Als de Belgische regering binnenkort F-35’s bestelt, koopt ze een uiterst problematisch toestel.

Als de Belgische regering binnenkort F-35’s bestelt, koopt ze een uiterst problematisch toestel. Dat blijkt uit deze bloemlezing van technische mankementen die de kop hebben opgestoken bij de ontwikkeling van het gevechtsvliegtuig.  

De F-35, de gedoodverfde opvolger van de Belgische F-16, is intussen al bijna twintig jaar in ontwikkeling. Die lange ontwikkelingsperiode brengt voorlopig een prijskaartje van 406 miljard dollar met zich mee. De Amerikaanse Rekenkamer schat dat de F-35 gedurende de looptijd van het programma 1.400 miljard dollar zal kosten. Ondanks het gigantische kostenplaatje staken heel wat technologische problemen de kop op: van een schietstoel die tot onthoofding kan leiden tot een toestel dat zomaar in brand vliegt. Van een gebrek aan zuurstof voor piloten tot gigantische softwareproblemen, het houdt niet op. Hieronder een overzicht van de tien opmerkelijkste problemen.

1.      Toestel schiet in brand

In 2014 vloog een F-35 trainingstoestel tijdens de start spontaan in brand. De piloot kon zich nog in veiligheid brengen, waarna het Amerikaanse ministerie van Defensie besloot dat alle F-35’s verplicht aan de grond moesten blijven. Richard Aboulafia, luchtvaartanalist bij het Amerikaanse onderzoeksinstituut Teal Group,  omschreef het incident als volgt: “Helaas past dit in een groter patroon aan hardnekkige problemen, waar we gewend aan lijken te raken”.

2.      276 onopgeloste problemen

De Amerikaanse toezichthouder op het Pentagon stelt jaarlijks een rapport op over het F-35-project. Uit de meest recente publicatie bleek dat er nog 276 tekortkomingen zijn die moeten worden opgelost alvorens de F-35 kan voldoen aan de door het Pentagon gestelde kwaliteitseisen.

3.      20 nieuwe problemen per maand

Uit datzelfde rapport blijkt dat men 20 nieuwe problemen per maand ontdekt. Om het project niet verder te vertragen worden niet alle veiligheidscontroles even nauwkeurig uitgevoerd.

4.      Te weinig wendbaarheid

In de praktijk moet de F-35 drie soorten missies kunnen uitvoeren: één tegen één luchtgevechten, grondtroepen van luchtsteun voorzien en op lange afstand bommenwerpen. De eerste twee missies vereisen wendbaarheid, maar daarop scoort de F-35 helemaal niet goed. Uit onderzoek van professor Lex van Gunsteren van de Technische Universiteit Delft blijkt dat de F-35 het schoolvoorbeeld is van de valkuilen die een multifunctioneel design met zich meebrengen. Doordat het toestel héél veel moet kunnen, kan het eigenlijk weinig echt goed. Het toestel is daardoor amper in staat om enige gevechtskracht te leveren.

5.      Ander toestel nodig om te begeleiden

Een van de grootste problemen is dat de F-35 mogelijk niet zelfstandig zal kunnen opereren. Voormalig operationeel directeur in de Verenigde Staten Michael Gilmore liet in het parlement optekenen dat de F-35 geholpen moet worden door vliegtuigen die het eigenlijk dient te vervangen, zoals de F-16.

6.      Te weinig wisselstukken

F-35 programmaleider Luitenant Generaal Christopher Bogdan laat dan weer optekenen dat vijftig onderdelen vaker dan beoogd kapot gaan. Uit een rapport van de Amerikaanse Rekenkamer uit oktober 2017 blijkt dat 22% van de vliegtuigen niet kunnen vliegen omwille van enorme tekorten aan wisselstukken.

7.      Problemen met de helm

Een andere moeilijkheid is het ganse ontwikkelingsproces van de helm van de F-35. Het design van de cockpit van het vliegtuig zorgt ervoor dat de piloot niet kan zien wat er achter hem gebeurt. De helm zou ervoor moeten zorgen dat piloten 360° zien. Helaas is het beeld slecht en kan dit leiden tot desoriëntatie van de piloot.

8.      Schietstoel kan dodelijk zijn

Een ander probleem dat op vandaag nog steeds niet opgelost raakt is dat van de schietstoel. Lichtgewicht piloten kunnen bij het gebruik van de schietstoel nekletsels oplopen. Voor een piloot van 61 kilo of minder zou dit dramatische gevolgen kunnen hebben. Het gebruik van de schietstoel, in combinatie met de veel te zware helm kan zelfs dodelijk zijn.

9.      Te weinig zuurstof voor piloten

Eerder dit jaar deden zich in één maand tijd vijf incidenten voor waarbij piloten onvoldoende zuurstof kregen in de cockpit van hun F-35. Al eerder was de leiding van het programma een onderzoek gestart naar problemen met het zuurstofsysteem, maar de woordvoerder gaf toe geen flauw idee te hebben wat de problemen veroorzaakt.

10.   Software gehackt door Chinezen

Het Pentagon liet weten dat Chinese hackers mogelijk 8 miljoen aan datalijnen uit de software van het vliegtuig hadden gehaald. Het is dus toch denkbaar dat de F-35 kan worden verslagen, niet enkel in een luchtgevecht maar veel meer nog door hackers. 

Als de Belgische regering binnenkort F-35’s bestelt, koopt ze een uiterst problematisch toestel. Dat blijkt uit deze bloemlezing van technische mankementen die de kop hebben opgestoken.

Heet hangijzer nog niet heet genoeg

De productie van de F-35 gaat onverminderd door, niet in het minst omwille van de lucratieve defensie-afdeling die actief is in minstens 45 Amerikaanse staten, met ongeveer 133 000 werknemers. Als je weet dat er reeds miljarden werden geïnvesteerd én dat het toestel vele banen met zich meebrengt, dan is het begrijpelijk dat het voor president Trump niet zo makkelijk is om het programma terug te schrappen (ondanks het feit dat hij in januari nog liet optekenen dat kosten voor het programma out of control zijn). Het programma is simpelweg 'too big to admit failure'. Maar is het voor landen als dat van ons verstandig om in te stappen in het duurste militaire programma ooit, vooral wanneer de economische koek reeds is verdeeld? België besloot jaren geleden om niet mee te stappen in de ontwikkeling van de straaljager, andere landen deden dat wel. En zelfs daar blijft de economische compensatie uit, kijk maar naar Nederland. Daar kreeg het wetenschappelijk economisch onderzoeksbureau SEO de opdracht om na te gaan hoeveel jobs het F-35 programma de Nederlandse industrie zou opbrengen. Conclusie: géén enkele. 

De keuze is aan de Belgische regering.