HBVL - 8 oktober 2015: "Gemiddeld wacht je nu 1.122 dagen op een sociale huurwoning, 147 dagen meer dan vijf jaar geleden. En toch daalt het budget", zegt Vlaams parlementslid Els Robeyns (sp.a) die hiervoor cijfers heeft opgevraagd bij Vlaams minister van Wonen Liesbeth Homans (N-VA). In Limburg staan er 17.740 kandidaat-huurders op de wachtlijst voor in totaal 19.579 woningen, die al allemaal vol zitten.

"De Vlaamse regering heeft haar steun aan de sociale woningbouw teruggeschroefd. Het budget voor sociale woningen is gedaald van 698 miljoen euro in 2014 naar 621 miljoen in 2015, dus 77 miljoen minder", zegt Els Robeyns. "Concrete cijfers voor de begroting 2016 zijn nog niet verspreid, maar er is wel al beslist om elk jaar 15 procent te besparen. De wachttijden gaan dus alleen maar toenemen, vrees ik." Met het geld van de Vlaamse overheid betalen de sociale woonmaatschappijen alleen rente van hun leningen af. Voor de rest van de middelen zorgen ze zelf via de huuropbrengsten.

Langere wachttijden

Robeyns heeft aan Homans gevraagd hoe lang het gemiddeld duurt om een aan sociale woning te geraken. "Een alleenstaande moet het langst wachten: 1.138 dagen, 196 dagen langer dan in 2009. Voor gezinnen van vier duurt het wachten nu ook al 215 dagen langer dan vijf jaar geleden: 1.023 dagen. Alleen voor gezinnen van vijf personen is de wachttijd 145 korter." Dit zijn gemiddelde cijfers, maar als je kijkt naar het aantal kandidaat-huurders dan weet je dat de wachttijd niet snel zal krimpen. In Limburg zijn er negen sociale woonmaatschappijen die eind vorig jaar samen 19.574 woningen aanboden en 17.740 kandidaten hadden op een wachtlijst. Om aan de vraag te voldoen, heb je dus bijna dubbel zoveel woningen nodig dan er zijn.

Kolderbos

"Bij ons verschilt de wachtduur erg van het soort woning dat mensen vragen", zegt Myriam Indenkleef, directeur van Nieuw Dak, met 3.649 sociale woningen in vooral Genk de grootste maatschappij van Limburg. "Als je een gezinswoning wil in Vlakveld, dicht bij het centrum, dan wacht je 12 jaar. Als je een appartement wil met twee slaapkamers in Kolderbos krijg je dat na 1 à 1,5 jaar, want zo hebben we er 800. We hebben in totaal 3.600 woningen en 2.700 kandidaten op de wachtlijst, maar van hen zijn er 700 die al een huis van ons huren dat om een of andere reden niet meer is aangepast. Bijvoorbeeld bejaarden die naar een flat willen verhuizen."

Lage rente

Kempisch Tehuis heeft 3.100 sociale woningen in elf Limburgse gemeenten, van Noord-Limburg tot Zonhoven. "Wij hebben nu 2.568 kandidaat-huurders op de wachtlijst", zegt directeur Jo Bollen. "Aangezien we zo'n 200 kandidaten per jaar kunnen helpen, betekent dit dat sommigen tot 10 jaar wachten. Om de paar jaar actualiseren we de wachtlijst, dan vragen we aan iedereen of ze echt nog een huis willen. Zo verdwijnen er meestal 400 aanvragen van mensen die intussen een andere oplossing hebben gevonden. Maar vorig jaar werd de lijst na de actualisatie ineens langer in plaats van korter." Kempisch Tehuis zou graag meer willen bouwen. "De rente staat historisch laag, dit is dus het juiste moment voor Vlaanderen om te investeren", zegt Jo Bollen. "Want straks zijn er ook erkende vluchtelingen die een huis komen vragen. Die krijgen geen voorrang, maar ze hebben evenveel rechten."

Alleenstaanden

"Op dit moment komt 54 procent van onze aanvragen van alleenstaanden", zegt Georges Feucht, directeur van Nieuw Sint-Truiden dat over 1.500 woningen beschikt. "Ons patrimonium is daar niet op voorzien, ook al hebben we de laatste tien jaar net kleine huizen bijgebouwd. Grote gezinnen kunnen we makkelijker helpen." Bij Nieuw Sint-Truiden is de gemiddelde wachttijd 4 jaar. "In 2012 was dat nog 2 jaar en 7 maanden. We bouwen nochtans veel bij. Maar hoe meer we bouwen, hoe meer kandidaten we krijgen, is mijn indruk. Vorig jaar stonden er 1.319 kandidaat-huurders op de wachtlijst. We bouwen momenteel nog 105 woningen en er zijn er nog 44 gepland, maar de wachtlijst zal niet stoppen. Bovendien heeft een stad als Sint-Truiden het gevraagde aantal sociale huurwoningen en willen ze pauzeren."

Deconcentreren

Elke gemeente moet een bepaald aanbod van sociale huurwoningen hebben. Dat ligt vast op 9 procent, het zogenaamd 'sociaal objectief'. "Heel wat gemeenten zitten aan amper 4 à 5 procent", zegt Jo Bollen. "Bovendien is die 9 procent enkel een politieke afspraak. Intussen is het zelfs een blokkeringssysteem, want met die 9 procent kom je ook niet toe. Ter vergelijking: in Nederland hebben ze 30 procent sociale woningen. Een goed aanbod aan sociale woningen betekent dat de privéverhuurders ook goede huizen moeten aanbieden om te concurreren. Als er te weinig sociale woningen zijn, vervalt de private markt sneller in huisjesmelkerij." In Genk moeten er van Vlaanderen ook geen woningen bijkomen. "Genk zit boven zijn 9 procent", zegt Myriam Indenkleef. "We zijn de grote wijken zelfs aan het deconcentreren. In Sledderlo breken we appartementen af en bouwen we er minder op."

Tekst: artikel verschenen in het Belang van Limbug op 8/10/2015.