Eric Willemaers is Manager Administratie & Financien - DR Congo - Belgische TechnischeCoöperatie (BTC)zondag 17 februari Vandaag een paper te finaliseren voor de online-cursus corruptiebestrijding die ik volg bij het Anti-Corruption Resource Centre U4.

U4 ondersteunt een zevental donoren, waaronder de Belgische Technische Coöperatie BTC,  in de uitwerking en toepassing van hun beleid omtrent corruptie. 6 weken les in de “virtual classroom”, deze week 3 is het mijn beurt de expert en de klasgenootjes uit Azië, Afrika, Europa en Latijns-Amerika, een analyse te schetsen van de veronderstelde oorzaken van corruptie in DR Congo. Het is niet de bedoeling zelf snel een analyse uit mijn mouw te schudden, maar eerder de juiste bronnen te raadplegen. Het is sowieso een complexe problematiek, en in DR Congo zit corruptie dermate ingebakken dat alle mogelijke theoretische oorzaken wel op één of andere manier op dit land van toepassing zijn: gebrek aan politieke wil, gebrek aan transparantie in het beheer van de natuurlijke rijkdommen, de armoede en belachelijk lage lonen voor staatsambtenaren (30 à 70 USD/maand voor leerkrachten, politie, militairen etc.) enzovoort. 

Tussendoor toch even gaan zwemmen en een stevige straal zon meepikken. Een slaatje aan het zwembad in prima gezelschap van vrouw en vrienden. Een artificiële oase van rust en luxe in dit waanzinnig verloederde Kinshasa.  

Maandag 18 februari 2008 

Werken, studeren, sporten, eten, slapen… Meer nog dan vroeger in België lijkt de tijd elke dag voorbij te vliegen en wisselen werk en vrije tijd elkaar aan sneltempo af. Met toch één voordeel: de week telt 7 dagen van intens werken en intens leven, maandagochtend blues ken ik dus niet.

Opstaan, snel ontbijten met zicht op de Congorivier, kus aan Michèle die zich opmaakt voor alweer een dag van artistieke creaties en dan snel de deur uit vóór de dagelijkse monsterfiles. Eerste vergadering met het team administratie en financiën. De Congolese medewerkers beginnen langzaam maar zeker het concept van een weekplanning te hanteren… Het is knap te zien hoe een volgehouden investering in en omkadering van lokale medewerkers vruchten afwerpt. Mensen kansen geven, streng en rigoureus maar met een knipoog, respect afdwingen met de nodige regels maar evengoed door zelf het goede voorbeeld te geven. Management by example, volgens bepaalde expat-collega’s zou het niet werken in een verticale, patronale samenleving als hier in DRC, ik denk er anders over… 

 

 

 

Mails doornemen, budget 2008 herzien, de acties volgend op de audit van einde 2008 uitwerken en doormailen naar de collega’s in Brussel. Lunchpauze thuis. Namiddag vergadering rond de veiligheidssituatie. Geruchten allerhande over de chef van het land doen al twee weken de ronde. Is het enkel “radio trottoir” of is er echt iets op til?

's Avonds de dagelijkse dosis beweging, joggen langs de “fleuve”, de majestueuze Congo-rivier waar de zonsondergang elke dag opnieuw een prachtig schouwspel is.  

 

 

 

 

Dinsdag 19 februari 2008 

Bertje is in ’t land. Onze Vlaamse Minister van Cultuur komt de Vlaams-Congoleze samenwerking officieel lanceren. De Franstaligen zijn hier cultureel al heel wat langer en steviger verankerd. De Centre Wallonie-Bruxelles heeft een boeiend cultureel aanbod, overwegend Congolese muziek en theater voor een eveneens overwegend Congolees publiek. Vreemd dat vele expats klagen dat er zo weinig te doen is in Kinshasa, maar al even vaak uitblinken door hun afwezigheid op de regelmatige dans- en theatervoorstellingen en muziekoptredens. Aan kwaliteit is er op het vlak van kunst en cultuur nochtans zeker geen gebrek in Congo…

Anciaux, goed omkaderd door de KVS, tekende vandaag dus het samenwerkingsakkoord, een ceremonie die opgeluisterd werd door onder andere de obligate fanfare maar ook enkele lokale hiphop-helden. Zelf helaas geen tijd om mij ’s middags vrij te maken om dat evenement bij te wonen. Maar ’s avonds organiseert de “Club der Lage Landen” (is het nu enkel een Nederlands-Vlaams onderonsje, of behoren de Franstaligen eveneens tot de “lage landen”?) op de residentie van de Belgische ambassadeur een drink annex bbq ter ere van Bert. We komen te laat voor de speech, maar de gratis pinten gaan nog stevig de ronde. De meeste aanwezigen lijken toch eerder voor de gezelligheid opgedaagd. Wat de Vlaams-Congolese culturele samenwerking zal betekenen, zullen we later wel zien. Gelukkig blijft de KVS de kar trekken, en ze doen dat goed, zoals eerder vorig jaar met hun voorstelling van “Het leven en de werken van Leopold II”, het stuk van Hugo Claus gebracht door een bende bekende Vlaamse acteurs jawel in het Frans op enkele Congolese theaterpodia. Het was toen een bevreemdend spektakel voor de Congolese toeschouwers, wij hebben ervan genoten!   

