Na de overwinning van Hollande in Frankrijk en van links in de recente Duitse deelstaatverkiezingen staat 'groei' eindelijk in de kern van het politiek debat. Denken dat de sociaaldemocraten daarmee de buit binnen hebben, zou een vergissing zijn. Bij conservatieve en rechtse politici weerklinkt nog steeds dezelfde mantra: er is geen geld voor groei en investeringen. In één adem wordt links er opnieuw van beticht de begrotingsdiscipline te willen opgeven om het geld door deuren en ramen te kunnen smijten.

Er is niets sociaal aan het doorschuiven van de rekening naar de volgende generaties.

Ik ben dat oeverloze gezeur over socialistisch potverteren zo beu als koude pap.

Budgettaire consolidatie - het op orde brengen van de begrotingen - is ook voor ons van het allergrootste belang. Er is niets sociaal aan het doorschuiven van de rekening naar de volgende generaties. Maar beweren dat er geen geld is om te investeren, is wel erg kort door de bocht. In de EU verdwijnt er jaarlijks duizend (1000!) miljard euro langs fiscale achterpoortjes en in gitzwarte bankkluizen. Er vallen ook behoorlijk wat middelen te halen uit een Financiële Transactietaks op het verhandelen van aandelen, uit projectobligaties of uit de bundeling van de schuld van de lidstaten in Eurobonds.

Bovendien, en daar wordt minder vaak op gewezen, kunnen gerichte en slimme investeringen via de bestaande begrotingen zichzelf op relatief korte termijn terugverdienen én daarna zelfs geld opbrengen. Alleen verhinderen de strakke Europese begrotingsregels dergelijke zinvolle ingrepen. Begrotingen moeten immers de zogenaamde 3 procentnorm halen. Ook slimme investeringen die zich snel terugverdienen, vallen binnen die 3 procentnorm, waardoor ze de facto onuitvoerbaar worden.

Laat ik een voorbeeld geven.

Als we nu eens massaal inzetten op energie-efficiëntie, en alle Vlaamse schoolgebouwen energieneutraal maken. Zeventig procent van die scholen werd gebouwd voor 1970, voor de oliecrisis. Onze scholen lekken energie als een zeef met de gaten van een gruyèrekaas. Het energieverbruik van een passiefschool is zo’n 75 procent lager dan bij een traditioneel schoolgebouw. Het kost 1,17 miljard euro – een pak geld - om al onze scholen energieneutraal te maken. Niet doen, gillen conservatieve partijen dan, want jullie geven geld uit dat er niet is. Maar als we het wel investeren, besparen we jaarlijks 105 miljoen euro op de energiefactuur. Na tien jaar hebben we die massale investering dus terugverdiend én vanaf dan komt er elk jaar 105 miljoen euro vrij om in ons onderwijs te investeren. En dan heb ik het nog niet eens over de massa jobs die het energiezuiniger maken van die scholen oplevert.

De Europese 2020 doelstellingen bepalen dat we werk moeten maken van energie-efficientie. Alleen zijn die doelstellingen, in tegenstelling tot de begrotingsdoelstellingen, niet afdwingbaar. Integendeel, ze worden verhinderd door de begrotingsdoelstellingen. Europa belemmert dus wat het zelf bepleit. Dat is alsof je aan je kinderen zegt dat ze zich netjes moeten wassen, maar dat ze geen water mogen gebruiken.

Het Europese besparingsfetisjisme van rechts maakt geen onderscheid tussen investeringen en uitgaven. De reden is duidelijk: de saneringen dienen vooral het ideologische streefdoel van rechts: de ontmanteling van de overheid en het primaat van de markten. De Europese sociaaldemocraten pleiten er al langer voor om dat onderscheid tussen investeringen en uitgaven wél te maken, zodat lidstaten in staat zijn verstandig te investeren, en voor duurzame groei en jobs te zorgen.

In tegenstelling tot wat rechts rondtoetert, willen sociaaldemocraten het geld dus niet door ramen en deuren smijten, maar een duidelijk kader creëren waarbinnen duurzame investeringen mogelijk zijn. Dat kader bestaat al grotendeels: de EU 2020 doelstellingen die Europa competitief willen houden én bovendien door alle lidstaten gedragen worden. Laat ons dus binnen die strikt afgebakende grenzen duurzaam beginnen investeren, terwijl we er streng op toekijken dat de uitgaven onder controle blijven. Niemand heeft er vandaag belang bij om de doos van Pandora te openen als we van start gaan met een groeistrategie.