Straks vertrekken de verzamelde sp.a-parlementsleden naar de klassieke 'fractiedagen' in Nieuwpoort. Traditioneel wordt daar de aftrap gegeven voor het nieuwe politieke jaar: het aanduiden van de strategie, de keuze van thema's en targets. Zij het dat dit jaar het echte politieke werk al een stuk vroeger op gang getrokken is met de sukkelgang van de federale begroting. Caroline Gennez heeft amper aansporing nodig. "Het zou tragikomisch zijn, ware de situatie niet zo ernstig. De Vlamingen in de federale regering zijn bang voor de Vlamingen in de Vlaamse regering. Maar de Vlamingen in de Vlaamse regering besparen, en de Vlamingen in de federale regering niet. Zo passen ze zelf de Maddensdoctrine (doe niets, laat het federale niveau verrotten, dan komt men uit geldgebrek wel smeken om een staatshervorming, wp): après nous le déluge. Ik vind het cynisch als ik Open Vld'er Dirk Van Mechelen

Sp.a'er John Crombez hamert op de noodzaak van meer inspanningen. Is dat geen tweesnijdend zwaard? Want zo wordt sp.a de partij die 'in de zakken van de mensen zit'.
"Er zijn twee soorten 'inspanningen'. Je kunt serieus werk leveren of je kunt de klusjes van de rechterzijde opknappen. Sp.a vraagt dat de banken bijspringen. Wij doen dat niet om die banken 'te pakken'. Die eis is gestoeld op gewone economische logica: de banken betalen een verzekeringspremie voor een volgende uitslaande brand. Reactie bij alle banken: 'Geen slecht idee.' 'Maar níét nu', zegt Luc Coene dan. 'Of héél beperkt', vult Open Vld snel aan. Als Luc Coene of Ivan Van de Cloot van Itinera Institute opduiken, hoor ik altijd een variant op het pleidooi dat het toch vooral gewone mens is die zich zal mogen inspannen. Mag de gewone man een inspanning gevraagd worden? Jazeker. Maar naar verhouding. Er is een gecumuleerd tekort van 25 miljard euro, en één tiende daarvan is veroorzaakt door de sociale zekerheid. Goed, in de gezondheidszorg zal dus wel een inspanning geleverd moeten worden, maar alleen in die verhouding. Het gros van het tekort heeft andere oorzaken. De slechte fiscale ontvangsten, of de notionele intrest."

Biep biep: de notionele intrest is ingevoerd in een regering met socialisten.
"We hadden er geen probleem mee om die in tijden van economische hoogconjunctuur in te voeren in bepaalde sectoren. Het akkoord was trouwens dat het geen blanco cheque zou zijn, maar een garantie op extra tewerkstelling. Is het zo vreemd dat we die notionele intrest in tijden van recessie even evalueren? Dan zien we dat die beloofde tewerkstelling zéér beperkt bleef. De banken hebben de notionele intrest zelfs aangewend om de gemeenschap twee keer te laten betalen voor hun risicogedrag. En ze lijken het niet geleerd te hebben. Regulering van de banken? Bonussen afvlakken? Nul. Rien de knots. Baudouin Prot van BNP Paribas incasseert 3,5 miljoen euro. Ter vergelijking: Obama doet het met 350.000 euro. Wie spreekt hier van inspanningen? In die omstandigheden verkondigen dat de gewone man zich mag inspannen is me iets te cynisch."

Dat klinkt goed, maar het Vlaamse onderwijs moet de volgende twee jaar 103 miljoen euro inleveren. Onderwijsminister en sp.a'er Pascal Smet is al snel het gezicht van de harde inleveringen.
"We hebben in het Vlaamse regeringsakkoord afgesproken hoeveel elk departement moet inleveren, en natuurlijk gaan we ons aan die afspraken houden. Alleen vonden we dat Onderwijs en Welzijn de eerste twee jaar relatief het minst moesten besparen. Veel minder dan pakweg Mobiliteit en Openbare Werken. Als ik dan zie dat Defensie - de federale regering dus - 97 miljoen moet besparen, en dat Pieter De Crem al klaagt dat het leger zal stilvallen, dan vraag je je af welke CD&V'er met de toekomst van het land bezig is? De Vlaamse, die de tering naar de nering zet, of de federale, die eerst zijn huishouden op Defensie laat ontsporen, nadien de moed niet heeft om zijn kot op orde te zetten en dan maar jankt dat het niet gaat? Vreemd toch dat dit gebeurt onder een eerste minister wiens wezenskenmerk toch zijn sérieux is. Ik denk dat de Van Rompuy van 1995 de premier van 2009 een vreselijke lapzwans zou vinden."

