Hervé Eeckman is jurist, bestuurslid van sp.a Leuven en niet-ziende. Hij schreef onderstaande opinie naar aanleiding van enkele artikels in De Morgen en pleit voor omkadering op maat voor mensen met een beperking, in het onderwijs, maar ook op de werkvloer. "Liefst niet alleen omdat men het als een verplicht nummer ervaart of omdat er een wettelijke verplichting bestaat. Wel als resultaat van dialoog en openheid, vanuit alle betrokkenen."

Ik heb de bijdrage van Dominique Soenens, die het in De Morgen van 21 januari onder meer heeft over examens op maat voor personen met een beperking, met veel aandacht gelezen, samen met het opiniestuk, de dag daarna, van Wim Van Den Broeck, ontwikkelingspsycholoog aan de VUB. Zonder er punt per punt diep op in te gaan, wil ik toch enkele ideeën neerschrijven. Ze hebben in geen geval een wetenschappelijke onderbouw maar vloeien voort uit mijn persoonlijke ervaring, mijn gevoel.

Het klopt dat men aan heel wat onderwijsinstellingen sinds tientallen jaren inspanningen levert om studenten met een beperking zo comfortabel mogelijk hun studietraject te laten doorlopen. Toen ik 30 jaar geleden mijn rechtenstudie aanving, was dat al zo aan de KU Leuven. Toen stond het allemaal nog in zijn kinderschoenen. Er zou nog een lange weg afgelegd worden. 

Wat “redelijke aanpassingen” moesten zijn, was niet echt duidelijk beschreven. Examens op maat? Ja, in mijn vakgebied was dat vrij eenvoudig. Alle examens werden mondeling afgenomen, bijna een spel van vraag en antwoord. De manier waarop je je de leerstof eigen maakte, moest je zelf maar zien te organiseren. Dat was dus een ander paar mouwen in een tijd waarin computeraanpassingen voor personen met een beperking nog lang niet ingeburgerd waren, of zelfs niet bestonden. Ondertussen is dat in positieve zin geëvolueerd, en gelukkig maar. De vraag is alleen of het begrip “redelijke aanpassingen” nu gemakkelijker te definiëren is. 

Is meer tijd voor het afleggen van een examen voor een student met een beperking een “redelijke aanpassing”? Ongetwijfeld … maar voor wie precies en hoeveel meer tijd dan? Een eensluidend antwoord is er wellicht niet. Als niet-ziende ben ik bovendien slecht geplaatst om die vraag te beantwoorden voor studenten met een leerstoornis. Voor die doelgroep moet ik eveneens het antwoord schuldig blijven op de vraag wat de meest efficiënte aanpassingen zijn tijdens de studies, of op de werkvloer.

Voor personen met een visuele handicap is het antwoord misschien iets gemakkelijker. Het lezen in braille of met vergrote letters, zowel op papier als op een computerscherm, gaat gewoon trager. Eigenlijk geldt dat voor het praktisch verwerken van informatie in het algemeen. Dat heeft weinig met intelligentie te maken, het is gewoon objectief waarneembaar. Daarom lijkt “redelijk meer tijd” zowel tijdens de studies als op de werkvloer ten opzichte van medestudenten of collega’s wel een noodzaak. Het gaat trouwens niet alleen over “meer tijd”. Er zijn nog meer maatregelen nodig, bijvoorbeeld bijkomende sociale omkadering. 

En liefst niet alleen omdat docenten het als een verplicht nummer ervaren of omdat er een wettelijke verplichting bestaat. Wel als resultaat van dialoog en openheid, vanuit alle betrokkenen. Dat alleen kan leiden tot een nog hogere gelijkwaardige participatie van personen met een beperking aan het studie- en arbeidsleven. Moet dat trouwens niet het doel zijn voor alle andere levensdomeinen?