'De moeilijkste week uit mijn loopbaan', zegt Caroline Gennez over de crisis die SP.A doormaakte. 'Maar ik doe het omdat zelfs in moeilijke tijden de SP.A een enthousiaste voorzitter verdient.'

'De discussie over onze naam was en is gewoon surrealistisch, we kunnen er dus best niet te veel woorden aan vuil maken', zegt Gennez als ze ons begroet. De SP.A-voorzitter heeft de knop duidelijk omgedraaid. Tien minuten lang is er geen speld tussen te krijgen. 'SP.A is en blijft de naam van deze partij. De baseline verandert van "Sociaal Progressief Alternatief" in "Socialisten en Progressieven Anders". Dat is het enige wat er gebeurd is, het enige wat we hadden afgesproken en het enige waarover we hadden moeten discussiëren.'

We hebben het begrepen. Had Bert Anciaux de naamsverandering dan gedroomd toen hij die aankondigde?

'Iedereen noemt het zoals hij wil. Het gaat niet om een naamsverandering, dat heb ik vanaf dag één gezegd. U zoekt nu schuldigen voor de verwarring van de afgelopen week. Ik zal ze u geven: ikzelf, Bert Anciaux en nog een aantal partijleden. Sinds zaterdag is de beslissing ook glashelder: de naam en statuten veranderen niet en de zaak is gesloten.'

Nu herleidt u een week interne ruzie tot een klein misverstand.

'Veel van onze militanten en mandatarissen zijn erg gehecht aan de naam "socialisten". Ik noem mezelf ook altijd socialist, maar anderen doen dat niet. Ben ik daarom een betere SP.A'er? Nee, dat is een pure gevoelskwestie. Ik wilde het flauwere "Sociaal Progressief Alternatief" vervangen door "Socialisten Progressieven en Anderen". Als een groep mensen overkomt van een andere tak van de progressieve boom, dan moeten zij zich toch kunnen herkennen in onze partij? Anders kan je de ambitie om opnieuw die grote progressieve partij aan de linkerzijde van het politieke spectrum te zijn beter opbergen.'
Was het kernprobleem niet dat een kleine groep knappe koppen om u heen vooral bezig was Anciaux zo vlot mogelijk te laten overstappen en daarbij de gevoeligheden van de eigen partij uit het oog verloor? Het duurde dagen voor u en uw groep doorhadden dat er iets mis was.
'Het klopt niet dat de zaak door een paar mensen bedisseld is. Het proces van verandering loopt al veel langer dan vorige week. Iedereen wist dat deze operatie zou gebeuren. Maar ik ontken niet dat er een fout zat in de communicatie. Dat is mijn verantwoordelijkheid.'

Uw partijbureau van vorige week maandag is toch compleet voor de gek gehouden? Niemand wist wat daar beslist werd.

'Dat klopt niet. We hebben vorige week maandag een volgende stap in ons vernieuwingsproces besproken, waar we al maanden aan werkten. Dat de lading dan ook best een nieuwe vlag kreeg, daarmee was iedereen akkoord. Er is gezegd dat SP.A onze naam was en bleef. Ik denk trouwens dat de mensen in onze partij amper wisten waar de letters in SP.A voor staan. Sommigen dachten "Socialistische Partij Anders", anderen "Sociaal Progressief Alternatief", en nog anderen wisten het wellicht niet.'

Denkt u dat echt?

'Daar ben ik zeker van. Absoluut. Ik daag u uit om een enquête te houden onder onze leden. Misschien dat ze het nu wel weten, maar vorige week zeker niet. SP.A, dat is onze naam. Niemand gebruikte ooit "Socialistische Partij Anders".'

De A in SP.A verwees toch al naar openheid voor niet-socialisten?