U verwijt Van Rompuy passiviteit, maar we hoorden de nieuwe Vlaamse sp.a-ministers Ingrid Lieten en Freya Van den Bossche ook nog niet. Behalve dan dat 'het een jongen wordt', het eerste bericht van de minister van Wonen. Proficiat, trouwens.
"Ik heb alle vertrouwen in onze ministers. Ze zullen er staan als het moet. Neem Pascal Smet, die als nieuwe minister van Onderwijs een moeilijke erfenis heeft, maar toch van start ging met veel inlevingsvermogen en een open geest."

Een moeilijke erfenis? Op Onderwijs? Was dat departement slecht beheerd?
"Zeker niet. Maar Pascal Smet heeft een ander takenpakket dan Frank Vandenbroucke. Hij combineert Onderwijs niet meer met werk, maar met Jeugd en Gelijke Kansen. Zonder de link tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verwaarlozen vind ik het wel ongelofelijk logisch om onderwijs en jeugd te combineren. Je moet toch de mensen van de toekomst vormen? Je vraagt van jongeren dat ze leren en zich gedragen en hun best doen op school, maar je hoopt toch ook dat ze zich amuseren op speelplaatsen, dat ze in jeugdverenigingen en sportclubs aan de slag gaan? Dat is een enthousiaster verhaal dan dat elk gastje van tien nu al moet beseffen dat hij twaalf jaar later als ingenieur aan de slag moet.

"Onze parlementsleden zullen ruimte te over hebben om zich te profileren. Werk zat. Ze zullen de departementen die niet door een sp.a'er geleid worden goed in de gaten moeten houden. Zal er op Mobiliteit voldoende geïnvesteerd blijven worden? Of het verhaal van de kinderopvang. Sp.a heeft ervoor gezorgd dat dit dominant staat in het Vlaamse regeerakkoord. Kinderopvang is zo belangrijk. Kinderen van 2,5 jaar uit een kansarm milieu kennen 400 woorden als ze naar de kleuterklas gaan. Kinderen uit een rijk milieu kennen 1.200 woorden. Kinderen die naar de crèche gaan, ongeacht hun milieu, kennen minimaal 800 woorden. Vandaar dat wij niet genoeg kunnen hameren op het belang van kinderopvang. Maar dat kan alleen als Kind & Gezin goed functioneert, en dat ze niet in paniek of uit overcompensatie bepaalde mensen een beroepsverbod opleggen, zoals ze gedaan hebben met de echtgenote van Nordin Taouil. Ik vind het erg dat zelfs de instellingen van de Vlaamse overheid in zo'n hysterische atmosfeer terechtgekomen zijn."

Met die stelling zult u veel mensen tegen de haren instrijken.
"En dan? Ik vind dat sp.a meer een smoel moet hebben. Wij moeten duidelijk maken wie we zijn. Sp.a is de partij van de gewone mensen, met hun gewone dromen. En natuurlijk moeten we mensen kunnen laten schitteren, mag er bij deze of gene 'een hoek af zijn', daarin verschillen wij nog altijd van CD&V. Om dat duidelijk te maken moeten we niet meer bang zijn voor thema's waar in het verleden met een bocht omheen werd gelopen. Spreek over veiligheid. Spreek over diversiteit."

Spreek eens over de hoofddoek.
"Als het over allochtonen of vreemdelingen gaan, staat er blijkbaar geen rem meer op de hysterie. Laat me duidelijk zijn: ik ben tegen een algemeen hoofddoekenverbod. Verschillen zijn toch een rijkdom? Jij bent groot, ik klein. Jij zwart, ik wit. Jij hebt iets op je hoofd. Ik niet. En telkens zullen we samen er het beste van maken.

