[image] Al ontelbare keren is haar overlijden aangekondigd, maar Caroline Gennez is nog altijd voorzitter van de sp.a. 'In het verleden hebben we te veel lippendienst bewezen aan onze principes', zegt ze na enkele woelige weken in de Vlaamse regering. 'Die fout gaan we niet meer maken.'

Eigenlijk wilden we Caroline Gennez samen rond de tafel zetten met N-VA-voorzitter Bart De Wever. Afgelopen zomer, tijdens de Vlaamse regeeronderhandelingen, ontstond er tussen de twee generatiegenoten een enigszins onverwachte chemie. Maar de afgelopen weken boterde het niet tussen de sp.a en de N-VA. Toch wilde Gennez wel met De Wever in gesprek gaan, maar hij blies het idee na enige bedenktijd toch maar af. Hij vreesde dat het gesprek geen reclame voor de Vlaamse regering zou worden.

Zit er een stok in het wiel van de tandem De Wever-Gennez?

'Wat mij betreft niet. Ik wil ook heel graag weer aanpikken bij de goede sfeer van de zomermaanden, want dat zal nodig zijn in 2010. Het economische weer zal nog guurder worden dan nu, er zitten een hoop nieuwe werklozen aan te komen. Wel, dan moet de Vlaamse regering het signaal geven dat ze de ommekeer wil inluiden. Ik heb er vertrouwen in dat dat ook zal lukken. Ik vind dat de Vlaamse regering het trouwens vrij goed doet.'

Blijkbaar maakt minister-president Kris Peeters zich meer zorgen. Hij riep de sp.a en de N-VA op om te stoppen met het gespin, het gebekvecht, de politieke spelletjes.

'Met de hand op het hart: ik doe nooit mee aan gespin en politieke spelletjes. Ik walg daar van, net zoals de mensen. Neem nu die hele discussie over de onderwijslonen. Marleen Vanderpoorten (Open VLD) doet alsof het de schuld van de Vlaamse regering is dat die lonen later worden uitbetaald, terwijl het probleem bij Dexia zit. De liberalen wéten dat ook. Wel, ik vind dat geen correcte oppositie. Je speelt niet in op de angsten van de mensen om er electoraal van te profiteren.'

De oproep van Peeters was niet gericht aan de oppositie, maar aan de sp.a en de N-VA. De hele discussie over de onderwijslonen werd trouwens in gang gezet door N-VA-minister Philippe Muyters.

'Laat iedereen de hand in eigen boezem steken. Ik hoop dat Kris zijn oproep ook tegen zijn eigen partijgenoten, zoals Eric Van Rompuy, Carl Decaluwé of Johan Sauwens, heeft herhaald. Van die mensen kun je bezwaarlijk zeggen dat ze de consensus opzoeken. Maar ik ga daar voor de rest geen polemiek over voeren. Ondanks alles wat daarover wordt geschreven, heeft de SP.A níét gelekt in het VRT-dossier. Ook in de toekomst gaan we zo niet aan politiek doen.'

'De man in de straat zit echt niet te wachten op politici die mekaar vliegen proberen af te vangen. Twintig procent van de kinderen wordt in armoede geboren. Elke dag worden zestig mensen uit hun huis gezet. Hoogopgeleide vrienden van mij hebben een reclamebureau: ze hebben moeten afslanken van elf naar vier mensen, zelfs hun eigen broer moesten ze ontslaan. Zo ongenadig slaat de crisis toe, en niet alleen bij de allerzwaksten. Dit is geen moment voor politieke spelletjes.'

Minister Muyters, ook bevoegd voor Sport, vond het niet leuk dat u in 'TerZake' zonder enig overleg aankondigde dat u, na de zaak-Wickmayer, plots een reparatiedecreet wilde indienen over de 'whereabouts' van sporters.

'Als ik een maatschappelijk probleem zie, mag ik toch reageren? Daarom doe ik toch aan politiek? Het was ook geen geroep in het wilde weg, het was een voorstel tot oplossing.'