'Dat klopt, maar wij staan al dertig jaar open voor alle progressieven. In dat opzicht is onze keuze voor een nieuwe baseline gewoon een verduidelijking. Herbekijk al mijn tv-optredens, ik heb nooit het woord naamsverandering in de mond genomen. Maar als dat begrip plots op straat ligt en allerlei emoties opwekt, dan is het heel moeilijk om dat te corrigeren. Als zich dan ook nog eens socialisten van rang en stand komen moeien, kun je niet meer verwachten dat het discours helder is. Ik kan alleen maar deemoedig het hoofd buigen en eerlijk zeggen dat ik hoop dat de rangen nu opnieuw gesloten zijn.'

Was de oorzaak van het conflict niet veeleer een gebrek aan emotionele intelligentie?

(lacht) 'Verschillende mensen hebben in die context niet zo bijster intelligente stappen gezet, dat kan ik niet ontkennen. Er is een switch in de feiten geweest. In mijn hoofd is het altijd een coherent verhaal geweest, maar misschien had ik het in het begin helemaal van naaldje tot draadje moeten uitleggen.'

'Normaal is een baseline de kers op de taart. Die komt aan het einde en niet aan het begin van een hervormingsproces. Daar is het fout gegaan. Ik heb het gevoel dat als ik het goed uitleg, de leden het begrijpen en de partij graag blijven zien.'

Ziet SP.A-Rood, een dissidente stem, de partij graag?

'Neen.'

Hoelang kunnen zij uw geduld nog op de proef stellen?

'Ze hebben zoals iedereen de kans om samen aan het kiesprogramma te werken en eensgezind onder de SP.A-vlag naar de verkiezingen te gaan. Want als we geen kartels meer hebben met andere partijen, waarom zouden we er dan interne clubjes op na houden? Ze hoeven de partij niet lief te hebben, als we maar samen kunnen vechten voor een eerlijker samenleving. Ik kies voor een links-progressieve koers, waarvan 95 procent van de mensen beter wordt. Als ze daar ook naar streven, horen ze bij ons thuis. Anders moeten ze andere oorden opzoeken.'

Gennez is nog koppiger dan Karel Van Miert destijds, riep Freddy Willockx.

'Ik hoop dat hij dat bedoelde als een compliment, want Karel is zijn grote voorbeeld.' (lacht)

U verweet hem 'een Jef Sleeckx te zijn', een notoire rode dissident.

'Dat is een uitspraak van iemand in het partijbureau. Dingen die rationeel gezegd werden, interpreteert men emotioneel. Men zou Freddy Willockx veel te veel oneer aandoen als men hem een Sleeckx zou noemen.'

Hij antwoordde 'dat hij wel een minister van staat is'.

'Ik sta niet zo op titels. Maar het zou in elk geval niet correct zijn om hem zo te noemen. Ik heb afgelopen zaterdag op ons partijbureau gezegd dat ik in de fout ben gegaan. Maar ik heb ook gevraagd of iemand die hele verbredingoperatie wilde hypothekeren vanwege ongelukkige communicatie. Iedereen was het erover eens dat we verder moesten op het ingeslagen pad. Ben ik dan koppig als ik blijf geloven in die operatie, omdat ze essentieel is voor de toekomst van onze partij?'

Het beeld van een partij waar andere progressieven niet welkom zijn zindert wel na.

'Het klopt helemaal niet dat we niet openstaan voor nieuwelingen. Ik zou zelf nooit lid en jongerenvoorzitter geworden zijn als dat niet zo was. Vergeet niet: mijn moeder was een zelfstandige.'

Anciaux kreeg toch niet meteen een hartelijk onthaal.

'Klopt. Dat beteur ik heel erg, want Anciaux is toch geen vreemde voor onze partij. Hij is al jaren Vlaams minister namens SP.A/Spirit, tot ieders tevredenheid. Ook diegenen die zo kritisch waren voor Bert werken lokaal goed samen met mensen van Spirit. Het ging niet over welkom zijn of niet. Een figuur als Anciaux wekt nu eenmaal emoties op, sommigen zijn heel erg voor, anderen zijn tegen.'

Als het much ado about nothing is, wat zit er dan achter? Lusten ze Anciaux niet, of lusten ze u niet?

