De fiscale ontvangsten blijven fors onder de verwachtingen. Dit scenario heeft zich intussen zo vaak herhaald als een gemiddelde aflevering van FC de Kampioenen. Zal de regering opnieuw de kop in het zand steken en bij de volgende controle weer de lucht in de begroting houden, of stelt ze de raming van de fiscale ontvangsten op een realistische manier bij?

Zorgwekkende cijfers

Gisteren berichtte De Tijd over de fiscale ontvangsten van april. De aanslagen slaan een gat in de belastinginkomsten, titelde de krant. De nadruk werd gelegd op de dalende btw-ontvangsten. Maar het bredere plaatje is veel zorgwekkender. Na 4 maanden liggen de ontvangsten zowat één miljard euro lager dan vorig jaar. Dat blijkt uit de statistieken van de fiscale ontvangsten van de FOD Financiën (1). Nochtans rekent de regering voor gans 2016 op 3,2 miljard euro meer belastinginkomsten in vergelijking met vorig jaar. Dat blijkt dan weer uit de toelichting bij de aangepaste begroting. In procenten: de teller staat na 4 maanden op min 3,3% terwijl de regering rekent op plus 3,1%.

Vorig jaar was na 4 maanden 32% van de totale jaarontvangst gerealiseerd. Indien dit jaar hetzelfde tempo aangehouden was (2) , dan hadden de ontvangsten nu niet op min 1 miljard euro gestaan maar op plus 2,1 miljard euro. Dat is dus grofweg 3 miljard euro tekort in vergelijking met de verwachtingen.


Zwartepieten

Toen het monitoringcomité in maart de raming van de fiscale ontvangsten neerwaarts bijstelde, verschuilde de minister zich achter de lage rente. Nu zijn het de aanslagen die een gat in de ontvangsten slaan. De minister van financiën zoekt steeds weer een externe oorzaak voor de tegenvallende ontvangsten.

Dat de nasleep van de aanslagen een impact heeft op de economie, en dus op de fiscale ontvangsten, is niet onwaarschijnlijk. Maar het probleem van de ontvangsten ligt veel dieper. Als we april niet mee meerekenen, en het eerste kwartaal van 2016 vergelijken met dat van vorig jaar, dan stijgen de ontvangsten met 0,7% terwijl het BBP over dezelfde periode jaar op jaar met 1,5% is toegenomen. In haar aangepaste begroting gaat de regering uit van 1,2% economische groei in 2016, en van een toename in de fiscale ontvangsten van 3,1%.
Dus ook los van de impact van de aanslagen staan de fiscale ontvangsten ferm onder druk in vergelijking met de verwachting van de regering.

Te optimistisch geraamd

Het wordt hoog tijd dat de minister van financiën erkent dat zijn ramingen onrealistisch zijn. Dat blijkt keer op keer, en dat zal bij de volgende begrotingscontrole opnieuw blijkeng. De achterstand na 4 maanden is van die orde dat de kans dat de ontvangsten spontaan die achterstand goedmaken zo goed als onbestaande is.

Met uitzondering van de accijnzen, vallen immers alle belangrijke fiscale ontvangstenposten tegen. Opvallend is de situatie van de roerende voorheffing. Die moet in 2016 bijna 700 miljoen euro, of 15% meer opbrengen dan in 2015. Na vier maanden staat de teller op min 128 miljoen euro of 13% minder dan vorig jaar in dezelfde periode. De kaaimantaks alleen moet daar voor 410 miljoen extra zorgen volgens de toelichting bij de aangepaste begroting. Niets wijst erop dat zelfs een significant deel daarvan realiteit zal worden.

Conclusie

De fiscale ontvangsten blijven fors onder de verwachtingen. Dit scenario heeft zich intussen zo vaak herhaald dat het wel een aflevering van FC de Kampioenen lijkt. Zal de regering opnieuw de kop in het zand steken en bij de volgende controle weer de lucht in de begroting houden? De kans dat de regering ook  bij de volgende begrotingscontrole onder hoogspanning komt over de fiscale ontvangsten is meer dan waarschijnlijk.