'We hebben deze week goed gedebatteerd over de hele hervorming van het whereabouts-systeem. Hoe verzoen je een streng dopingbeleid met het comfort en de privacy van topsporters? Wel, minister Muyters is akkoord gegaan met onze principes. We raken daar wel uit.'

'Veel belangrijker vind ik hoe de Vlaamse regering haar keuzes zal maken. 2010 moet echt het jaar van de sociale vooruitgang worden. Als Vlaamse regering moeten we de economie een nieuwe draai geven, we moeten volop in nieuwe sectoren en producten investeren. Dat moet lukken met Ingrid Lieten. Zij heeft de sleuteldepartementen, zoals Innovatie en Energie, in handen.'

'Nu er op federaal niveau niet meer bestuurd wordt, en er dus met de toekomst van onze pensioenen en onze gezondheidszorg gespeeld wordt, moeten we op het Vlaamse niveau alles uit de kast halen. We moeten huurders een gewaarborgde verzekering geven. We moeten de renovatiepremies veel doelgerichter inzetten, zodat er geen marmeren vensterbanken mee betaald worden.'

Vreest u niet dat 2010, met B-H-V weer op de agenda, vooral weer een jaar van communautair geruzie zal worden?

'Ik ga in ieder geval geen deadlines naar voren schuiven. En als er een aanvaardbaar compromis op tafel wordt gelegd in de Kamer, zijn we bereid om het mee goed te keuren, zelfs vanuit de oppositie. B-H-V heeft al lang genoeg gediend als excuus om niets te doen.'

Om toch nog even op de VRT terug te komen: u kunt toch niet ernstig ontkennen dat de socialisten een erg actieve rol hebben gespeeld in het afscheid van gedelegeerd bestuurder Dirk Wauters?

'Het is normaal dat de minister van Media (Ingrid Lieten, red.) een actieve rol speelt als er over de VRT gepraat wordt. Maar nee, we hebben niet gespind. Na een gesprek tussen het kernkabinet en Dirk Wauters is in onderling overleg besloten om de samenwerking stop te zetten. We willen vooral dat de VRT een sterke openbare omroep is.'

En wie wil dat niet?

'Ik weet niet of de Lijst Dedecker of bepaalde delen van de Open VLD dat willen. Ik ga er wél van uit dat we binnen de coalitie allemaal op dezelfde lijn zitten. Het regeerakkoord gaat immers voor tweehonderd procent voor een sterke VRT. Dat betekent dan wel dat er belangrijke strategische keuzes gemaakt worden, zeker nu er binnenkort een nieuwe raad van bestuur wordt aangesteld. En dus was er nood aan een nieuwe ceo. Want laten we eerlijk zijn: iedereen die de VRT een beetje volgt, is erg sceptisch over het management van Dirk Wauters en de hele structuur van de VRT. Het is toch niet omdat we die analyse maken dat we politieke spelletjes spelen?'

Het probleem is dat de politiek om de zoveel jaar van gedachten verandert. Na Tony Mary zocht men een grijze figuur. Als die dan geen ideeën blijkt te hebben, is het weer niet goed.

'Het is nooit mijn bedoeling geweest, en ook niet die van Ingrid, om een ceo te hebben zonder ideeën. Wij willen sterke overheidsbedrijven die geleid worden door mensen met visie. Wel, ik denk dat de VRT de laatste jaren iets te veel naast de pot heeft gepist. Er lopen te veel bazen, superbazen en tussenbazen rond. Bij de VRT bedragen de overheadkosten zestien procent, terwijl die bij De Lijn slechts vier procent bedragen.'

Bij De Lijn werken er, zo vernam de redactie uit doorgaans betrouwbare bron, procentueel ook meer chauffeurs dan bij de VRT. Om maar te zeggen: vergelijkt u geen appelen met peren?

'Neen. Het management van een organisatie wordt toch niet groter omdat je opdracht anders is? Iedereen weet toch dat die superstructuur van de VRT geen voorbeeld van goede organisatie is? Ik ben absoluut tegen politieke bevoogding, maar het is wel belangrijk om goede afspraken te maken, met het management én met de raad van bestuur. De mensen die daar voor ons in zetelen, zoals Jozef Deleu en Carolien Pauwels, doen hun werk onafhankelijk.'

