OCMW-raadslid Annemie Van Uytven hield op zaterdag 16 april een toespraak naar aanleiding van de herdenking van de slachtoffers van de strijd voor het algemeen enkelvoudig stemrecht te Leuven in 1902. Jaarlijks wordt er een eerbetoon gehouden voor de 6 jonge Leuvenaars die stierven voor hun idealen.

 

Toen men me enkele weken geleden vroeg hier een rede te houden aan dit monument waar we 6 dodelijke slachtoffers en 10-tallen gewonden in de strijd voor algemeen enkelvoudig stemrecht herdenken, dacht ik terug aan de toespraak die Lothe (Ramakers) en ik hier samen enkele jaren geleden hielden op deze plaats. Ik herinner me nog hoe hoopvol we toen waren over een Arabische Lente.  Hoopvol dat ook aan de andere kant van de Middellandse Zee burgers gelijke rechten zouden krijgen, eerlijke verkiezingen, vertegenwoordiging in het parlement: een échte democratie.

Helaas, 5 jaar later is deze hoop volledig omgeslagen. De Arabische Lente werd een nachtmerrie. Vandaag zien we bloedige burgeroorlogen, onstabiele regimes en extremisten die miljoenen mensen op de vlucht hebben gejaagd. Op gammele boten, de verdrinkingsdood in de ogen kijkend, wagen ze hun kans over de Middellandse Zee, democratisch Europa tegemoet. Mannen, vrouwen en kinderen in grote getale op de vlucht. Hun angstige gezichten dagelijks in het journaal.

Angst niet alleen bij de vluchtelingen, maar ook in Europa zelf. Democratisch Europa blijkt Bang Fort Europa te zijn, sluit haar grenzen en trekt haar hekkens op. Europa vergeet haar eigen fundamentele waarden van menselijke waardigheid en solidariteit wanneer vluchtelingen aan haar deur kloppen. Angst voor de opvang van te grote aantallen vluchtelingen, angst voor een bedreiging van onze verzorgingsstaat, blijken redenen voor Europese politieke leiders om de deuren gesloten te houden.

Angst niet alleen aan de poorten van Europa. Angst heerst ook binnen Europa zelf en in eigen land.  Jongeren die hier opgroeiden, keren onze democratische samenleving volledig de rug toe, worden opgeleid om haat en terreur te zaaien. Opgeleid en bereid om in onze hoofdstad 10-tallen te doden en 100-den onschuldigen te verminken. Onze democratische waarden staan onder druk.

De samenleving kijkt naar de politiek voor een antwoord. Voorlopig lijkt het antwoord te bestaan uit ‘de boel opkuisen’ en extra beveiliging, politie en militairen op straat.

Ik denk dat een breder antwoord nodig is.

Een antwoord waar Lothe en ik enkele jaren geleden hier op deze plaats ook al op wezen. Een antwoord waar de herinnering aan deze gesneuvelden en de waarden waar zij voor vochten centraal staan. Laten we dus eindelijk serieus werk maken van democratisch burgerschap voor onze jongeren dat verder gaat dan enkele lesuren die op school aan het thema gespendeerd worden. Laat jongeren -zelfs al in de lagere school- actief mee vorm geven aan het schoolgebeuren, de samenleving en leer hen hun plaats binnen deze samenleving kennen. Leer hen om kritisch na te denken, democratisch te handelen en actief te participeren aan de samenleving. Breng hen kennis bij over de rechten en plichten als burger in onze maatschappij, inspraakmogelijkheden. Geef hen inzicht in de werking en de kenmerken van de democratie: de rechtstaat, de scheiding der machten, de staatsstructuur en de politieke besluitvorming. Wijs hen op het bestaan van kinder- en mensenrechten en fundamentele rechten die zijn vastgelegd in de grondwet en verschillende internationale verdragen. Leer hen omgaan met mondialisering haar voordelen, uitdagingen en conflicten.

Maar vooral: biedt àlle jongeren perspectief.

We moeten nog meer dan ooit tevoren werk maken van gelijke kansen in het onderwijs. Inzetten op een hervorming van het secundair onderwijs met een brede eerste graad, wegwerken van het watervalsysteem, investeren in brede scholen,  investeren in de loopbanen van leerkrachten in plaats van erop te besparen, onderwijs betaalbaar maken voor iedereen.

Meer dan ooit werken aan gelijke kansen op de arbeidsmarkt door begeleiding en opleiding op maat aan te bieden, discriminatie tegen te gaan, meer aandacht en ruimte voor sociale economie te creëren en werk te maken van duurzame jobs in plaats van ook hier op te besparen.

Meer dan ooit inzetten op het verbinden van mensen en het creëren van ontmoetingen tussen gemeenschappen via buurtwerkingen en het lokale middenveld. Respect voor verschillen en investeren in wat we delen moet hierin de rode draad zijn.

Laat dit een oproep zijn om in dit alles als partij het voortouw te nemen.  

Maar laten we beginnen om hen die in april 1902 hun strijd om een democratische samenleving het leven lieten te herdenken. De zes van Leuven, laten we ter nagedachtenis van hen één minuut stilte houden.