Dat het desondanks gebeurt, is een van de vele ongemakkelijke waarheden van onze jeugdzorg. Ook hulpverleners doen er liever geen beroep op. Velen doen erg hun best het tot een strikt minimum te beperken. En er zijn andere opties, zo bleek vorige week nog op een studiedag die we organiseerden over dwang in de jeugdzorg. De Noorse professor Einar Heiervang getuigde dat eenzame opsluiting in zijn land verboden is voor kinderen onder de 16. Op crisismomenten worden de kinderen wel afgezonderd van de groep, maar altijd in het gezelschap van een begeleider. Een Vlaamse psychiater met veel ervaring in de jeugdhulp, verklaarde dat zij geen gebruikmaakt van isoleercellen. Iemand anders vertelde dat in zijn instelling de isoleercel door verbouwing een tijdje buiten gebruik was. Telkens bleek: makkelijk was het niet, maar dat is isoleren evenmin.

Ook in Vlaanderen kunnen we evolueren naar een volledige afbouw van het eenzaam opsluiten van jongeren en kinderen. Als we maar willen. Volgens een directeur van een orthopedagogische instelling en stafmedewerkers van een groot psychiatrisch centrum is de belangrijkste trigger voor zo’n omslag de mindset, de mensvisie die in de instelling wordt gedeeld.

Die omslag houdt onder meer in dat het directe onvermogen om de ontreddering of de hoge emotie van een kind op te lossen, niet als een mislukking wordt beleefd: gevoelens van machteloosheid zijn onvermijdelijk. Een ex-patiënte getuigde met veel pijn dat van alle ontberingen in isolatie de eenzaamheid het ondraaglijkst was; een familielid beschreef hoe een jong meisje na eenzame isolatie maandenlang geen woord meer sprak. Als het gaat over psychische ontreddering zijn ‘er zijn’ en te allen tijde bij de patiënt blijven belangrijker dan het probleem beheersen. Dat besef staat soms haaks op het huidige bemeesteringsideaal. Een architecte in de zaal legde uit hoe met minimale investeringen in bestaande infrastructuren afzonderingsruimtes tot comfortabele, rustige omgevingen kunnen worden omgebouwd.

De taak van de overheid en van de gemeenschap is duidelijk: er moet voldoende geïnvesteerd worden opdat hulpverleners in staat zouden zijn om bij een ontredderd kind te blijven. Er moet aandacht gaan naar het specifieke karakter van de geestelijke gezondheidszorg, zodat hulpverleners ruimte en steun krijgen om het anders aan te pakken. Naar Noors voorbeeld kan een verbod op eenzame opsluiting onder de 16 jaar aan instellingen steun bieden om zo’n omslag waar te maken. Als het in het buitenland kan, in het belang van kinderen én personeel, waarom zou het dan hier niet kunnen?

Freya Van den Bossche ( Vlaams parlementslid SP.A), Ariane Bazan (hoogleraar klinische psychologie, ULB), Ignaas Devisch (UGent/Arteveldehogeschool, Medische Filosofie en ethiek) en Trees Traversier (klinisch psychologe en psychoanalytica)

Vind jij ook dat, in het belang van kinderen én personeel, eenzame opsluiting bij wet dient verboden te worden? Teken dan ook de petitie via www.zonderdwang.be

Medeondertekenaars:

