Vandaag gaf het Vlaams parlement haar fiat voor de vernieuwing van het samenwerkingsakkoord tussen de EU en Kazachstan. Sp.a maakt zich echter grote zorgen en stemde tegen. “De Raad van State formuleerde een aantal fundamentele bezwaren, maar die legt de Vlaamse regering naast zich neer. Ten tweede zit het intussen achterhaalde en fel gecontesteerde ISDS-systeem er in vervat, dat multinationals toelaat om overheden aan te klagen voor een privaat arbitragehof en compensatie te eisen voor regelgeving die hen niet bevalt. Ten derde is het blijkbaar niet van belang dat de mensenrechtensituatie in Kazachstan sinds het begin van de onderhandelingen dramatisch verslechterd is. Het akkoord bevat onvoldoende hefbomen om daar verandering in te brengen”, reageert Vlaams parlementslid Güler Turan (sp.a).

Dat Kazachstan het niet nauw neemt met de mensenrechten, is niet nieuw. Maar verschillende ngo’s stellen een toename vast in grove mensenrechtenschendingen de voorbije jaren. De Kazachse overheid deinst er niet voor terug om oppositieleiders gevangen te zetten, onafhankelijke media op te doeken en dissidente stemmen het zwijgen op te leggen in oneerlijke rechtszaken. Stakingen worden bloedig neergeslagen. Klachten over folteringen worden niet onderzocht.

Aanvankelijk stelde de EU zich hard op en toonde zich enkel bereid tot meer samenwerking indien Kazachstan drastische politieke hervormingen zou doorvoeren. Dat peperde het Europees parlement de onderhandelaars ook meermaals in. Maar toen bleek dat hervormingen uitbleven en grove mensenrechtenschendingen zich bleven opstapelen, ging de EU gewoon verder met de onderhandelingen. Het resultaat is het samenwerkingsakkoord dat nu voorligt.

Kazachstan kan echter pas de vruchten van het akkoord plukken wanneer het Europees parlement en de nationale parlementen - ook het Vlaams parlement dus - het licht op groen zetten. Volgens Vlaams parlementslid Güler Turan is het de plicht van deze parlementen om de onderhandelaars terug naar de tekentafel te sturen: “Dit is een gemiste kans om ons handelsbeleid te gebruiken als hefboom. Dit samenwerkingsakkoord moet afhankelijk gemaakt worden van concrete verbintenissen en vooruitgang inzake mensenrechten.”

Bovendien formuleerde de Raad van State een aantal fundamentele bezwaren. Zo kan het akkoord achteraf nog gewijzigd worden, zonder dat het parlement daarvoor zijn goedkeuring moet geven. De Vlaamse regering ‘neemt akte’ van deze opmerkingen, maar zegt dat het remediëren ervan niet haar bevoegdheid is. Güler Turan spreekt van ‘onbehoorlijk bestuur’: “In plaats van te overleggen met de federale regering om de problemen die de Raad van State aanstipt, te verhelpen, negeert de Vlaamse regering doodgewoon het advies. Het is ongehoord dat de meerderheidspartijen zelfs maar proberen om dit goedgekeurd te krijgen”, vindt Güler Turan.

“De Vlaamse regering jaagt het ene handelsakkoord na het andere door het parlement en blokt elk debat af. De dialoog nodig voor het creëren van een maatschappelijk draagvlak, is onbestaande. Hebben we dan niets geleerd uit het hele CETA-debacle? Als het samenwerkingsakkoord tussen de EU en Kazachstan een weerspiegeling is van het buitenlands beleid dat Bourgeois wil voeren, dan maak ik mij zeer ongerust. Dat de tevredenheid over de werking van de Vlaamse democratie én over het gevoerde Vlaamse beleid een diepe duik neemt onder de regering-Bourgeois, zoals blijkt uit de onlangs gepubliceerde Vlaamse Regionale Indicatoren, verbaast me niets”, besluit Güler Turan.

Herbekijk de discussie in de plenaire vergadering hier.

Herlees de discussie in de commissie buitenlands beleid hier.