"We willen toch dat elk kind de school kan kiezen die hij of zij wil, de richting die hem of haar het best ligt, en dat iemands hoofddeksel de schoolkeuze toch niet mag beperken?

"Dat betekent níét dat je niets meer mag verbieden. Maar volgens het beproefde principe: jouw vrijheid stopt waar de mijne aangetast wordt. Dat betekent dat meisjes die géén hoofddoek willen daartoe ook niet verplicht kunnen worden. Dát zou een zinvolle tussenkomst van schooldirecties kunnen zijn. In zulke specifieke omstandigheden kan een verbod ook op zijn plaats zijn. En dan nog alleen als het breed gedragen is en tot stand gekomen in een sfeer van overleg. Maar wat het gemeenschapsonderwijs nu gedaan heeft, keur ik niet goed. Ze hebben problemen van één school - en ik wil die best ernstig nemen - geëxporteerd naar honderden andere scholen in Vlaanderen. Maar waarom geen diversiteit toelaten, ook tussen de scholen? In Mechelen zijn er scholen waar de hoofddoek verboden is. Je hebt er andere waar het mag, zonder meer. Je hebt er waar het op de speelplaats mag, maar niet in de klas. Dat is toch de rijkdom van ons onderwijs? Het toont ook dat onze samenleving diversiteit erkent en ermee kan omgaan."

In Antwerpen hebben alle scholen de hoofddoek verboden, de katholieke eerst. Dat is toch een fors symbool naar de allochtone Antwerpenaar: u bent amper gewenst, behalve als u zich 'voegt', tot het laatste detail.
"Het verbod viseert één minderheid: de islamieten. Voor sommige moslims hoort daar een hoofddoek voor vrouwen bij. Net als bij orthodoxe joodse mannen een keppeltje en pijpenkrullen in het haar horen. Als je wilt dat je school een afspiegeling is van de samenleving, aanvaard je zulke mensen dus ook op je school. Ik ben niet voor moslimscholen die dan hoofddoekscholen worden. Behalve natuurlijk als de moslims naar die scholen gejaagd worden door de andere netten. Dat is geen goede zaak.

"Diversiteit is een feitelijkheid. Dat is zo. Wie de mensen iets anders probeert wijs te maken liegt. En dus moet je kinderen op school daarmee leren om te gaan. En tegelijk hebben we ook normen en waarden - die zijn niet neergeschreven, maar die kun je wel aanleren. En ten slotte is er het wettelijke kader, en daarop geven we geen millimeter toe. Iedereen is en blijft gelijk voor de wet. Idem voor onze reglementering. Ik ben tegen gescheiden uren voor mannen en vrouwen in het zwembad. Ik ben voor de eindtermen. Die zijn democratisch tot stand gekomen. Willen sommige moslims daar onderuit en vinden ze dat het creationisme onderwezen moet worden in de les biologie? Jammer, maar dat kan niet. En we dingen daar niet op af.

"Ik vrees dat het hoofddoekendebat veel moslims de indruk geeft dat de samenleving hen viseert. En in een aantal gevallen zal die indruk niet eens onterecht zijn. En dan kom je in een situatie dat ook niet-strikte moslims de hoofddoek dragen, als protest of anticultuur. Zoals vroeger de hanekam van de punks."

Weinig Vlaamse ouders drongen ooit aan op een hanenkam.
"Waar het dwang is, is het slecht. Maar je moet dan toch het meisje niet viseren? 'Meisjes zonder hoofddoek worden gepest door hun broers en buren', hoor ik van sommige voorstanders van het hoofddoekenverbod. Alsof je een te dik jongetje van school zou verwijderen omdat hij gepest wordt omdat hij te dik is. Neen toch? Dan straf je toch de pesters? In het geval van die meisjes: doe iets aan de machocultuur van de allochtone jongens. Zoek rolmodellen in de allochtone gemeenschap die daar tegenin gaan. Faoud Ahidar is een gelovige moslim. Hij gaat naar de moskee. In Brussel hoorde hij een imam prediken dat het bloed van de ongelovigen zou kristalliseren in hun aderen. Faoud is opgestaan en heeft luidop gevraagd of die kerel goed snik was. En hij kreeg bijval van heel wat andere aanwezigen. Dat is de enige weg: via spontane inzichten bij de allochtonen zelf."