Adams Carl (lector orthopedagogie, AP hogeschool, cliëntgericht-experiëntieel psychotherapeut) Aga Natalie (onderzoeker vakgroep orthopedagogiek, UGent) Allemeersch Simon (theatermaker) Dr. Baetens Lieve (psychiater) Benoot Toon (onderzoeker vakgroep sociaal werk en sociale pedagogiek, UGent) Bonte Joost (coördinator Straathoekwerk Oost- en West-Vlaanderen) Boone Katrien (onderzoeker vakgroep sociaal werk en sociale pedagogiek, UGent) Bryssinck Dirk (psycholoog en coördinator van Villa Voortman) Cachet vzw (organisatie door en voor jongeren met een ervaring in de jeugdhulp) Claes Stefanie (theatermaker) Claeys Veroniek (kindertherapeute) Dr. Calmeyn Marc (psychiater en psychoanalyticus) Prof. Dr. Christiaens Jenneke (vakgroep criminologie, VUB) Claeys Wim (afdelingshoofd gesloten afdeling voor cliënten met een psychiatrische problematiek) Clauwaert Marianne (leerkracht) De Baets Liesbet (educatief medewerker) De Clercq Lana (onderzoeker vakgroep orthopedagogiek, UGent) De Clercq Lot (klinisch psycholoog en leerlingbegeleider) Dedecker Geert (dienst Diaconie bisdom Brugge) Dedeene Ignace (klinisch psycholoog) De Groote Lien (klinisch psycholoog) De Kock Liesbet (onderzoeker VUB, vrijwilliger Villa Voortman) De Meulder Bert (lector orthopedagogie AP Hogeschool) De Meyer Evelien (psychiatrisch verpleegkundige en cliënt-gericht psychotherapeute) Demesmaeker Greet (lector orthopedagogie, AP Hogeschool) De Pauw Els (leerkracht) De Ruysscher Clara (onderzoeker vakgroep orthopedagogiek, UGent) Descamps Hilde De Smedt Cristel (klinisch psycholoog, psychotherapeut en danstherapeut) De Vos Karel (directeur van jongerencentrum CIDAR en praktijkassistent UGent) De Wilde Lieselot (doctorassistent vakgroep sociaal werk en sociale Pedagogiek, UGent) Dieleman Hans Duthoo Mieke (klinisch psychologe en psychotherapeute) Dynoodt Dewi (klinisch psycholoog) Prof. Dr. Dumortier Els (vakgroep criminologie, VUB) Galle Wim (klinisch psycholoog en psychoanalyticus) Dr. Geldhof Abe (klinisch psycholoog, docent UGent en Arteveldehogeschool) Gemoets Wim (leerkracht secundair onderwijs) Heene Els (Vakgroep Experimenteel-klinische en Gezondheidspsychologie aan Ugent Dr. Hirsch Denis (psychiater en psychanalyticus) Huyghe Matthias (boekhouder bij Rosas vzw) Jacops Pat (psychoanalyticus) Jehaes Jorn (gesprekstherapeut) Keppens Nicolas Laceur Nathalie (klinisch psychologe en psychoanalytica) Lebon Bernard (psycholoog) Lemmens Lisa (onderzoeker aan de onderzoeksgroep Psychiatrie, KULeuven) Prof. Dr. Loots Gerrit (vakgroep Klinische en Levenslooppsychologie, VUB) Mana Hania Mareels Wouter (psycholoog) Marysse Ferdy (klinische psycholoog) Meyers Rita (vrijwilliger in de welzijnssector) Naert Jan (onderzoeker vakgroep orthopedagogiek, UGent) Prof. Dr. Nuytiens An (vakgroep criminologie, VUB) Noé Eli (psycholoog) Parmentier Elke (lerares) Pyfferoen Sonja (gepensioneerde onderwijzeres) Reynders Bart (psycholoog en psychoanalytisch therapeut) Roeykens Els (psycholoog) Prof. Dr. Roose Rudi (vakgroep sociaal werk en sociale pedagogiek, UGent) Rowaert Sara (onderzoeker vakgroep orthopedagogiek, UGent) Sack Adrian (acteur) Schelles Riet (praktijklector SAW – orthopedagogie) Schiltz Julie (onderzoeker vakgroep orthopedagogiek, UGent) Schrans David (onderzoeker vakgroep Psychoanalyse en Raadplegingspsychologie, UGent) Schoonjans Karel (sociaal werker, praktijklector Hogent) Sillis Nele (klinisch psycholoog) Steenhoudt Katrien (psychoanalytica) Swinnen Hans (klinisch psycholoog) Temmerman Karin (lector psychologie, HoGent) Van Attenhoven Kathleen (leerkracht) Van Belle Trui (psychiatrisch verpleegkundige) Vandamme Fie (architect, onderzoeker, BAVO) Van Damme Lore (doctorassistent vakgroep orthopedagogiek, UGent) van den Abbeele Riet (psycholoog / brugfiguur) Van den Abeele Kathleen (psycholoog) Van den Brandt Elke (Vlaams Parlementslid Groen) Vande Ginste Griet (leerkracht secundair onderwijs) Van De Putte Sam (maatschappelijk werker in de geestelijke gezondheidszorg) Vandoorne Simon (product designer; strato dsgn) Vandermarliere Sien (ergotherapeut psychosezorg) Vanderwegen Dominique (klinisch en ontwikkelingspsychologe) Prof. Dr. Vanheule Stijn (vakgroep psychoanalyse en raadplegingspychologie, UGent) Vanhoutte Lucie (gezinsbegeleidster) Van Kerckhove Christian (voorzitter opleiding sociaal werk, HoGent) Van Wouwe Tine (klinisch psycholoog en psychotherapeut) Van Wouwe Kobe (leefgroepbegeleider) Dr. Verbeeck Bea (psychiater) Verbeek Mieke (lector Orthopedagogie, AP Hogeschool) Verbeke Evi (klinisch psycholoog en psychotherapeut) Prof. Dr. Verhaeghe Paul (vakgroep psychoanalyse en raadplegingspsychologie, UGent) Verhaeghe Marc Verheyden Tom Dr. Vervoort Leentje (vakgroep Ontwikkelings-, Persoonlijkheids- en Sociale Psychologie, UGent) Verzele Ben (klinisch psycholoog) Villanueva O'Driscoll Julia (Postdoctoraal onderzoeker VUB-IDNS) Walravens Lieve (lector psychopathologie AP Hogeschool en kinderpsycholoog) Willems Sarah (hoofdcoördinator van de Banaba Creatieve Therapie aan de PXL in Hasselt) Zwaenepoel Nancy (leerkracht)