productie via de vrije markt, en daar heb ik niks tegen. Maar dit is wel hét moment om onze zaken beter te regelen. De banken moeten het spaargeld van de mensen vermeerderen. Wij hebben daarvoor een wetsvoorstel ingediend, maar de federale regering deed er niets mee. En de loonkost moet lager, maar dan moet iedereen die het geluk heeft iets te verdienen zonder te werken, ook bijdragen.

Nog een van Stevaert: "De sp.a is in vrouwenhanden, dus in goeie handen."

(lacht uitbundig) Dank u, Steve! Ik zeg: eindelijk in vrouwenhanden. Het was misschien wel de grootste historische misstap van de socialisten dat het stemrecht voor vrouwen pas in 1948 is ingevoerd. Wij zijn nog maar zestig jaar volwaardige burgers van dit land. Maar nu begint dat vruchten af te werpen. Er komt een andere stijl van leiderschap met meer teamwerk, meer langetermijndenken en minder haantjesgedrag.

Hugo Schiltz zei: "In België hebben we sociaaldemocraten, christendemocraten en liberaaldemocraten. In de VS zouden we allemaal Democraten zijn."

Toch zijn er grote verschillen. Voor ons is een eerlijke samenleving het doel van ons handelen. Bij andere partijen zie ik geen verzet tegen de astronomische bonussen bij de banken die wij hebben gered. Ander voorbeeld: wij wilden de energieprijzen controleren, maar wat zien we? Dat de markt nu wordt bepaald door een Frans bedrijf (Suez, red.), dat in Frankrijk de prijzen verlaagt en de kosten aan ons doorrekent. De verschillen tussen de partijen in ons land zijn vaak een kwestie van durf. De sp.a wil goed zijn voor de sterken en sterk voor de zwakken. Dààrin verschillen socialisten van anderen.

Toch wordt Vlaanderen steeds rechtser. Hoe verklaart u dat?

Die verrechtsing heeft te maken met de onzekerheid van veel mensen, waarop de rechtse populisten inspelen. Wij doen dat niet, we willen liever hoop geven. En we zijn aan een remonte bezig.

Hoe komt het dat uw boodschap alleen aanslaat in de steden?

Op het platteland is de invloed van de klassieke zuilen altijd groter geweest. Maar we gaan hard werken om overal het contact met de mensen te herstellen. We moeten de straat op, weg uit onze cocon van theorieën.

U ziet dus nog een rijke toekomst voor het socialisme?

Uiteraard! We hebben een grote traditie. Ik ben niet echt een emo-mens, maar ik vind het nog altijd even mooi om op 1 mei de Internationale te delen.

In oktober bent u drie jaar voorzitter. Groot feest?

Als ik dat maar haal! (schatert) Nee, ik voel me nu heel goed in mijn vel. Sinds enkele maanden heerst in onze partij de sfeer van de betere schoolreizen. Ik hoop dat ik die sfeer in de komende campagne ook kan overdragen op onze militanten.

Welke rol gaat u spelen?

Ik ben zeker van plan om een lijst te trekken.