De Morgen: Europa heeft weinig met steden. Het gevecht draait steeds om de invloed van natiestaten tegenover de Europese Commissie en het Europees Parlement, meer dan de helft van het Europese budget gaat naar landbouw: interesse voor de stad zie ik nauwelijks.

Kathleen Van Brempt: De kunst is om dat in de toekomst te veranderen, natuurlijk. (lacht) De Unie is niet perfect, maar ze kan wel groeien naar een organisatie die - samen met de steden - grensoverschrijdende problemen wel kan aanpakken. Waarom is Europa niet zo performant als zou kunnen? Omdat de natiestaten nog steeds veel te veel te zeggen hebben. Een voorbeeldje, schokkend zelfs: je probeert in Europa strengere bankregels te krijgen na de financiële crisis, met meer toezicht en controle en minder bonussen. Daarnaast probeer je minder smog en luchtvervuiling te krijgen door de uitlaatemissie voor auto's te verstrengen. Twee belangrijke en grensoverschrijdende dossiers voor de burgers. Maar Cameron en Merkel maken dan een dealtje: Cameron wil de belangen van de City niet in gevaar brengen en Merkel wil BMW, Audi en Mercedes beschermen: het Verenigd Koninkrijk en Duitsland sloten een dealtje tegen Europa in. Waarom zit Europa in een identiteitscrisis en slagen we er niet langer in het vertrouwen van de bevolking te krijgen? Toch omdat we deze dealtjes niet kunnen tegenhouden? Daarom is Europa niet geliefd.

De Morgen: Hoe leg je uit dat Europa onbeperkt veel miljarden veil heeft om de euro en de banken te redden, maar geen geld lijkt te hebben voor een jonge generatie werklozen in het zuiden?

Benjamin Barber: Dat valt toch ook niet te begrijpen?

Kathleen Van Brempt: Ze waren too big to fail, niemand durfde het risico te nemen ze failliet te laten gaan. Wij ook niet. Alleen was dat wel een cruciaal moment om stil te staan bij het systeem en het ook te veranderen. Maar dan zie je de politieke tweespalt tussen diegenen die gewoon verder willen gaan en de rekening willen doorsturen naar de burgers en hen die wel structurele veranderingen willen. Ook daar gaan deze verkiezingen over.

De Morgen: Wat is uw advies voor Kathleen Van Brempt?

Benjamin Barber: Het wordt moeilijk. Angst, nationalisme, het verleden dat aantrekkelijker lijkt dan de toekomst: niet de beste omstandigheden voor links. Omdat sociale rechtvaardigheid geen exclusieve claim is van links. Ook Hitlers nationaalsocialisten wilden een sociale zekerheid, maar alleen voor de Duitsers. Nationalisten zijn niet per definitie asociaal, ze zijn alleen maar sociaal voor zichzelf. Dit terwijl sociaaldemocraten vinden dat er geen rechtvaardigheid kan zijn voor één groep, als er geen rechtvaardigheid is voor iedereen: dat is veel moeilijker om te realiseren. Toch één raad: blijf trouw aan je principes, ook als het eerst nog even erger wordt voor het beter wordt. Vermijd het Amerikaanse scenario: de Democraten van vandaag lijken wel de Republikeinen van dertig jaar geleden, en de Republikeinen van vandaag worden gegijzeld door de Tea Party.

Kathleen Van Brempt: Dat zou het domste zijn wat we kunnen doen. Maar we moeten ook niet defaitistisch worden; het is niet dat we van de kaart geveegd worden. En er bestaat ook al zoiets als een Europese identiteit, al is ze misschien nog niet zo sterk als de Amerikaanse. Negen op de tien Amerikanen zullen zeggen dat ze deel uitmaken van the land of the free. Vrijheid en diversiteit vormen er de kern van hun identiteit. In Europa ligt dat anders. "Wat typisch en tegelijk universeel Europees is, is het verlangen naar sociale rechtvaardigheid. Je zal hier nooit een Obamacare-discussie meemaken: Europeanen willen een voor iedereen toegankelijke en betaalbare gezondheidszorg. Je hebt discussie over hoeveel die mag kosten, wie daarvoor wat moet bijdragen, maar het principe zelf is typisch Europees. Het maakt deel uit van onze identiteit.

Dat is misschien wel de grootste fout die we als sociaaldemocraten gemaakt hebben: we zijn niet trots genoeg op onze verwezenlijkingen. Integendeel, Europa is de afgelopen jaren gebruikt als schaamlap en als alibi om onze sociale bescherming af te bouwen. Want we moesten rabiaat bezuinigen van Europa. Dat is het Europese drama, maar het is ook een opportuniteit voor de toekomst.