De jonge voorzitter heeft haar eerste regeringsonderhandelingen achter de rug. Ze kijkt tevreden terug. Ondanks een erg zwaar besparingsluik verliepen de gesprekken vrij gezwind.'Er was een heel goede verstandhouding tussen de partners. Vanaf dag een heb ik gezegd: "Wij hebben de verkiezingen verloren, en dus zullen we onze huid heel duur verkopen, wij hoeven niet in een regering te zitten." Dan onderhandel je vrij ontspannen.'

'Als onderhandelaar stel ik me positief op. Ik ga voor mijn punten, ik probeer niet de andere partners in het defensief te dwingen. Als ik mijn punten heb binnengehaald, waak ik er enkel over dat ze niet worden geschaad. Dan is de sfeer veel beter. Je kunt ook catenaccio spelen en toeslaan wanneer de mensen uitgeteld op de grasmat liggen. Maar ik kijk liever naar Engels voetbal. Dat is veel leuker, de bal voor de goal en zien wat er gebeurt.'

'Ik heb gelogen noch spelletjes gespeeld. Ik heb gewoon gezegd: "Ik wil dat." Ik zal nooit zeggen "Ik wil dat" om ergens anders te landen. Dat vind ik echt vermoeiend. We vonden elkaar in een no-nonsenseaanpak. Ik zou het landbouwbeleid kunnen vertimmeren: geen enkele euro inkomststeun naar een Vlaamse boer, tenzij het bioboeren zijn. Waarom zou ik hiermee CD&V de kast opjagen? Vanwege mijn grote principes? Bovendien misgun ik die boeren niets.'

'De jongste drie jaar is politiek verworden tot politique politicienne, overlopers, postjespakkerij, een mislukte staatshervorming, de slecht gemanagede bankencrisis... De politiek geniet geen goede reputatie. Als politica voel ik me daar heel slecht bij. Ik doe mijn job graag, ik wil voor de mensen zorgen. Ik ben mee het slachtoffer van dat slechte klimaat. Dan mag je niet zelf in die val trappen.'

Naar verluidt was er een sfeer van oprechtheid.

'Je moet onderhandelen met je verstand. Maar de menselijke verhoudingen zijn minstens even belangrijk. Als je slaat naar een bij steekt die vroeg of laat. Niet dat het haar eerste opdracht is, ze moet honing maken. Mensen zijn net zo.'

Tussen u en Bart De Wever bestaat er een goede verstandhouding. Jullie leiden allebei een partij, gedeelde smart is halve smart. Of is het een kwestie van generaties?

'Hij is nog net in de dertig. (lacht) Generaties hebben er zeker mee te maken. Het gaat om netwerken van mensen. De generatie met Frank Vandenbroucke denkt bijvoorbeeld erg strategisch, in de trant van: we moeten er op het Vlaamse en op het federale niveau bij zijn of we draaien in de miserie. Ik kijk gewoon naar de inhoud, naar de ziel van een akkoord. Mijn uitgangspunt is: wat kunnen we doen voor de mensen? Als je je programma kunt realiseren, moet je er gewoon voor gaan.'

'Ik kan me echt geen enkel argument voor de geest halen om naar de federale regering te trekken. We kunnen daar niets uitrichten. Die regering is menselijk een probleem, water en vuur zitten daar samen aan tafel. Bovendien richt ze niets uit. Mocht ik Herman Van Rompuy zijn, ik zou me doodschamen. Hij is de Guy Mathot van de 21ste eeuw (een legendarische PS-minister die eind jaren zeventig het begrotingstekort liet exploderen met de slogan dat het tekort vanzelf was gekomen en vanzelf ook zou weggaan, nvdr). Ik denk niet dat het zijn ambitie was. Dit is de slechtste regering uit de vaderlandse geschiedenis, misschien op een paar intermezzo's van Mark Eyskens na.'

Die leidde slechts één regering.

'Da's ook waar. Een sympathieke mens hoor. Maar we zitten opnieuw op dat niveau. Met één groot verschil: elke partij is bang voor de kiezer. Ze houden elkaar in een cobrawurggreep.'

Waarop wil u over vijf jaar worden afgerekend?


'Hoe de Vlaamse regering de crisis heeft aangepakt. We kunnen daar het verschil maken, zeker in vergelijking met de andere overheden. Het is heel belangrijk dat de mensen weer vaste grond onder de voeten krijgen, dat ze zien dat de politiek zich om hen bekommert. In het najaar komt er een werkgelegenheidsconferentie. We hebben hard gevochten voor een luik sociale bescherming, met een maximumfactuur voor de rusthuizen en de thuiszorg. Het regeerakkoord bevat tal van concrete punten die heel meetbaar en realiseerbaar zijn.'