U vergeet Guy Peeters, de voorzitter van de raad van bestuur. De topman van de Socialistische Mutualiteiten kunt u moeilijk 'onafhankelijk' noemen.

'Guy Peeters vertrekt als voorzitter van de raad van bestuur. En bij ons is iedereen onafhankelijk “in gedachten,. Zolang je het belang van je organisatie verdedigt, in dit geval de VRT, ben je goed bezig. Dat geldt ook voor Guy Peeters.'

'Overigens lijkt het me ook logisch dat wij als Vlamingen, via de politiek, iets te zeggen willen hebben over onze omroep. Wij zijn als belastingbetalers de sponsors van de VRT.'

Stoort u zich ook inhoudelijk aan de VRT? Wat vindt u van het tv- en radiowerk?

'Ik ben vrij tevreden over hoe onze openbare omroep functioneert. Begin deze week was ik in Praag voor een congres. Als je de radio daar aanzet, word je overspoeld door een afgrijselijk getetter. Je krijgt nauwelijks informatie. Op dat vlak vind ik de VRT een zeer performante omroep. En ook op het vlak van entertainment zijn ze Europese top.'

Moet een openbare omroep een zender als MNM hebben? Kan de privésector dat niet even goed?

'Als ik nu “ja, of “nee, zeg, doe ik aan bevoogding. Ik laat dat dus over aan de nieuwe ceo en de nieuwe raad van bestuur.'

Over het management van De Lijn bent u een stuk minder kritisch, terwijl deze week bleek dat slechts 16 procent van de kosten daar gedekt wordt door reizigersinkomsten. Dat is wel héél erg weinig. Ook daar kun je je vragen bij stellen.

'Ik heb Annick De Ridder (Open VLD) gehoord op de radio, ja. Maar voor mij blijft de uitbouw van De Lijn ontzettend belangrijk. Het is onze maatschappelijke plicht om onze mobiliteit in zo'n klein en dichtbevolkt land zoveel mogelijk collectief te organiseren. En ja, dat heeft een prijs. Maar in het regeerakkoord hebben we afgesproken dat de tarieven van De Lijn niet boven op de index mogen stijgen. Daar zullen we ons dus ook aan houden.'

Bij De Lijn ziet u geen probleem met het management?

(lachje) 'Ik heb altijd het gevoel gehad dat De Lijn ontzettend goed geleid werd. Daarom heb ik aan de bazin van De Lijn gevraagd om viceminister-president te worden.'

Heeft het ministeriële trio van de SP.A - Ingrid Lieten, Pascal Smet en Freya Van den Bossche - al gebracht wat u ervan verwacht had? Wij zijn voorlopig nog niet geweldig onder de indruk.

'Ik vind dat de hele Vlaamse regering zich nog iets meer moet “zetten,. Maar ik zie toch ook veel positieve dingen. Pascal heeft zonder grote problemen een akkoord bereikt met de vakbonden en de koepels over de besparingen in het onderwijs. Dat vind ik een gigantische krachttoer.'

Hij schatte de onderwijslonen wel zeventig miljoen te laag in, zei Muyters. Met Frank Vandenbroucke zou het niet waar geweest zijn.

'Wij kunnen bij de sp.a allemaal tellen, hoor. Dat is dus niet echt het probleem. Dat verhaal van Muyters klopt niet. Pascal heeft gewoon gedaan wat bij de vorming van de Vlaamse regering was afgesproken. (droog) Daar was Philippe Muyters helaas nog niet bij. We zullen besparen wat afgesproken was.'

Hebt u Frank Vandenbroucke al hard gemist?

'Ik ben heel blij met de drie mensen die nu minister zijn. Nog een keer: als leider van een organisatie moet je nu eenmaal soms moeilijke keuzes maken. En die keuzes moet je maken met de lange termijn in gedachten. Wel, ik ben ervan overtuigd dat Freya, Pascal en Ingrid heel goede keuzes zijn.'

