Gisteren presenteerde de regering  het resultaat van de begrotingscontrole. Ze beweert een structurele inspanning van 0,6% te realiseren wat overeenkomt met 2.247 miljoen euro. 462 miljoen euro uitgaven voor veiligheid en asiel worden ‘uit de begroting’ gehouden met instemming van Europa. De inspanning van 1.785 miljoen euro die overblijft bestaat voornamelijk uit lucht. 806 miljoen euro aan lucht die het monitoringcomité vorige maand uit de begroting haalde wordt er domweg opnieuw ingepompt. 185 miljoen nieuwe lucht wordt erbij gepompt. En de regering vergeet om nog minstens 100 miljoen euro aan overdreven geschatte inkomsten uit de begroting te halen voor de regularisatie en de speculatietaks. Conclusie: meer dan een miljard zeer twijfelachtige inkomsten en besparingen (lees: lucht in de begroting). De regering doet minder dan de helft (maximaal 40%) van de inspanning die ze beweert te doen. Ze steekt de kop in het zand en riskeert zoop het budgettair strafbankje van Europa te belanden.


Monitoringcomité


Vorige maand maakte het monitoringcomité haar rapport bekend dat de basis vormt voor deze begrotingscontrole . Een resem inkomsten en besparingen werden bijgestuurd of helemaal uit de begroting gehaald wegens onrealistisch. De regering nam die gisteren gewoon weer op in de begroting.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de belangrijkste correcties van het monitoringcomité. De regering verwerpt liefst 90% (!) van die correcties. Van de 901 miljoen euro lucht die in het rapport van het monitoringcomité uit de begroting werd gehaald, pompt de regering 806 miljoen euro gewoon weer in diezelfde begroting.  

 

 
 
 

Karaattaks, kaaimantaks en fraudebestrijding


De karaattaks werd een jaar geleden aangekondigd. Die zou elk jaar 50 miljoen euro opbrengen, voor het eerst in 2015. Dat mislukte. Geen opbrengst in 2015. En geen zicht op snelle invoering waardoor de administratie de voorziene opbrengst in 2016 uit de begroting haalde. Nu stopt de regering de 50 miljoen van de karaattaks schaamteloos terug  in de begroting.


De maatregel is een gunstregime en de gesprekken met de Europese Commissie om een goedkeuring te krijgen zijn intussen al een jaar aan de gang. Er is nog steeds geen zicht op goedkeuring door de Commissie. De opbrengst van de maatregel is dan ook zeer twijfelachtig. Zelfs als de maatregel later dit jaar echt van start zou kunnen gaan, dan nog zou minstens gecorrigeerd moeten worden voor de verloren maanden.
De kaaimantaks lijkt wel de melkkoe van deze regering. Met een immer groeiende uier. Initieel werd de opbrengst op 120 miljoen per jaar geschat. Bij de opmaak van de begroting 2016 kwam daar 340 miljoen euro bij. Gisteren deed de regering er via een technische correctie nog eens 70 miljoen euro bovenop.

Het Rekenhof en de Inspectie Financiën stelden zich al ernstig vragen bij de oorspronkelijke opbrengst van 120 miljoen euro.  Fiscaal expert: “De 120 miljoen waar de regering op rekent, komt er niet” . De studiedienst van financiën bestempelde het in de initiële begroting 2016 verhoogde bedrag van 460 miljoen euro als “utopisch” . Toeval of niet: de regering stelde het ontwerp van de kaaimantaks zo op dat niet meer na te gaan valt hoeveel de belasting effectief opbrengt. Dat we in deze blog alleen de laatst bijkomende 70 miljoen euro als onhaalbaar rekenen, is dan ook bijzonder mild.


Fraudebestrijding. De Panamapapers moeten aanleiding geven tot een nieuw actieplan, waarover nog geen duidelijkheid bestaat, en tot 65 miljoen euro extra inkomsten voor 2016. De twee vorige actieplannen fiscale fraudebestrijding liggen stof liggen te vergaren, zodat we ons kunnen afvragen in welke mate de eerder geschreven inkomsten gerealiseerd zijn of ooit zullen worden. In het Parlement hebben we alleszins nog geen maatregelen zien passeren. Nu opnieuw zomaar 65 miljoen euro extra in de begroting opnemen is dan ook bijzonder twijfelachtig.

 

Vergeten correcties naar beneden: speculatietaks en fiscale regularisatie

De regering rekent op 34 miljoen euro inkomsten uit de speculatietaks in 2016. Die opbrengst werd niet naar beneden bijgesteld door het monitoringcomité, maar uit verklaringen van beursplatformen blijkt dat de belasting massaal wordt ontweken. Dit heeft een dubbel effect aangezien ook de opbrengst van de beurstaks daarmee wordt aangetast. De regering houdt de opbrengst evenwel ongewijzigd op 34 miljoen euro.

Wat de fiscale regularisatie betreft blijft de federale regering op 250 miljoen euro rekenen, zoals bepaald bij de aanvankelijke begroting 2016. Die nieuwe fiscale regularisatie zou oorspronkelijk in werking treden op 1 januari 2016. In het beste geval kan de regeling pas starten op 1 juni 2016. Bovendien is de reikwijdte van het ontwerp sterk beperkt naar aanleiding van de opmerkingen die de Raad van State formuleerde bij het oorspronkelijke ontwerp dat vorig jaar werd ingediend in het Parlement, en kort nadien weer ingetrokken. Voor de twee voormelde inkomstenposten kunnen we zeggen dat zeker 100 miljoen euro voor 2016 overschat is.

Conclusie

De regering beweert een begrotingsinspanning van 1.785 miljoen euro te doen. Meer dan de helft daarvan is twijfelachtig tot fictief: 806 miljoen euro aan lucht die het monitoringcomité vorige maand uit de begroting haalde wordt er opnieuw ingepompt, 185 miljoen nieuwe lucht wordt bijgepompt door onder meer de opbrengst van de kaaimantaks te verhogen, en de regering vergeet om nog minstens 100 miljoen euro aan overdreven geschatte inkomsten uit de begroting te halen voor de regularisatie en de speculatietaks.

[tabel] 

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen. Of toch. Tot nu toe kwam voor elke begrotingscontrole een ‘onverwacht’ tekort aan het licht van vele honderden miljoenen. Zo lagen de ontvangsten in juli 2015 meer dan 700 miljoen lager dan verwacht en was een btw-verhoging op elektriciteit nodig om het gat te dichten. In oktober 2015 lagen de ontvangsten meer dan 800 miljoen lager dan verwacht en werd een aantal belastingverhogingen vervroegd ingevoerd. Vorige maand bleven de fiscale ontvangsten 1,6 miljard euro onder de verwachtingen volgens het monitoringcomité. 


Deze dynamiek dreigt zich te blijven herhalen en de negatieve gevolgen van die onverantwoorde begrotingspolitiek  zal verder toenemen. Om het met de woorden van de minister van financiën te zeggen, toen hij nog journalist was: “Als je kiest voor onrealistische cijfers, is het logisch dat je enkele maanden later jezelf tegenkomt”. De regering laat de budgettaire discipline lustig varen, steekt de kop diep in het zand en stevent af op het budgettair strafbankje van Europa. Pijnlijk voor een regering die van begrotingsdiscipline haar speerpunt maakte.