'Er gaat ongelofelijk veel geld naar inkomensgebonden kinderopvang. De maximumfactuur voor de rusthuizen en de thuiszorg komt zo uit ons verkiezingsprogramma. Op het vlak van harde investeringen werd heel ons durfplan in het akkoord opgenomen, met geld voor scholen, rusthuizen, een aantal missing links in het wegennet en duurzame mobiliteit met het verlengen en spreiden van tramprojecten. Ik ben echt heel trots.'

Kunnen we vergelijken met 1999? Na een zware nederlaag onderhandelde de partij toen heel sterk.

'Dit is een heel sociaal regeerakkoord, met een goede combinatie van investeringen, duurzame en sociale maatregelen. Kinderopvang is sociaal, maar heeft ook een harde component - de investeringen in infrastructuur - en een emanciperende component - het laat mensen toe om te gaan werken.'

Toch vreemd: voor de verkiezingen riepen jullie de N-VA uit tot de grote boeman, tegenwoordig kan de relatie niet meer stuk.

'We plaatsen de federale regering ook niet onder curatele, zoals Bart De Wever verkondigde. Overheden moeten elkaar niet bevechten. Socialisten zijn voor sterke overheden die hun bevoegdheden maximaal benutten. Dat doe ik als schepen in Mechelen ook.'

De Wever reed Open VLD eraf.


'Het signaal was duidelijk: er moest worden bespaard. We wilden ons huis op orde houden. Dan is er geen ruimte voor cadeaus aan superrijke mensen. Open VLD kankert dat de jobkorting is afgeschaft. Die is afgeschaft door Guy Verhofstadt. Hij vond de formateursnota prima. Nochtans was het afschaffen van de jobkorting zowat het enige concrete dat erin stond. Wij garanderen tenminste dat mensen met lage inkomens die korting behouden.'

Wilden jullie met vier partijen een akkoord sluiten?

'Neen. In zo'n regering heeft niemand iets te zeggen tenzij de minister-president. Ik heb veel respect voor Kris Peeters, maar om in een regering te stappen waar je slechts vulsel bent en waar je bovendien als enige progressieve partij in zit, had ik geen zin. Ik zag de drie andere partijen met ons karreke rijden.'

'Ik had geen voorkeurscoalitie in gedachten. Maar sociaal-economisch stonden we erg ver van het programma van Open VLD af. Als een bulldozer verscheen Guy Verhofstadt met zijn gekend enthousiasme en voluntarisme op het Vlaamse toneel. Die bulldozer is met zijn voorsteven tegen de muur gekwakt. Ik heb geen leedvermaak met Open VLD. Ze kunnen heel wat van ons leren.'

N-VA en SP.A vinden elkaar in het decreet over sociale bescherming. SP.A gaat voor de bescherming, de N-VA voor het Vlaams karakter.

'Dat decreet wordt buitengewoon socialistisch. Het decreet laat twee ideeën samenvallen: een pakket sociale bescherming voor alle mensen en de idee van sociale grondrechten die Norbert De Batselier in het ontwerp van Vlaamse grondwet schreef. Het behelst de uitbreiding van de kinderopvang, de schooltoelage, de geboortepremie, de hospitalisatieverzekering enzovoort. Je kunt moeilijk ongelukkig zijn als een andere partij je gelijk geeft. Natuurlijk moet de federale sociale zekerheid worden versterkt. Vanuit de oppositie zal de SP.A zoiets graag steunen. De federale regering zou best zelf met een hospitalisatieverzekering starten, maar doet het niet. Moeten we dat dan de Vlaamse mensen ontzeggen? Mocht ik een Waal zijn, dan zou ik jaloers zijn.'

Die zijn boos.

'In 2007 heb ik voorgesteld om de federale kinderbijslag te verhogen. De federale regering heeft niets met dat voorstel gedaan. De Franstalige partijen die gisteren moord en brand schreeuwden, hadden het kunnen realiseren. Ik voelde me niet aangesproken door de kritiek. Het zal wel dat Vlaanderen meer middelen heeft. Maar zoals Vlamingen niet moeten zeggen dat ze werken voor de Walen, moeten de Walen niet denken dat de Vlamingen het beter hebben. We houden best ons eigen huis op orde.'

Is deze regering linkser dan de vorige?

'Ze is alvast veel socialer. Dit is een centrumlinkse regering.'

Dat was met Open VLD anders geweest.


'Dat weet ik nog zo niet. Open VLD was blijkbaar bereid om met alles akkoord te gaan.'

Wie weet had u dan een extreemlinkse regering.