In een partijfoldertje dat vorige week uitgedeeld aan de regionale voorzitters en secretarissen van de sp.a, 'vergat' u Frank Vandenbroucke. Hij stond alleen bij de oud-voorzitters. Empathie is toch niet uw meest geprononceerde karaktertrek?

'Denkt u nu echt dat ik elke sp.a-folder op voorhand screen? Moet ik Peter Vandermeersch ook verketteren omdat er een rubriek correcties en aanvullingen in De Standaard staat?'

'Natuurlijk had ik die folder niet op voorhand gezien. Ik heb de indruk dat die onvrede in de partij over het vertrek van Frank stilaan verwerkt is. Vorig weekend hebben we een partijraad gehad en daar heeft iedereen zich unaniem achter onze visietekst Samen zijn we sterker geschaard. We moeten al onze energie nu gebruiken om de federale verkiezingen van 2011 voor te bereiden. Dáár willen onze afdelingen mee bezig zijn.'

Welke rol kan Frank Vandenbroucke nog spelen?

'Frank is nu minister van staat. En dat vind ik erg positief. Het is een terechte erkenning.'

Dat is mooi, maar de Kroonraad is al een jaar of vijftig niet meer samengekomen. Een voltijdse opdracht is dat dus niet.

'Frank is ook Vlaams parlementslid. Het is aan hem om te beslissen hoe het verder moet. Ik hoor hem geregeld en hij is nog aan het nadenken over hoe hij zijn engagement de volgende jaren gestalte wil geven. Dat moeten we respecteren. En als het nodig is, zullen we wel afspraken maken. Daar is geen haast mee gemoeid.'

U haalt heel hard uit naar de federale regering: wat is er aan de hand met de socialisten die daarin zitten?

'Blijkbaar zijn dat geen echte socialisten (lacht). Je hoeft niet in de federale oppositie te zitten om te zeggen dat dit een beschamende regering is. We hebben nu al de vierde premier in twee jaar tijd. Inhoudelijk is die coalitie gewoon een ramp. De asielproblematiek is totaal niet opgelost. De begroting kun je nauwelijks nog een begroting noemen. Op energievlak hebben we ons door Suez de broek laten afdoen. En in de banksector hebben we 21 miljard euro gepompt, met als resultaat dat Fortis Frans is geworden en dat hier 750 mensen worden ontslagen.'

We stellen onze vraag opnieuw: heeft PS-voorzitter Elio Di Rupo zijn principes verloochend voor enkele ministerposten?

'De PS heeft goed op korte termijn geredeneerd. Ze hebben de sociale afbraak tot 2012 tot een minimum beperkt. Maar op de lange termijn dreigen er grote gevaren. Als minister Daerden zegt dat we ons geen zorgen moeten maken over de pensioenen “tot 2014,, dan weet je het wel. Zeker als hij dat met een dikke tong en een beetje lallend vertelt.'

U zou dus op Ecolo stemmen als u in Wallonië woonde?

'Ik woon niet in Wallonië. Ik heb trouwens al een partij, maar Ecolo zou een kanshebber zijn.'

U zegt dat de federale regering slecht heeft gereageerd op de financiële crisis. Wat is uw ideologische les uit dat debacle?

'Iedereen, van Guy Verhofstadt tot Nicolas Sarkozy, pleit tegenwoordig voor meer controle op de vrije markt. Alleen zijn er sommige politici die dat al veel langer zeggen: de socialisten. Het probleem is dat we in de jaren negentig te veel lippendienst hebben bewezen aan onze principes. Terwijl het op het terrein al deregulering, liberalisering en privatisering was wat de klok sloeg.'

De socialisten hebben te weinig tegengas gegeven?

'Ik vind van wel. Als jongerenvoorzitter heb ik dat in de jaren negentig ook al gezegd. Ik heb niets tegen een goed functionerende markt. Maar op een aantal domeinen, zoals openbaar vervoer of energie, vind ik dat de infrastructuur publiek moet blijven en dat de concurrentie alleen mag spelen op het vlak van dienstverlening. Dat heeft men uit het oog verloren.'