'Ik weet niet of u dat zo negatief moet zien. Een partij die het niet goed doet in peilingen, die met zichzelf worstelt, kan niet veel onduidelijkheid aan. Dat heb ik nu wel ervaren. Dus moet ik beter uitleggen waar we precies mee bezig zijn. Er zijn wel boze mails geweest en mensen die dreigen hun lidkaart terug te sturen, maar uiteindelijk doet men dat gelukkig niet. Een vijftigtal leden is weggegaan. Maar in diezelfde periode hebben we honderdtwintig nieuwe leden bij gekregen.'

De volledige familie Anciaux?

'Dan zijn die toch met velen.' (lacht)

Gelooft u echt dat de meerderheid van uw leden het een goede zaak vindt dat Anciaux nu bij de SP.A zit?

'Neen, dat geloof ik niet. Maar het getuigt van leiderschap als je je principes ook probeert over te dragen aan je leden. Ofwel ben je in eer en geweten voor progressieve samenwerking en dan gaat het niet over wie die progressieven zijn, als ze maar progressief zijn. Ofwel ben je niet consequent en dan zijn die mensen niet welkom.'

Hoe kan u kiezers overtuigen als zelfs uw eigen leden niet overtuigd zijn?

'Het is nu aan Anciaux om onze mensen en onze kiezers te overtuigen. Het zou anders geweest zijn als hij meteen de lijsttrekkerplaats voor Europa zou hebben opgeëist.'

Hij heeft toch minstens het imago van iemand die altijd voor zijn postje kiest?

'Nu zal hij dan bewijzen dat hij het niet daarom doet. Want er is hem niets beloofd.'

Dat gelooft niemand.

'Het zal moeten blijken. Ik geloof wel dat Bert stemmen haalt en op eigen kracht kan worden verkozen.'

We horen mensen zeggen dat ze deze keer misschien wel voor de nieuwe partij van Geert Lambert zullen stemmen, 'want Anciaux is daar nu weg'.

'Bert staat al zes jaar op onze lijsten, dat verandert dus niet. De fundamentele keuze is die tussen het egoïstische Vlaanderen van rechts, van Lijst Dedecker, en een links en sociaal Vlaanderen, waar mensen samenwerken om de economische crisis aan te pakken.'

De SLP zal u geen pijn doen?

'Neen. Ik vrees vooral de antipolitiek. Mensen keren zich af van het huidige politieke schouwspel. In peilingen haalt niemand nog 20 procent. Die versnippering, dat vrees ik. Terwijl de politiek wel nog hoop kan bieden, kijk naar de VS. Daar werken de Democraten en de Republikeinen ook als kartels. Het zijn zeer diverse groepen, maar het laatste halfjaar voor de verkiezingen verenigen ze zich, en na de verkiezingen kunnen ze een duidelijk beleid uitstippelen. Hier zoekt iedereen voor de verkiezingen het centrum op, en na de verkiezingen spelen we dan kartel. Want dan moeten we samen een coalitieregering vormen die geen echte lijnen kan trekken. Die versplintering is slecht voor het goed bestuur waar we met zijn allen op zaten te wachten. Daarom net moeten de linkse partijen beter samenwerken.'

Vorige week vrijdag dacht u eraan ontslag te nemen?

'Ik heb op het crisisberaad gevraagd of ze nog vertrouwen hadden in de figuur van de voorzitter en in mij als persoon. Ik heb een groep nodig die de partij uit het slop wil halen. Ik ben maar de primus inter pares, geen type zoals Tobback of Vande Lanotte, die een compleet andere leidersstijl hadden. Zelfs als ik oud en ervaren zou zijn, zou ik zo niet functioneren. Vandaar mijn vraag om steun. "Wat een gekke vraag", was de reactie van de groep.'

U vond het toch nodig om dat vertrouwen te vragen?

'Als ik vlak voor de vergadering een nieuwsflash van De Standaard Online lees, en daar staat in "dat de positie van Caroline Gennez onder druk staat", dan is het toch logisch dat ik wil weten waar ik sta?'

