Minister van Financiën Johan Van Overtveldt slaagt er maar niet in de belastingen te innen zoals ze zijn geraamd. Na zeven maanden kunnen we stellen dat die ontvangsten zowat 3 miljard euro achterliggen op schema. De (tegenvallende) economische groeicijfers - veroorzaakt door de Brexit en de aanslagen zegt hij zelf - zijn geen verklaring voor die achterstand. In de eerste zes maanden van dit jaar groeide de economie zoals verwacht. Dat blijkt uit de cijfers van het Planbureau en de Nationale Bank. Anderzijds stellen we vast dat voor een hele reeks fiscale maatregelen – die onder de verantwoordelijkheid van de minister vallen - een veel te optimistische opbrengst in de begroting is ingeschreven.

Evolutie van de fiscale ontvangsten in 2016

De fiscale ontvangsten voor 2016 vallen fors tegen[1]. Dat blijkt uit een analyse van de statistieken van de FOD Financiën. Na zes maanden zou 47,6% van de totale ontvangsten geïnd moeten zijn. Dat was althans het gemiddelde tussen 2010 en 2015. In die periode schommelde het inningstempo tussen de 47% en 48%. Met een inningstempo van 45,7% wijkt de realisatie van dit jaar evenwel 1,9% af van dat gemiddelde. In euro komt dat neer op 2 miljard.

image01

Na 7 maanden loopt de afwijking ten aanzien van het normale inningstempo zelfs op tot 2,9% of 3,1 miljard euro. En de afgelopen maanden loopt de achterstand van de fiscale ontvangsten gestaag verder op.

image02

Excuses snijden geen hout

De minister van Financiën wijst daarvoor naar de tegenvallende groei door de Brexit en de aanslagen. Wel, voor wat het eerste half jaar van 2016 betreft, is daar evenwel niets van te merken.

Het planbureau schrijft over de groei in 2016: “De Belgische economie zou in 2016 voor het tweede jaar op rij met 1,4% groeien, wat in belangrijke mate te danken is aan een onverwacht sterke bbp-groei in het tweede kwartaal (0 ,5 %, na 0,2% in het eerste kwartaal). De negatieve macro- economische impact van de aanslagen van eind maart bleek ruimschoots gecompenseerd door een dynamische binnen- en buitenlandse vraag.”[2]

De cijfers van de Nationale Bank geven volgend beeld over de economische groei: 1,4% zowel in het eerste als tweede kwartaal van 2016 ten aanzien van het overeenstemmende kwartaal vorig jaar[3].

image00

De steeds groter worden achterstand van de gerealiseerde fiscale ontvangsten in de eerste zes maanden van dit jaar kan dus niet verklaard worden door de groeicijfers van de economie.

Waar zit het probleem?

Een belangrijk deel van het probleem is Johan Van Overtveldt zelf. Als minister van Financiën slaagt hij er maar niet in de belastingen te innen zoals het hoort, nochtans zijn kerntaak. Een een hele reeks fiscale maatregelen – waar hij verantwoordelijk voor is - zijn gekoppeld aan een veel te optimistische opbrengst in de begroting.

Hieronder een overzicht:

  • - De controles op fraude met verlaagd btw-tarief elektriciteit moeten dit jaar 188 miljoen euro opleveren. Daarvan is voor zover bekend nog geen enkele euro geïnd.
  • - Voor de Kaaimantaks wordt jaarlijks op 460 miljoen euro gerekend. De administratie van de minister noemt dit een utopische raming. Eerder uitten het Rekenhof en de Europese Commissie al hun twijfels over de raming van de minister.
  • - De nieuwe fraudemaatregelen moeten dit jaar 190 miljoen euro extra in het laatje brengen, terwijl de meeste nog niet eens van kracht zijn. De Panama Task Force is zes maanden na de bekendmaking van de Panama Papers nog niets eens samengesteld. Er is nog geen nieuwe lijst van belastingparadijzen. Er is nog geen uitwisselingsverdrag met Panama. De documentatieverplichting verrekenprijzen geldt pas vanaf volgend jaar.
  • - De Karaattaks is nog altijd dode letter, terwijl die al in april 2015 werd beslist. Maar er staat wel 50 miljoen euro in de begroting geschreven.
  • - Het regime voor de vastgoedbevaks en de nieuwe fiscale regularisatie zijn pas vorige maand in werking getreden in plaats van op 1 januari van dit jaar, terwijl de geraamde ontvangsten in de begroting ongewijzigd zijn gebleven alsof de maatregelen een heel jaar van kracht zijn. Deze staan samen voor 500 miljoen euro in de begroting. Intussen rekent de Vlaamse regering met betrekking tot de fiscale regularisatie op slechts een kwart van de opbrengst op kruissnelheid. Maar de federale regering blijft koppig vasthouden aan haar initiële raming.
  • - De speculatietaks, voor 34 miljoen euro in de begroting, kost volgens ingewijden meer dan hij opbrengt.