EU mag niet toegeven aan landen die enkel de markt willen en niet de waarden die erbij horen

Europa is in crisis. Griekenland werd vernederd, Polen en Hongarije luisteren niet meer naar Brussel en Groot-Brittannië wil alleen nog een economische relatie met de landen van het Europese continent. Het project 'Europa' valt voor onze ogen in duigen en wat me daarbij het meest opvalt is dit: niet één van haar 500 miljoen burgers komt op straat. Op politiek niveau woedt het debat fel, maar in de samenleving blijft het oorverdovend stil. Vroeger spraken mensen zich uit voor het de Europese gedachte, maar die tijd is lang vervlogen.

We moeten de Unie redden omdat ze belangrijke waarden vertegenwoordigt die ons onderscheiden van andere economische machten

De Europese Unie is in een doodstrijd beland en het is maar de vraag of ze het zal halen. En hoe. Als het enkel de markt is die overblijft, haak ik af. Voor mij is Europa naast een economisch, vooral ook een sociaal project. Wij delen waarden die niet overal buiten Europa te vinden zijn: vrijheid, gelijkheid, sociale rechtvaardigheid, menswaardigheid en democratie. Het zijn die waarden die ons moeten helpen om de harten van de burger te heroveren. Dit kunnen we enkel door het beleid van de voorbije jaren naar de prullenbak te verwijzen en te starten met een nieuw plan, een 'New Deal'. Een New Deal die moet slagen waar het huidige beleid faalt.

Laten we beginnen bij Griekenland. Deze vreselijke episode in de geschiedenis van de EU heeft diepe wonden geslagen tussen Noord en Zuid en dat is het gevolg van een obsessief bezuinigingsbeleid. De keuze voor budgettaire discipline en structurele hervormingen zou ons uit het economische slop trekken, maar we spartelen nog altijd. De gezinnen en alleenstaanden blijven besparingen slikken, terwijl de banken vers geld wordt toegestoken. Onze economische groei is teleurstellend, terwijl andere economische machtsblokken ons voorbij hollen. Kortom: dit relanceplan werkt niet. Meer nog, het is waardeloos en schadelijk.

We moeten weer investeren en de koopkracht van mensen versterken. Intussen moeten we stoppen met de banken goedkoop geld ter beschikking te stellen, want die steken het liever in financiële casinoconstructies dan in de bedrijven. Pak ook de multinationals aan die in Europa haast geen belastingen betalen en maak werk van een socialer Europa: voer een Europees minimumloon in, hou de zwakkeren aan boord met een werkloosheidsverzekering en formuleer afdwingbare sociale doelstellingen rond onderwijs, armoedebestrijding en pensioenen. De Europese Unie is niet enkel een plek waar bedrijven kunnen groeien, het moet evengoed een plek zijn waar respect voor milieu, klimaat en de rechten van de mens centraal staan.

Dat brengt mij bij de tweede breuk: de breuk tussen Oost en West. De vluchtelingencrisis heeft duidelijk gemaakt dat verschillende regeringen van de voormalige Oostbloklanden de EU helaas alleen zien als een grote markt. De Europese waarden die aan de basis lagen van de basisverdragen - menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, en mensenrechten - hebben ze duidelijk nooit gelezen, laat staan onderschreven. Hongarije en Polen hebben zelfs al expliciet aangegeven dat ze 'het Europese model en haar waarden verwerpen'. Die verwerping is helaas niet enkel te herleiden tot het Oostblok, ook Groot-Brittannië liet al weten enkel in de markt geïnteresseerd te zijn.

De dreiging van een Brexit vormt het derde en meest actuele breekpunt. Cameron dreigt met het verlaten van de EU en eist in ruil een voorkeursbehandeling. De Europese Unie mag niet toegeven aan landen die enkel de markt willen en niet de waarden die erbij horen. We weten allemaal dat de Britten het enkel doen voor het geld, ze hebben geen warme gevoelens voor Europa. Ze moeten leren dat een competitieve economie zich niet beperkt tot het schrappen van regels en het verlagen van de lasten voor de bedrijven. Sociale standaarden, consumentenbescherming en zorg voor het milieu maken evengoed deel uit van een competitieve economie.

Wat eens te meer blijkt uit de 'Britse kwestie' is dat niet alle lidstaten vooruit willen met de Europese integratie. Mijn fractie steunt daarom het vormen van een 'Europese spits'. Een voorhoede die de kop neemt richting verdere Europese integratie op plaatsen waar dit economisch, sociaal en democratisch zinvol is. Als dit met 28 lidstaten niet lukt dan moeten we het doen met de Eurozone of met een aantal landen minder.

Ik steun dan ook met overtuiging het Italiaanse initiatief van vorig weekend waarbij de zes stichtende landen van de Unie luid en duidelijk gezegd hebben wel vooruit te willen. De Europese Unie scheurt langs alle kanten kapot, en toch wil ik Europa niet opgeven. We moeten deze Unie redden omdat fenomenen als globalisering, klimaatuitdagingen of de huidige vluchtelingenstromen altijd beter collectief Europees kunnen aangepakt worden dan met 28 afzonderlijke krachteloze nationale antwoorden. Alleen als we onze 28 gewichtjes en gewichten samen in de schaal leggen, kunnen we wegen op de internationale besluitvorming.

We moeten de Unie redden omdat ze belangrijke waarden vertegenwoordigt die ons onderscheiden van andere economische machten. Als enkel de markt overblijft, is de Europese droom voorbij. Ik hoop dat de jongeren van nu nog een toekomst zien in de Europese Unie. Niet in deze van nu, maar in deze van de toekomst.

Deze discussie werd gesloten.