Is het niet zo dat er op dit moment geen potentiële opvolgers zijn?

'Ik zie heel veel potentiële opvolgers, alleen is niet iedereen kandidaat op dit moment.' (lacht)

Ons viel toch op hoe bitter weinig toppers u openlijk steunden. Enkel Freya Van den Bossche schoot u te hulp.

'Anderen zeggen me dat ze dat ook wel gedaan hebben, maar dat de media dat niet hebben opgepikt. Toch heb ik het gevoel dat iedereen me steunt.'

De nieuwe generatie SP.A'ers werd brutaal uiteengespeeld.

'We zijn wel een ploeg, maar misschien moet iedereen nog meer de moed van zijn overtuiging uitstralen en uitdragen. Ik redeneer niet in termen van generaties. In mijn ploeg zitten ook nog steeds Patrick Janssens, Johan Vande Lanotte, Frank Vandenbroucke.'

Dat is toch niet de toekomst? Dat zijn Peter Vanvelthoven, Bruno Tobback...

'Natuurlijk is de toekomst van de partij meer John Crombez dan Vande Lanotte, al was het maar op basis van hun leeftijd. Dat zal u ook zien in onze lijstvorming. Per provincie is er één iemand die dé figuur is voor de lange termijn, maar daarom schuiven we onze klassieke boegbeelden niet opzij. We kunnen nog heel veel leren van iemand als Frank Vandenbroucke.'

'Gezag krijg je pas na goede verkiezingen', zei Vande Lanotte onlangs. Gelooft u nog in een overwinning na de recente crisis?

'Als ik daar niet in geloofde, hoefde ik niet mee te doen hé. Ik weet ook wel dat we er op dit moment niet goed voor staan. Maar ik geloof te sterk in de noodzaak van het socialisme. Nu het hoofd laten zakken zou een onvergeeflijke fout zijn. Ik ben geen conciërge, die nog tot 7 juni de boel beheert.'

'Het is onze verdomde plicht om te winnen. Kijk naar de federale regering. Daar is geen sprake van een beleid, er is geen coherentie, er zijn geen beslissingen. In Vlaanderen, waar wij mee regeren, is dat wel zo.'

'Wij zitten in een regering om trendbreuken te realiseren.'

Bent u nog graag voorzitter?

'Eigenlijk wel. Ik ben met mijn hart bij de zaak, dan kan je veel verdragen.'

Met het hart, maar soms niet met het hoofd?

'Ze werken allebei meer dan behoorlijk, maar niet perfect (glimlacht). Ik doe het omdat zelfs in moeilijke tijden de SP.A een enthousiaste voorzitter verdient. Maar ik geef toe dat vorige week de moeilijkste uit mijn loopbaan was. Mensen met veel verantwoordelijkheidszin en dezelfde doelstellingen vergaten plots hoe wij altijd gewoon zijn geweest te werken in onze partij. Met mij kan je altijd discussiëren, hard en eerlijk. Maar niet op straat. Want dat gaat in tegen de ziel van onze partij.'

U verklaarde dat Louis Tobback u diep gekwetst heeft. Zondag hebt u hem gebeld, dat moet een ijzig gesprek geweest zijn?

'Toch niet, het was respectvol langs beide kanten. Daarmee is de zaak gesloten.'

Als iemand zegt dat ze 'gekwetst is', dan zijn excuses toch op zijn plaats? Zeker als het niet de bedoeling was te kwetsen, zoals Tobback zegt.

'Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is. Ik vraag niet aan mensen om door het stof te gaan.'

U bent wel zelf door het stof gegaan: u hebt uw leden in een brief uw excuses aangeboden.

'Ja, voor de verwarring en de foute communicatie van de afgelopen week.' Mijn boodschap van verandering in de partij is compleet verkeerd overgekomen, dan bied je toch je excuses aan? Dat is een normale menselijke reactie, zo zit ik in elkaar.'

Conclusie: Louis Tobback is geen normale mens?

'Dat heb ik niet gezegd.'