Een student die zich inschrijft aan de universiteit of hogeschool dreigt vanaf volgend jaar tot 1.000 euro te moeten betalen. Dat is anderhalf tot twee keer zoveel als vandaag. Die vooropgestelde verhoging van het inschrijvingsgeld is het gevolg van een flinke besparing op hoger onderwijs door de regering-Bourgeois. Waarom zou een regering zoiets doen, vraagt u zich misschien af?

Het is net doordat wij inschrijvingsgelden, doktersbezoeken en bijvoorbeeld mobiliteit goedkoop hebben gehouden, dat veel mensen vandaag nog de ruimte hebben om goed te leven.

Is het niet mooi dat universitair onderwijs vandaag binnen het bereik ligt van elk kind dat over de talenten beschikt om verder te studeren? En heeft dat niet voor een groot stuk te maken met de bewust laag gehouden financiële drempels? Inkomen mocht in Vlaanderen geen rol spelen bij de vraag of een jongere zou verder studeren. Kennis geraakte op die manier wijd verspreid over de samenleving, al gaat dat de laatste jaren trager dan in andere groeilanden. Elke maatregel die de groei van het aantal studenten hoger onderwijs verder afremt, doet onze maatschappij als geheel een paar stappen achteruit zetten.

Waarom dan toch die financiële drempel verhogen? De afgelopen week kregen we op die vraag een aantal verhelderende antwoorden.

Eerst waren er de uitspraken van Miet Smet (CD&V) op Radio 1. Als éminence grise in de politiek kan zij het zich veroorloven om te zeggen waar het op staat: "Een tijd geleden waren vakanties, restaurantbezoeken en concerten geen prioriteit. Ondertussen is dat voor veel mensen wel zo, en ze geven er bakken geld aan uit. Het zou geen kwaad kunnen dat wij, de burgers, ons afvragen of er enige logica zit in waar we onze centen aan besteden."

Ze verwees naar Tomorrowland en Rock Werchter: als jongeren genoeg geld hebben om naar een festival te trekken, dan kan het inschrijvingsgeld heus wel omhoog, redeneerde ze.

Armoederisico

Dit is de eerste reden waarom de regering-Bourgeois hoger onderwijs - en tal van alle andere basisdiensten - duurder maakt. De regering gelooft net als Miet Smet dat Vlaamse gezinnen verwend zijn en dringend minder geld moeten uitgeven aan vakanties, restaurantbezoeken en concerten. Op die manier zouden zij veel geld kunnen uitsparen. En dat gespaarde geld kunnen ze dan gebruiken om duurder gemaakte basisvoorzieningen zoals onderwijs te betalen.

U kunt het met minder? Doe het dan met minder. Luxe en genot zijn voor de happy few. En de happy few zijn die met geld.

Naast de wens om gewone gezinnen sober te zien leven, heeft de rechtse regering nog een tweede motief voor de verhoging van het inschrijvingsgeld. Een motief dat Wouter Jambon, praeses van de Vlaamsgezinde, conservatieve studentenvereniging KVHV met merkbaar genoegen aan de openbaarheid toevertrouwde. Volgens hem zijn verhoogde inschrijvingsgelden goed omdat ze zouden zorgen voor "een zekere elitevorming". Hij vervolgt: "Nu trekt vrijwel iedereen naar de universiteit of de hogeschool. We moeten van de idee af dat hogere studies vanzelfsprekend zijn. Hoger onderwijs is níét voor iedereen weggelegd."

Niemand van de nieuwe meerderheid die hem afviel. Wellicht omdat wel meer mensen van de Vlaamse rechterzijde zich ergeren aan de democratisering van het hoger onderwijs. Universiteiten en hogescholen duurder maken om hen weer elitair te maken: het geluid van nieuw rechts. Dat het afhangt van hoe rijk je bent of je ook deel uitmaakt van die elite, is niet eens een struikelblok.

De regering-Bourgeois wil mensen aanzetten om afstand te doen van festivals, vakanties, restaurants en universitaire avonturen. Mensen uit de middenklasse moeten sober leven, en bescheiden zijn wat hun opleidingskeuze betreft. Het goede in de wereld is immers niet voor iedereen.

Het is lang geleden dat de ideologische tegenstellingen zo open en bloot op tafel lagen. Sp.a staat voor precies het tegenovergestelde van wat deze regering te bieden heeft. Volgens sp.a is het duurder maken van essentiële diensten net het laatste wat je als regering moet doen.

Het is net doordat wij inschrijvingsgelden, doktersbezoeken en bijvoorbeeld mobiliteit goedkoop hebben gehouden, dat veel mensen vandaag nog de ruimte hebben om goed te leven. Maak die diensten duurder en meteen hebben diezelfde mensen alleen nog ruimte om te overleven. Dat is niet zomaar een mening. Een recente OESO-studie toont aan dat in België een pak mensen van armoede gespaard blijft dankzij onze sociale voorzieningen. Zodra je de kost van die diensten verschuift van de gemeenschap naar de gezinnen, verhoog je het armoederisico bij heel wat mensen.

Ontspannen

Zeker als je niet tegelijk het aantal mensen met recht op een tegemoetkoming, zoals een studiebeurs, flink optrekt. En niet alleen het armoederisico zal toenemen, maar ook de mogelijkheid voor veel mensen om comfortabel en aangenaam te leven. Om eens een concert te bezoeken of op vakantie te gaan. Of om zoon- en dochterlief in te schrijven voor de hogere opleiding die zij verdienen.

Voor sp.a is ontspannen en verder studeren geen privilege voor de elite, maar een basisrecht voor iedereen.