Woensdag 20 februari 2008 

Wekker loopt af. 6 uur. Een uurtje vroeger uit de veren. Vandaag vertrek ik op missie (nee, niet als missi-onaris ;-), naar één van de wegenbouwprojecten in Kikwit in de naburige provincie Bandundu. Het wordt een complexe missie, een brand heeft een deel van de betalingsdossiers vernield, de reconstructie van de financiële stukken moet zo rigoureus mogelijk gebeuren, als financieel manager zal ik onze technische assistent en zijn team ter plaatse enkele dagen bijstaan… 

Het wordt weer een heel avontuur. De heenreis gebeurt met het vliegtuig. Een 17-seater van Tsjechische makelij. Zowat alle vliegtuigen die in DR Congo worden ingezet voor binnenlandse vluchten, zijn door de EU geblacklist, tenzij natuurlijk de vluchten van ECHO (EU) of MONUC (VN)… Crashes komen al te vaak voor, gelukkig eerder met cargovluchten en Antonovs dan met deze korte passagiersvluchten. In oktober 2007 stortte er nog een Antonov neer op een dichtbevolkte wijk van Kinshasa, een 50-tal doden en heel wat materiële schade. 
 

Gelukkig is het uitzicht dermate mooi (we vliegen erg laag), dat mijn gedachten omtrent de veiligheid van deze vlucht al snel oplossen. De landing wordt voorafgegaan door een vreemde bocht van het vliegtuig net boven de grond, begrijp er niets van, hart slaat over en eenmaal aan de grond beslis ik de terugreis over land te doen. Een moeilijkere maar veiligere optie, hopelijk lukt het voor vrijdag.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Donderdag 21 februari 2008 

Een lange werkdag op het BTC-kantoor in Kikwit, een bezoek aan het lokale filiaal van de Banque National du Congo, een teamvergadering met de financiële medewerkers, de operationele planning en overheidsopdrachten doornemen met de hoofdingenieur, mails opvolgen als het internet al eens wil doorkomen, sms-jes uit Kin over rellen tussen betogende studenten en politie… In de namiddag belt de technische assistent, voor de achtste maal in zijn Congo-carrière geveld door een stevige malaria. Vervelend dat dit net tijdens mijn missie voorvalt, maar gezondheid gaat voor alles, ik dring dus aan dat hij de arts roept en rust. 

’s Avonds een frisse Primus (de lokale 70-cl variant) en een bord kebbé (Libanees gehakt) in het enige restaurant die naam waard in Kikwit (en dan nog…). Gerund door een verloren gelopen Libanees, vriendelijke kerel maar wat drijft zo iemand om zich te settelen in een godvergeten gat als Kikwit en daar te leven van een restaurant met een tiental klanten per dag…? 

Vrijdag 22 februari 2008 

Na het vliegavontuur van woensdag waar ik toch wat tegen op zag, vandaag het wegavontuur waar ik naar uitkijk! Tien uren zal de rit duren voor een afstand van 500 kilometer. De eerste 250 kilometer op de beste strook asfalt van het land, het stuk vanuit Kikwit aangelegd door de Chinezen, het tweede stuk door een Frans bedrijf met geld van de Europese Unie. BTC legt eveneens heel wat wegen aan in Congo, maar focust daarbij op rurale wegen die het platteland moeten ontsluiten en daarbij eveneens de verspreiding van onderwijs en medische diensten kunnen faciliteren. 

De bedoelingen van de Chinezen zijn wat minder nobel, zij hebben recent een lening van 5 miljard USD aangeboden aan de Congolese staat, mega-infrastuctuurwerken in ruil voor een haast vrije toegang tot de natuurlijke grondstoffen in het oosten. De discussie woedt hevig. Zal deze “ruilhandel” Congo op het vlak van infrastructuur er nu eens eindelijk noemenswaardig op vooruithelpen? Of zal het land nog meer geplunderd worden dan ooit tevoren? De argumenten pro en contra voor deze deal zijn interessant, de discussie is zeker nog niet gesloten, en natuurlijk hebben de Belgen graag hun zeg in dit debat. Wordt vervolgd…Na de geasfalteerde weg volgt een onmogelijke zandpiste van 75 kilometer, daarna 50 kilometer op de ietwat makkelijkere gele aarde. Met onze solide Landcruiser lukt het zonder al te veel problemen. Maar vaak staan we stil omdat een tegenligger vast zit in het zand. Trucks met dubbele lading en vijftig passagiers daar bovenop. Of terreinwagens waarvan de 4x4-aandrijving het jaren geleden al heeft begeven. Voor de meesten wordt het bij pech alweer “article 15”, de uitdrukking die nog het best de dagelijkse realiteit van de Congolesen weergeeft: “article 15: débrouille-toi pour survivre!”.  

Zaterdag 23 februari 2008  

Na de zware rit van gisteren volgt deze weekendochtend een rustige rit vanuit de stad naar het plateau van Bateke. We gaan met de vrienden kamperen in het natuurreservaat van Bombo-Lumene. Eén van de totnogtoe weinige plekken waar het toerisme in Congo tenminste al in de kinderschoenen staat. De basis is er al: nog geen water of elektriciteit, maar wel een chalet met salon en twee kamers, enkele rudimentaire kamers in een betonnen gebouw, en vooral veel plaats voor tenten en enkele “paillotes”, de strooien afdaken waaronder we ons installeren en waar we genieten van aperitiefjes en bbq met zicht op de prachtige savanne. Helaas zonder giraffen of olifanten aan de horizon. Het geweld en de armoede in dit land heeft natuurlijk ook de fauna niet gespaard… Morgenvroeg kruipen we om vijf uur de tent uit, zo hebben we afgesproken met de gids, een te vroege dauwtrip in de hoop toch een eenzame buffel of antilope te zien. Maar eerst een dagje aan de rivier, waar we ons laten meesleuren door de sterke stroming te midden van de tropische vegetatie. Een moment van genot, plezier in een oase van tropische pracht, de “heart of darkness” heeft gelukkig ook heel wat verborgen paradijselijke plekjes…