Caroline Gennez (sp.a) wil de banksector radicaal hervormen 'Gedaan met banken die denken dat ze financiële roulette kunnen spelen met mensen hun spaargeld. Er moet opnieuw een rigide onderscheid komen tussen deposito- en zakenbanken', zegt sp.a-voorzitter Gennez.

'Socialisten moeten opletten
dat ze niet rommelen
met geld, zoals CD&V'ers
moeten opletten dat
ze niet rommelen met vrouwen'

Ik ben geen Fortis-klant, ik heb mijn spaarboekje dus niet leeggehaald. Maar ik ken veel klanten die het wel gedaan hebben. Ik begrijp die mensen wel, want je zag het echt wel aankomen. Die kredietcrisis in Amerika heeft ondertussen een heel lange baard. Economisten, beleggers, mensen uit het bankwezen, allemaal zagen ze het. Behalve Yves Leterme (CD&V) en Didier Reynders (MR) blijkbaar. Die waren zozeer met het kartel en de machtstrijd in Wallonië bezig dat ze maar op het allerlaatste moment iets deden.'

Het is toch heel snel gegaan bij Fortis en daarna Dexia?
'Ja, maar regeren is anticiperen. Dat is wat deze regering nog nooit gedaan heeft. We staan geen stap verder dan op 10 juni 2007, integendeel. Hetzelfde geldt voor de kredietcrisis.'

Wat had de regering dan moeten doen?
'De bescherming van de spaarder veel beter garanderen. Het bedrag van 20.000 euro garantie optrekken naar 100.000 euro, zoals in Ierland gebeurde. Het beschermingsfonds anders spijzen op basis van het risicoprofiel van de bank. Dat gaat natuurlijk in tegen de donkerblauwe doctrine van Reynders en zijn bankvrienden, maar het had moeten gebeuren. Kan iemand mij eens uitleggen waarom spaarboekjes en zichtrekeningen wel beschermd zijn, en bijvoorbeeld pensioenfondsen, sommige kasbons en de levensverzekeringen niet? De spaarcenten van de mensen zitten net zo goed daarin.'

Als een bank zoals Fortis failliet gaat, dan is zo'n fonds toch nooit bestand om dat op te vangen?
'Klopt, maar daarom ook moeten banken die het spaargeld van de mensen bijhouden zich dringend terug gaan gedragen als een bank. Dat wil zeggen, als een goede huisvader die geen onnodige risico's neemt, die zekerheid en een normaal rendement voor steeds meer winst plaatst. Zowat alle banken hebben zich bezondigd aan casinokapitalisme, waarbij ze roulette speelden met de mensen hun spaargeld. Zolang dat goed gaat, zijn de winsten en superpremies voor de banktop. Als het dan fout gaat, kan men niet anders dan terug te grijpen naar een oud sociaaldemocratische recept: overheidsinterventie.'

De financiële markten opereren mondiaal. U kan nu wel voorstellen om een Chinese muur tussen deposito- en zakenbanken te bouwen, maar de Belgische politiek heeft geen enkele greep op wat er in de VS gebeurt.
'Ja goed, met dat soort redeneringen klop je elke discussie dood. Mijn voorgangers hebben ook altijd het idee van een slimme vermogensbelasting afgedaan als 'onmogelijk', ze beperkten zich tot 'realistische' zaken. In de politiek moet je durven dingen aankaarten.'

De top van Fortis en Dexia heeft wat u betreft in elk geval boter op het hoofd?
'Ze hadden moeten beseffen dat ze enorme risico's namen. De Amerikaanse huizenmarkt en al de leningen daaraan verbonden, bleek één gigantische virtuele zeepbel. Dat de top grote bonussen ving, in ruil voor de superwinsten uit beleggingen in die zeepbel, is natuurlijk geen toeval.'

'Opmerkelijk ook dat plots iedereen het roerend eens is om de toplonen en gouden parachutes aan banden te leggen. Een jaar geleden stonden we nog alleen met onze eis.'

Zijn die hoge lonen geen kwestie van vraag en aanbod? Voetbalclubs betalen toch ook miljoenen voor hun sterspelers?
'Er zijn absoluut grenzen aan wat fatsoenlijk is als toploon, en zeker voor de ontslagpremies geldt dat. Een arbeider met wat ervaring krijgt amper 30 dagen loon uitbetaald, we kunnen perfect een wet maken die dat soort gouden parachutes beperkt tot één jaarloon.'

Premier Leterme wees erop dat Herman Verwilst, de ex-Fortis-ceo die tot 5 miljoen euro ontslagpremie zou krijgen, een voormalige sp.a-senator is. Gênant is dat voor u.
'Toen Verwilst aangesteld werd als nieuwe topman een paar maanden geleden, hebben wij ook in uw krant die bedragen gelezen. Wij hebben ons daar toen al tegen verzet.'

Verwilst is niet de enige socialist die in de kijker loopt met zijn loon. Jannie Haek verdient als spoorbaas 508.000 euro bruto per jaar.
'Wij moeten toch geen beroepsverbod invoeren voor socialisten op jobs met hoge lonen? Ook voor hen geldt dat een ontslagpremie van maximum een jaar loon in mijn ogen de limiet is.'

Nog even terug naar Fortis. Niet alleen hebzucht leidde daar tot de val, ook hoogmoed?
'Absoluut. De familie Lippens is de exponent van de hoogmoed. Ergens begrijp ik nog de mystiek rond de overname van ABN Amro door Fortis: de hereniging van twee financiële instellingen die ooit zijn opgericht door Willem I.'

'Alleen is het onbegrijpelijk dat de bankcommissie en de betrokkenen Fortis nooit gevraagd hebben: "Hoe gaan jullie dat betalen, een bank overnemen die een pak groter is dan jullie?" Dat is toch niet logisch? In dat opzicht is het echt een pure schande dat deze regering nu een parlementaire onderzoekscommissie tegenhoudt. "We mogen nu geen paniek zaaien", is de uitleg. Wat is dat nu? Er zijn ongelofelijke dingen gebeurd, die bank stond aan de rand van het bankroet, en dan mogen mensen de waarheid niet kennen? Is dat net geen paniek zaaien?'

'Een onderzoekscommissie kan politiek misbruikt worden', zegt de regering ook.
'Ik stel vast dat de bankcommissie vol zit met ex-kabinetschefs van Reynders, die blijkbaar beschermd moeten worden, nu ze gefaald hebben hun werk te doen. En het ACW heeft via Arco een belangrijk aandeel in Dexia. De MR en CD&V willen het potje dus goed gedekt houden, en zo zal de kleine spaarder nooit te weten komen wat er met zijn geld gebeurde.'

Leterme lijkt in deze crisis aan krediet gewonnen te hebben, maar alvast niet bij jullie.
'Na vijftien maanden krasselen en niets doen, is deze premier, die al vijftien maanden zegt dat er geen koopkrachtprobleem is, plots komen zeggen "dat hij het spaargeld van elke spaarder garandeert". Dat was pas een staaltje van paniekzaaierij. Als ik dan op televisie durf zeggen dat ik, als ik geld zou erven, dat eerder zou beleggen in een huisje dan het te beleggen bij de bank, dan krijg ik verontruste telefoons van bankiers. Vreemd.'

'Deze regering doet nu tenminste iets. Dat is in elk geval beter dan de afgelopen vijftien maanden, toen ze gewoon in staking waren.'