(Lacht) 'Ik vond de formule van een klassieke tripartite (een regering met christendemocraten, liberalen en socialisten, nvdr) redelijk uitgewoond. Ik ben daar nooit een fan van geweest. Zo'n regering verdeelt de ruimte: wat wil jij, wat wil jij en wat wil jij? Vervolgens kruipt iedereen in zijn hok om de eigen dada's te koesteren. Niet echt een inspirerende formule.'

Hoe was uw kennismaking met de Vlaamsnationalisten?

'Sommige gevoeligheden deel ik niet, dat moet ik eerlijk bekennen. Die symboliek van het minderhedenverdrag of enkele kaduke decreten... We moeten geen kleine kerktorenmensen zijn, maar zelfbewuste Vlamingen. Niet dat het meteen mijn vrienden zullen worden of dat ik met hen op vakantie wil gaan, maar je kunt afspraken met hen maken.'

Het waren uw eerste onderhandelingen. Wat dacht u: 'dit is het nu', of schrok u van die mannen in grijze pakken?

'Het was interessant. Ik wil dat nog doen. Natuurlijk bestaat er een cultuurverschil. Het onderscheid tussen een N-VA'er, CD&V'er of SP.A'er zie je. Ik zal makkelijker eens een grap vertellen, wat lachen, of wat achteruitzakken. Ik heb een andere cultuur. Wat minder serieus zijn helpt. Soms.'

'Het hielp ook toen Jan Peumans even weg moest omdat zijn zoon afstudeerde in pol&soc. Toen hij terugkwam, vroeg hij wat ik had gestudeerd. Bleek dat ze in Leuven bij de proclamatie een aantal namen hadden afgeroepen van mensen die het met die studie ver hadden geschopt. Peumans geloofde zijn oren niet. Mijn naam was gevallen (lacht). Ik denk niet dat de KU Leuven dat tien jaar geleden had gedaan.'

Gaat u naar de regering?


'Neen. Ik ben voor vier jaar verkozen als voorzitter. Ik wil blijven werken aan een sterke progressieve sociale partij. Onze partij moet opnieuw een solide blok worden, met verschillende radars: federaal in de oppositie, Vlaams in de regering. Met een goed team dat de partij een duidelijk profiel geeft.'

'Van de nieuwe generatie heeft zowat iedereen meegewerkt aan de onderhandelingen. We hebben die ook vanuit de partij gevoerd, niet vanuit de kabinetten zoals vroeger. Uiteindelijk zat in het hoofdkwartier zoveel volk bij elkaar dat de partij compleet onthoofd zou zijn geweest, mocht er een bom zijn ontploft.'

Stel u voor, dan was Erik De Bruyn toch voorzitter geworden.

(Lacht).

Weet u wie er minister wordt?

'Jawel. Maar meer ga ik nu (het interview werd vrijdagmiddag afgenomen, nvdr.) niet zeggen.'

Frank Vandenbroucke heeft zijn kansen wat verknald.

'Niet alles wat over hem geschreven wordt, is waar. Sommige zaken wel. Frank en de SP.A hebben al jaren een liefdesrelatie, maar wel een turbulente. Dat zal nooit anders zijn. Hij heeft het me niet altijd makkelijk gemaakt. Net zoals enkele anderen.'

U sloot een financiële deal met Kris Peeters, vervolgens tekende hij 'persoonlijk voorbehoud' aan. Dat was nog nooit vertoond.

'Uiteindelijk hadden we een deal.'De tegenstand kan ook uit de eigen hoek komen.

'Er kan inderdaad van alles gebeuren. (haastig) Ik ben tevreden met wat er ligt. Alleen mocht er nog een copywriter overheen gegaan zijn. Ik was ook niet te beroerd om een stuk programma van de groenen te kopiëren. Hun voorstellen over Europese regelgeving hebben het regeerakkoord gehaald. Al wist niemand waar ik het vandaan had gehaald.'

De groenen ook niet. Maar we dwalen af.

'Ik heb me geamuseerd tijdens de onderhandelingen, alleen de laatste dagen niet meer. Ik ken bij de SP.A minstens tien mensen die een uitstekend minister kunnen zijn. Helaas kan ik er slechts drie aanwijzen.'

Wat geeft bij u de doorslag?

'Bekwaamheid en teamgeest. Als je heel eerlijk bent, zijn dat de twee enige objectieve parameters. De rest zijn afgeleide elementen: regio, geslacht... Deze keer gaat het enkel om bekwaamheid en teamgeest. Dit is een heel belangrijke regering voor de SP.A. Dit is een ongelofelijke opportuniteit om de partij te versterken. Vooral voor mijn generatie.'