De situatie is ondraaglijk. Tienduizenden mensen willen naar Europa, op de vlucht voor een wrede oorlog, en riskeren daarvoor hun leven en dat van hun kinderen. Elke dag stappen er honderden mensen in gammele bootjes om de gevaarlijke oversteek te maken vanuit Turkije of Libië. In januari hebben 55.000 mensen de oversteek gewaagd, 244 zijn verdronken, onder wie tientallen kinderen.

Tijdens hun lange en gevaarlijke tocht staan de vluchtelingen bloot aan criminele bendes die het vooral gemunt hebben op kinderen en niet-begeleide minderjarigen. Al minstens 10.000 minderjarige vluchtelingen zijn sinds hun aankomst in Europa spoorloos. Volgens Europol komen velen terecht in gedwongen prostitutie, worden illegaal tewerkgesteld als huispersoneel of uitgebuit in sweatshops.

Passief blijven toezien is immoreel. Het huidige systeem, het EU-vluchtelingenplan van 2015, werkt niet. Er is geen samenwerking tussen de EU-landen en vele weigeren verantwoordelijkheid te nemen, met al de dramatische menselijke gevolgen van dien. Er moet iets veranderen, en wel snel.

Ons uitgangspunt is eenvoudig: we moeten vluchtelingen goede redenen geven om de gevaarlijke oversteek niet meer te wagen. We moeten ze een alternatief geven dat beter en menselijker is. Dat vereist twee zaken: een veilige opvangplaats in de regio zelf en daarenboven moet Europa zijn deel doen in de opvang van de vluchtelingen door te zorgen voor een veilige route naar het uiteindelijke land van aankomst.

Laat ons beginnen met de veilige opvangplaats. Vluchtelingen moeten opgevangen worden in veilige havens in de regio rond de oorlogsgebieden. Die safe havens moeten onder het gezag en toezicht staan van de VN, bij voorkeur het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen (UNHCR). Daar moeten de vluchtelingen menswaardig kunnen leven en een volwaardig bestaan kunnen opbouwen. Het spreekt vanzelf dat deze safe havens alleen kunnen werken als wij als EU- landen technische, logistieke en financiële steun bieden aan de landen waar ze geïnstalleerd worden. De nodige middelen lopen in de miljarden en werden al deels beloofd door de EU-landen, maar schandelijkerwijs nog niet gestort.

Daarnaast moet het mogelijk zijn om in die safe havens een asielaanvraag in te dienen voor een Europees land en daar te wachten op eventuele erkenning. Vervolgens moeten wij vluchtelingen een veilige route aanbieden. Als een vluchteling voldoet aan alle voorwaarden om in de EU als vluchteling opgenomen te worden, wordt hij veilig en snel naar het ontvangende land gebracht. Geen gruweltocht meer langs Hongarije, de Balkan-landen en Oostenrijk naar Duitsland, maar een vliegticket naar het land van bestemming. Mensensmokkelaars en criminele bendes die kinderen misbruiken, krijgen zo geen kans meer.

Als we daarin slagen - een veilige opvang in de regio met een asielloket en een veilige en gecontroleerde overtocht naar het land van bestemming - en als vluchtelingen wéten dat die zaken bestaan, zullen er veel minder hun leven wagen om voet te zetten op EU-bodem. Wie geen vluchteling is, wordt ter plaatse afgewezen en weet dat hij de EU niet binnen mag.

Het plan-Samsom is, met al zijn tekortkomingen, een poging om iets te veranderen aan het onduldbare heden. Het plan wil van Turkije een veilige opvangplaats maken en mensen gecontroleerd naar het asielland van bestemming brengen. Het plan is nog onvolkomen en niet toepasbaar in zijn huidige vorm. Wij willen dat mensen opgevangen worden in safe havens onder toezicht van de VN, niet door de een of andere regering. En wij willen dat de mensen die daar aankloppen en op basis van het internationale recht vluchteling blijken te zijn naar een van de landen van de EU kan. Hoe meer lidstaten hun verantwoordelijkheid nemen, des te meer mensen kunnen we een nieuwe toekomst geven. Geen quota.

Wij gaan in de komende weken en maanden alles doen wat we kunnen om de situatie te verbeteren en onder controle te krijgen. We gaan intensief met onze Europese zusterpartijen voortwerken aan een oplossing die heel Europa bindt. We zullen ons met onze lokale bestuurders blijven inzetten voor een correct onthaal, goede inburgering en respectvol samenleven.

Er is al een jaar chaos binnen en buiten de grenzen van de EU als gevolg van de vluchtelingencrisis. Mensen verdrinken en kinderen verdwijnen. Het is tijd voor een nieuwe aanpak, een die humanitair en efficiënt is. Een aanpak die veilige opvang biedt in de regio en een veilige overtocht voor wie als vluchteling erkend wordt. Nee, de grenzen mogen niet dicht voor oorlogsvluchtelingen. Nee, er mogen geen push backs zijn en geen quota. Maar de huidige praktijk laten bestaan en elke aanzet tot een plan van achter de computer afschieten vanuit hoge morele principes is even immoreel. Laat ons handelen nu het nog kan.

KHERBACHE EN DE CONINCK