Niet al te best, zo blijkt. Het consumentenvertrouwen daalt zienderogen. Tot een absoluut dieptepunt zelfs.Te vergelijken met dat van de periode van na 9/11. Waarom? Een logische vraag. Er is toch geen wereldschokkende ramp gebeurd, er hebben zich geen vliegtuigen in torens geboord. Zou het kunnen dat het feit dat er nog geen regering is gevormd er iets mee te maken heeft? Het aanhoudende gebakkelei? De simpele vaststelling is dat na alle aankondigingen over halve en kwart- en bijna-akkoorden, het vertrouwen van de consumenten zeer sterk gedaald is.


Of gaat het om de onheilsberichten over stijgende prijzen? Voeding, energie, gas, water, verzekeringen, de huurprijzen: het is allemaal duurder geworden. Dat zijn geen luxeproducten. In de afgelopen twaalf maanden steeg de prijs van voeding dubbel zo snel als die van andere producten. Electrabel kondigde een stijging van de gasfactuur aan met bijna 200 euro per jaar. Meer dan 2 miljoen gezinnen zijn betrokken partij.

Snel handelen is dan ook de boodschap. En is het dan niet vreemd dat sommige politici alles uit de kast halen om de prijsstijgingen te nuanceren, zelfs te ontkennen? Een Open Vld-politicus durfde het zelfs aan om te zeggen dat de gasprijzen eerder gedaald zijn. En dat terwijl iedereen het al voelt in zijn portemonnee. En dat terwijl mensen zich zorgen maken. Alle mensen.

De realiteit is dat de prijzen stijgen. En ja, er wordt ook steeds een uitleg voor gevonden: de grondstoffen worden duurder. Uit onderzoek van Vlerick blijkt nochtans dat één op de drie bedrijven toegeeft dat de voedingsprijzen te snel stijgen in verhouding tot de grondstofprijs. Meer dan de helft van de multinationals en ruim twee derde van de supermarktketens geven dat toe. Prijsdalingen worden niet verwacht als de grondstofprijzen weer zouden dalen. Bizar toch.

De uitleg van de duurder wordende grondstoffen is al te eenvoudig en dus ook niet zomaar te slikken. En ook de liberale mythe dat de concurrentie wel zal zorgen voor betere prijzen, kunnen we niet klakkeloos aanvaarden. De realiteit is anders. Zou het kunnen dat er prijsafspraken zijn? Een zaak is zeker: de Europese Commissie heeft een onderzoek geopend naar mogelijke prijsafspraken tussen de grote Europese energieproducenten. Electrabel zou er een van zijn.

Als geprobeerd wordt om de koopkracht van de mensen te verhogen, dan gebeurt iets pervers. Mensen kunnen meer consumeren en wat doen de bedrijven? Zij verhogen de prijzen. Conclusie: mensen houden helemaal niets meer over in hun portemonnee, mensen kunnen zich geen folieke permitteren. Alles gaat naar levensnoodzakelijke zaken. Eten, wonen, verwarmen. Geen keuze.

En wat gebeurt intussen in België? Niets. Hoewel, er wordt een regering gevormd. Van beschermende maatregelen voor de gezinnen is geen sprake. Of toch wel: die worden weggestemd zoals ons voorstel om maximumprijzen voor energie in te voeren. Reden: dat zou wel eens een schadelijk effect kunnen hebben op de concurrentie. Er is altijd wel een uitleg. Maar die uitleg stopt de willekeur in de prijzen niet. Die uitleg beschermt de gezinnen niet en betaalt al helemaal de facturen niet.

sp.a stelt maatregelen voor. Het is niet meer dan fair dat wanneer de prijzen van levensnoodzakelijke producten stijgen, ook de lonen en pensioenen automatisch stijgen. Vandaag hebben we een brede index, waarin prijsstijgingen van noodzakelijke producten gecompenseerd worden door dalingen in minder noodzakelijke producten, zoals elektro. Het staat buiten kijf dat het indexsysteem moet blijven bestaan. Maar als de levensnoodzakelijke producten op korte tijd veel duurder worden, moet er een snellere indexaanpassing volgen. Dit houdt in dat ofwel de pensioenen en lonen sneller stijgen, ofwel dat de prijzen zelf onder controle worden gebracht.

We stellen voor dat de prijzencommissie elke prijsstijging in een pakket van basisproducten moet toetsen op haar fairheid en redelijkheid. Dat betekent dat ze meer bevoegdheden krijgt om de prijzen te reguleren. Ze moet spontaan en snel kunnen reageren op prijsstijgingen in de levensnoodzakelijke producten.

Hard times call for hard measures. Niet omdat het goed klinkt, wel omdat het werkt om een vuist te maken. Er werd wat afgegniffeld toen we op tafel klopten om geneesmiddelen betaalbaarder te maken. Het is wel gelukt. En dat hoeft geen uitleg. Dat spreekt voor zich.