'De energiesector is het beste voorbeeld: de vrijmaking van de energiemarkt heeft in ons land geleid tot een nieuwe monopolie. Van een Frans overheidsbedrijf. Onze prijzen zijn veel te hoog. Dat kan toch niet de bedoeling geweest zijn?'

'Als sociaaldemocraten moeten we nu tonen dat we aan de kant van de mensen staan en dat we echt inzitten met hun bekommernissen. Ze moeten dat voelen.'

De sociaaldemocratie profiteert nochtans niet van de crisis. Misschien geloven de mensen u niet meer omdat u in het verleden liet begaan.


'We hadden de afgelopen dertig jaar geen absolute meerderheid in Vlaanderen of België, hé. Maar we moeten van onze fouten leren. Er zijn heel veel goede zaken gerealiseerd, zoals de maximumfactuur en het Zilverfonds, maar tegelijk moet je ook je fouten erkennen, zoals de goedkeuring van de fiscale amnestie. Progressieven mogen hun ideeën nooit verdrinken in een compromis, dat vervolgens het partijstandpunt wordt. Van ons verwacht men dat we maatschappelijke verandering nastreven, dat we trendbreuken realiseren.'

Wat is het belangrijkste ideologische verschil tussen uw generatie socialisten en de vorige?

(denkt na) 'Het lijkt me belangrijk dat wij als partij nooit als vanzelf met het establishment worden geassocieerd. Besturen is heel nobel, maar het mag geen doel op zich zijn. Je mag alleen aan de macht deelnemen als je ook iets kunt veranderen.'

'Maar ik wil niet te veel op die breuklijn tussen de generaties inzetten. Bij de Open VLD wordt dat stilaan een beetje pathetisch. Daar mag je tegenwoordig blijkbaar vooral geen vriend van Verhofstadt of De Gucht zijn. Dan ben je per definitie verbrand.'

Verhofstadt draaide dertig jaar mee aan de top. Nu verslijten politici veel rapper. Hebt u het gevoel dat het soms allemaal veel te snel gaat?

'Pfff, ik ben nooit in de politiek gestapt met een afgelijnd carrièreplan. Ik wilde gewoon “goed doen,, hoe naïef dat ook mag klinken. Het is ook niet oneerbaar om op een bepaald moment géén voorzitter meer te zijn en weer gewoon parlementslid te worden. Dat moment komt er onvermijdelijk aan. Daar ga ik me nu dus nog geen zorgen over maken.'

Doet u dit werk eigenlijk nog graag?

(lacht) 'Gelukkig is er ook nog het échte leven. Het is niet onbelangrijk dat een politicus ook daar tijd voor blijft maken. Je mag niet alleen maar met politiek bezig zijn. En is deze baan “plezant,? (heel lange stilte) Het is zeker niet makkelijk. Het is een heel harde baan. Maar je inzetten voor de gemeenschap, dat blijft plezant, ja.'

U bent voorzitter geworden toen de partij aan de grond zat. Dan moeten er belangrijke, ideologische keuzes gemaakt worden. Kun je dat als je de dertig amper voorbij bent?

'Ik ben wel gevraagd door oudere en slimmere mensen. En ik doe dit werk ook niet op mijn eentje. Daarin verschil ik van mijn voorgangers. Ik heb een team van mensen om mij heen.'

'Volgens mij is leeftijd niet zo belangrijk. Ook geslacht niet, trouwens, want dat wordt ook weleens gezegd: “Kan een jonge vrouw dat wel, sp.a-voorzitter zijn?, Mij lijken visie, mensenkennis en daadkracht belangrijker dan leeftijd of geslacht. En die kwaliteiten heb ik wel, denk ik. Ik ben geen charismatische roerganger die het allemaal alleen kan, maar dat hoeft ook niet.'

'Ik ben ook niet gehaast. We werken op lange termijn. Ik wil gestaag groeien, en dat was in het verleden wel eens anders. In 1999 hadden we 15 procent, in 2003 bijna 25 procent en nu zitten we weer op 15 procent.'

U wilt zeggen dat Steve Stevaert een steekvlampoliticus is?

'Dat heb ik niet gezegd. Ik zeg gewoon dat het belangrijk is om in de diepte en op lange termijn te werken.'