Het voorstel van het Antwerps OCMW-bestuur om hiv-medicatie niet langer terug te betalen voor mensen zonder papieren veroorzaakt een golf van verontwaardiging en ongeloof onder gezondheidsexperts in ons land. Toegang tot aidsremmers is een mensenrecht en bovendien essentieel in de strijd tegen de verdere verspreiding van hiv/aids. Mensen moeten hiervoor overal terecht kunnen; in Kaapstad, in Rio de Janeiro, in Gent en ja… ook in wereldhavenstad Antwerpen.

Ons land speelt sinds jaar en dag een voortrekkersrol op het vlak van hiv/aidsbestrijding. Het nationale en regionale gezondheidsbeleid is gekaderd in een globale strategie die mede wordt geadviseerd door gereputeerde internationale instanties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie en UNAIDS. Het is dan ook van de pot gerukt dat Antwerpen nu een eigen koers wil varen. Te meer omdat een aantal argumenten van het OCMW-bestuur echt geen steek houden.

Vooreerst is er het kostenplaatje. De kosten voor dringende medische hulp, waar deze medicatie onder valt, worden helemaal niet gedragen door het OCMW, het is ide federale regering die deze kosten integraal op zich neemt en het volledige bedrag terug betaalt aan de OCMW’s. Dat de kosten voor Antwerpen te hoog zouden oplopen slaat dus nergens op.

Naar kosten-efficiëntie wordt door het Antwerpse OCMW al helemaal niet gekeken en toch is het belang ervan al lang duidelijk. Het niet toegankelijk maken van hiv-medicatie zorgt ervoor dat mensen veel zieker worden en op termijn eerder meer dan minder gaan kosten aan de overheid.

Als de aidsremmers door de arts als noodzakelijk worden geacht vallen ze onder het systeem van dringende medische hulp. Mensen zonder papieren hebben in ons land dus wel degelijk recht op die medicatie. Dat Antwerpen nu op zijn eentje beslist om deze mensen hun recht te ontzeggen, is gewoon onethisch en ligt trouwens volledig buiten de beslissingsmogelijkheden van een OCMW. Je stuurt gewoon geen zieke mensen de straat op om ze aan hun lot over te laten. Het is goed dat bevoegd staatssecretaris voor maatschappelijke integratie De Block de wettelijke rechten voor mensen zonder papieren nog eens uitdrukkelijk bevestigd heeft. Bovendien bestempelde ze het Antwerpse voornemen om een terugkeerclausule te koppelen aan het toedienen van gratis medicijnen als ‘inhumaan’. Ze liet ook nog weten dat lokale besturen die in de voetsporen van Antwerpen willen treden moeten weten dat er een wetswijziging nodig is om de plannen te laten doorgaan.

Hiv-infectie voorkomen = goedkoper

Ik betwijfel of er een politieke meerderheid te vinden is voor het Antwerps voorstel, want naast de impact voor de patiënten zelf, heeft het ook enorme gevolgen voor de volksgezondheid van de hele bevolking. Reeds jaren is bekend dat mensen die HIV-medicatie ontvangen, veel minder besmettelijk zijn dan diegenen die geen medicatie krijgen. Anti-retrovirale middelen verlagen immers de virale lading, dit is de aanwezigheid van het virus in het bloed, en aangezien dit de belangrijkste risicofactor is bij het overdragen van hiv, dringt dit dus ook de besmettingsgraad enorm terug. Mondiaal werd berekend dat de kost om één hiv-infectie te voorkomen US$ 3.923 bedraagt, maar de kost van een levenslange behandeling kost US$ 4.703. De ziekte preventief te lijf gaan, brengt dus een besparing van US$ 784 met zich mee, omgerekend € 587.

Recentelijk werd nog door sensoa aangetoond dat 57.3% van de nieuwe hiv-infecties in 2010 in België werden vastgesteld bij niet-Belgen. Dit wetende, is het dus cruciaal om deze groep van mensen toegang te geven tot medicatie wanneer we een efficiënt en resultaatgerichte strijd tegen hiv willen voeren in ons land. Anders blijft het dweilen met de kraan open.

Voor de OCMW’s nabij Antwerpen zal dit enkel meer aanvragen tot gevolg hebben. Het probleem wordt dus eigenlijk gewoon verplaatst. En vermits epidemieën, zoals hiv, tot op vandaag nog steeds geen rekening houden met stadsgrenzen of met het feit of mensen al dan niet papieren hebben, slaat deze beslissing gewoon nergens op.

Genoeg argumenten dus om de beslissing in Antwerpen volledig van de tafel te vegen en dat zowel op ethisch, medisch als economisch vlak. Hopelijk spreekt volgende week niemand nog over het Antwerps voorstel, een gevaar voor de volksgezondheid!