Dagen heb ik rondgelopen met een knoop in maag, een unheimlich gevoel. Ik voel bezorgdheid, woede, revolte, angst en rebellie. Ik weiger te geloven wat er vandaag aan het gebeuren is: hoopgevende en inspirerende vernieuwers worden het zwijgen opgelegd door bedreiging en haat.

Vernieuwing komt vaak van individuen. Er zijn er maar een paar die kunnen spreken, maar er zijn er veel die zoekende zijn en willen volgen

"Dat kan niet", zegt u? Kijk dan eens naar Ismaël Saidi, die onder de dreiging bezweek en zijn waardevol deradicaliseringsproject met informatieve films opzegde. One down. Of kijk naar Rachid Benzine, de denker, de islamoloog die al jaren pleit voor een kritische blik en een moderne islam: de doodsbedreigingen nemen de laatste tijd schrikbarend toe.

Vernieuwing komt vaak van individuen. Er zijn er maar een paar die kunnen spreken, maar er zijn er veel die zoekende zijn en willen volgen. Ze bieden een kompas. Als we deze stemmen laten uitdoven, dan ontneem je een volledige generatie, moslim of niet, die zoekt naar perspectief en een nieuwe vorm van samenleven, alle hoop.

Zij die vernieuwen en verbinden, die hoop geven en inspireren, zijn in dit tijdsgewricht belangrijker dan ooit. Vandaag staan deze vertegenwoordigers van de hoop onder druk. Wij als samenleving zijn ook verantwoordelijk om mee onze schouders te zetten onder de wereld die zij torsen.

De dreiging is enorm. De moslims en niet-moslims van België en Europa, ouders, kinderen, gewone mensen uit gewone gezinnen worden blootgesteld aan het gevaar van het salafisme en het wahabisme. Jongeren, moslims en niet-moslims hebben honger en dorst naar meer informatie over de islam, maar komen vandaag te vaak uit bij radicale stromingen en extreme Google-imams. De positieve alternatieve stemmen zijn niet beschikbaar in het Nederlands. Maar wat nog prangender is: zij worden monddood gemaakt.

Daarom doe ik deze oproep: kijk niet langer weg. Aanvaard dit niet. Nu zwijgen is medeplichtigheid. Als we vandaag niet luidop spreken, dan komt er een moment dat we moeten zwijgen, dat we moeten toegeven dat anderen het hebben overgenomen.

Politici moeten deze nieuwe stemmen beschermen en stimuleren. De Belgische overheid kan niet enerzijds zeggen het radicalisme en het terrorisme te bestrijden en anderzijds de Saudische verspreiders van het wahabisme omhelzen. Daarom moeten de banden tussen de Grote Moskee van Brussel en Saudi-Arabië worden herbekeken.

De Grote Moskee van Brussel is de ideale uitvalsbasis voor de ontwikkeling van een centrum van hedendaagse islam. Het is niet aan de politiek om uit te maken wat zo'n vooruitstrevende islam moet zijn, wel moet ze een kader scheppen waaraan dit kan ontspruiten. Anders dreigen we een ander democratisch principe te schenden, de scheiding tussen Kerk en Staat. Vooruitstrevende denkers kunnen deze islam vormgeven. Zo kan de Grote Moskee van Brussel een plek worden waar men expertise verzamelt, alternatieve interpretaties aanbiedt, Europese imams opleidt, informeert, bestudeert, progressieve werken naar het Nederlands vertaalt en kennis uitwisselt.

Een ander, onderschat maar noodzakelijk antwoord op terreur, is cultuur. Voor Benzine en Saidi speelt cultuur, zowel persoonlijk als maatschappelijk, een belangrijke rol. Het is niet toevallig dat Ismaël Saidi met zijn stuk Djihad het theaterpodium heeft gekozen, om zijn boodschap naar de jongeren te brengen. Het is niet toevallig dat Benzine film- en theaterscenario's schrijft.

Saidi, Benzine en anderen met hen, zijn het bewijs dat culturele humus voorlopers en avant-garde voortbrengt. Cultuurhuizen van de 21ste eeuw moeten vrijplaatsen zijn die de Saidi's en de Benzines van deze wereld onderdak bieden, waar ze gedurfde en afwijkende meningen veilig kunnen brengen. De afgelopen dagen maken deze noodzaak pijnlijk duidelijk.

Want als de samenleving zo diep geraakt is, dan toont cultuur haar ware kracht: ze geeft woorden als we ze zelf niet kunnen vinden. Net nu moeten we de waarden die voor ons zo belangrijk zijn, opnieuw naar waarde schatten. En moeten we de juiste prioriteiten geven: hieraan wordt niet geraakt.

Omdat we dat verplicht zijn aan jongeren zoals deze, die een persoonlijke boodschap schrijft aan Rachid Benzine, naar aanleiding van de bedreigingen.

Dear Mr. Rachid, I read about threats you receive from people who are against your progressive ideas about islam. I want to tell you that you saved me from leaving islam and that I will pray for you. Kindest regards.