Natuurlijk is het Antwerpse hoofddoekendebat wel op scherp gesteld door sp.a'ers: Patrick Janssens en Robert Voorhamme. Kunt u sp.a wel één standpunt opleggen?
"Ik ontken niet dat er bij de sp.a verschillende strekkingen zijn, en maar goed ook. Maar ik maak me sterk dat Patrick Janssens en Robert Voorhamme het gezonde inzien van mijn basisopstelling: uw vrijheid eindigt waar die van mij gestoord wordt. En mijn kanttekening blijft: waar er ongeoorloofde dwang of druk is, moet de overheid optreden. Vanzelfsprekend."

Vande Lanotte had het ooit over een generatieconflict binnen sp.a. Jongeren als u of Freya Van den Bossche hebben nooit een Hugo Claus-achtig trauma over de 'Roomse verstikking' moeten verwerken. Dus bent u toleranter jegens religie.
"Ik liep lagere school in het Gemeenschapsonderwijs, middelbaar in het katholieke net, volgde universitaire studies aan de KU Leuven en de ULB. Ik ben een product van een ontvoogde samenleving. Als ik in de jaren zestig had gepuberd, had ik wellicht de bekrompen invloed van de katholieke kerk bestreden. Dat was toen immers de dominante strekking.

"Maar de context is toch anders? De zogenaamde 'emancipatiestrijd' tegen de hoofddoek viseert toch niet de dominante cultuur? Integendeel: vandaag valt een dominante meerderheid een minderheid aan. En natuurlijk voelt die zich geviseerd.

"Waarom zou sp.a moeten meehuilen in dat bos? Overal ter wereld staan wij aan de kant van mensen die gediscrimineerd worden: om hun geloof, hun overtuiging, hun kleur. Ik heb in Noord-Ierland gestudeerd en daar was ik voor de katholieken. Ik ben katholiek noch protestant, maar ik zag dat de katholieken in de slechtste huizen woonden, in de armoedigste buurten, dat zij door de politie gediscrimineerd werden. In Israël ben ik doorgaans voor de Palestijnen. Hun land is bezet en gekoloniseerd. Ben ik islamiet? Begot neen. Overal ben ik voor wie zich in de minderheid bevindt en daarom nog eens in de hoek gezet wordt. En dus reik ik in Vlaanderen de hand naar de allochtonen.

"Ik ben het toch niet die in een wetenschappelijke studie aantoonde dat kinderen uit gezinnen waar men geen Nederlands spreekt nog altijd een dramatisch lage scholingsgraad hebben? Ik was het niet die met cijfers aantoonde dat onze allochtonen schandalig slecht geïntegreerd zijn op de arbeidsmarkt, zelfs als ze een universitair diploma hebben. Dat is geen mening. Dat zijn objectieve feiten."

U bent tegen het veralgemeende hoofddoekenverbod. U spreek van een beroepsverbod voor mevrouw Taouil. Blijft dat bij woorden, of durft u dat ook politiek te vertalen? Zal sp.a in het Vlaams Parlement van mevrouw Taouil een punt maken?
"Ik vind zeker dat dit aangekaart moet worden. Maar wel in een breder debat over Kind & Gezin. Ik hou niet van one case-achtige nummertjes. Dan zit je meteen in een straatje van 'wat is het ergste: moslimfundamentalisme of neonazi's of negationisme?' en dan zit je in een steriel debat. Ik wil een kaderdecreet over de kinderopvang, en daarbij moet een flink luik over kwaliteitszorg en -bewaking. En het geval van de Hitlervrouw is dan een dossier dat aantoont dat er iets niet juist is met de kwaliteitsbewaking bij Kind & Gezin. Terwijl we ons bij mevrouw Taouil kunnen afvragen of de hysterie vanuit het onderwijs is overgeslagen naar de kinderopvang. Men kan Kind & Gezin eens vragen of die beslissingen ad hoc zijn, dan wel op objectieve en gemotiveerde gronden."

Hoe goed is de sfeer binnen de door u zo bejubelde Vlaamse coalitie eigenlijk, nu N-VA-voorzitter Bart De Wever er duidelijk voor kiest om van Oosterweel een majeur incident te maken. Hij wil vooral het politieke leiderschap van Patrick Janssens onderuithalen.
"Het Antwerpse debat is wel zéér anti geworden: naar keuze is men anti-BAM, antitunnel, antibrug, anti-Janssens. Iedereen lijkt tegen, terwijl het een keuze voor de stad zou moeten zijn."

Links of rechts, progressief of conservatief, eindelijk een dossier waar ze allemaal van harte en voluit tégen deze of gene oplossing mogen zijn. Excuseer, maar dit is gesneden koek voor de Antwerpenaar.
"(kamerbrede grijns) Dat is natuurlijk niet goed. Men zou ook 'voor' iets mogen zijn, want dan gaat de stad ook vooruit, los van de politieke verhoudingen. Los van die ene omslag die we hebben gemaakt is Janssens zeer consequent. De stad moet leefbaar blijven. De haven moet ontsloten zijn. Het verkeersprobleem dient opgelost te worden. Het BAM-project bood een oplossing voor al die dringende noden. Jarenlang was dat ook het enige concrete alternatief. Alleen bleek dat het democratische draagvlak voor die BAM-piste véél te smal was. Is het dan zo vreemd dat een burgemeester voldoende steun van de Antwerpenaren wil voor voor het grootste infrastructuurproject van de eeuw? Voor bepaalde wijken zal de oplossing het uitzicht en de leefbaarheid voor de volgende tweehonderd jaar bepalen. De vorige Vlaamse regering besliste dus het Antwerps college een extra studie te laten uitvoeren. Daaruit bleek dat er misschien toch een ernstig alternatief mogelijk was. Was het dan zo vreemd om ook dat te voor te leggen aan Antwerpen?

"Ik vind dat N-VA weinig recht van spreken heeft over de 'bocht' van Janssens. Wie heeft in het Vlaams Parlement de BAM vier jaar lang bevochten en aangevallen? Dat was toch N-VA'er Jan Peumans? Die kwekte over niet anders.

"Bart De Wever wil Patrick Janssens, excusez le mot, vooral ne kloot aftrekken. (cynisch) In de beste Stevaerttraditie luidt het advies van De Wever voor het referendum: 'Ik ben eigenlijk voor, maar stem toch maar tegen.' Als bochtenwerk kan dat tellen. Het gaat voor CD&V en N-VA al lang niet meer om de toekomst van de Antwerpenaar. Ik begrijp dat wel: samen zijn zij in Antwerpen amper 10 procent waard, natuurlijk spelen ze de kaart van de omliggende landelijke gemeenten, willen ze alle overlast zo dicht als kan naar Antwerpen-Stad duwen. Daar zitten hun kiezers niet.

"Laat dus de Antwerpenaren stemmen. Over het viaduct over het Eilandje met die achttien rijstroken in Deurne. Het is nu voor of tegen. En na de stemming roep ik de Vlaamse regering op om, samen met het Antwerpse college, een oplossing te zoeken die níét indruist tegen de uitslag."

Ook bij een nipte meerderheid van 51 procent?
"Bij elke meerderheid. Dat is nu eenmaal democratie: een meerderheid is een meerderheid. En er zál een meerderheid zijn, want CD&V en Open Vld wilden een referendum met één vraag. Het mocht alleen over de Lange Wapper gaan, niet over het alternatieve tracé. Bon, het is dus voor of tegen. Als 10 procent van de Antwerpenaren stemt, is er een geldige meerderheid. Dan mogen regering en stad dat signaal niet negeren.

"Op het gevaar af de reputatie te krijgen van een machistische complimentjeslokker: Caroline Gennez ziet er goed uit. Scherper dan voorheen. Zelfbewuster, kloeker ook. Weg is het meisje dat door Johan Vande Lanotte was vooruitgeschoven en zich door iedereen liet opjagen, buiten en binnen haar partij. Na verkiezingen, regeringsvorming en een zomervakantie heeft sp.a een voorzitster die duidelijkheid noch controverse schuwt. La nouvelle Gennez est arrivée.