De begroting ontspoort en dat ligt in belangrijke mate aan het achterblijven van de fiscale ontvangsten. Eindelijk erkent nu ook bevoegd minister Johan Van Overtveldt dat. “Het is belangrijk dat we correcte cijfers gebruiken” laat hij optekenen in De Tijd. Helaas miskent hij zowel de omvang als de oorzaak van het probleem. Het tekort op de fiscale ontvangsten is groter dan 1 miljard euro, en de oorzaak van het probleem is de minister zelf en niet zijn administratie. Maar het toppunt is dat hij de gevolgen van zijn falen in de schoenen van de andere regeringsleden wil schuiven. Zij moeten maar een miljard meer besparen om zijn put goed te maken. Dat is waar zijn voorstel om een buffer in te voeren op neerkomt. Het is gênant hoe de man die jarenlang van aan de zijlijn met scherp schoot op het begrotingswerk van anderen, nu moet erkennen dat hij nog slechter doet. En het is nog gênanter dat hij daar niet zelf de verantwoordelijkheid voor neemt.

Tegenvallende ontvangsten

Van Overtveldt begint eindelijk in te zien dat hij met een probleem zit. Dat de minister pleit voor een buffer van 1 miljard euro komt er eigenlijk op neer dat hij erkent dat de ontvangsten, waar hij verantwoordelijk voor is, 1 miljard lager zullen uitvallen dan geraamd. En dat is nog een onderschatting. Eerder deze maand analyseerden we de laatste statistieken van de FOD Financiën[1]. Na 7 maanden liggen de fiscale ontvangsten 898 miljoen euro lager dan vorig jaar na zeven maanden terwijl de regering op veel meer inkomsten rekent voor dit jaar. Indien dit jaar hetzelfde inningstempo aangehouden was als vorig jaar, dan hadden de ontvangsten nu niet op min 898 miljoen euro gestaan maar op plus 1,9 miljard euro. Dat is dus grofweg 2,8 miljard euro tekort in vergelijking met de raming van de minister voor dit jaar.

Eigen schuld, dikke bult

De minister erkent dat hij een probleem heeft, maar hij schuift de schuld af op zijn administratie. “De ontvangsten werden te hoog ingeschat”, zegt Van Overtveldt. Dat klopt. Maar de fout ligt niet zozeer bij zijn administratie maar vooral bij hemzelf. Het zijn de nieuwe fiscale maatregelen - die hij in de begroting heeft gebracht en voor dewelke hij verantwoordelijk is - die schromelijk overschat zijn. Het onderstaande (niet-limitatieve) lijstje maatregelen moest volgens de minister 1,2 miljard euro opleveren in 2016.

1



Niemand die gelooft dat ook maar een fractie daarvan werkelijk opgehaald wordt. De nieuwe fraudemaatregelen moeten dit jaar 190 miljoen euro extra in het laatje brengen, terwijl de meeste nog niet eens van kracht zijn[2]. Ook de karaattaks is nog altijd dode letter, terwijl die al in april 2015 werd beslist. De raming van de kaaimantaks wordt door de administratie ‘utopisch’ genoemd, en de speculatietaks kost volgens ingewijden intussen meer dan hij opbrengt. Het regime voor de vastgoedbevaks en de nieuwe fiscale regularisatie zijn pas vorige maand in werking getreden in plaats van op 1 januari van dit jaar, terwijl de geraamde ontvangsten in de begroting ongewijzigd zijn gebleven alsof de maatregelen een heel jaar van kracht zijn.

De oplossing?

De oplossing die de minister naar voren schuift, is de volgende: dat de anderen dan wat meer besparen. Daar komt zijn buffervoorstel in feite op neer. De besparingsinspanning wordt zo met een miljard euro groter gemaakt en bij N-VA probeert men de focus op de minister van volksgezondheid te leggen. Kort samengevat: bespaar op langdurig zieken en laat Van Overtveldt met rust. De oplossing is nochtans eenvoudig: als de minister realistische ramingen van de belastinginkomsten wil, zodat hij in de toekomst niet meer bij elke begrotingsronde wordt geconfronteerd met tegenvallende cijfers, dan moet hij in de eerste plaats in eigen boezem kijken en zijn eigen winkel op orde krijgen. Het is belangrijk dat we correcte cijfers gebruiken, toch?

The worst is yet to come

De problematische situatie van de fiscale ontvangsten vandaag is nog maar de voorbode van wat ons te wachten staat. In tegenstelling tot wat Johan Van Overtveldt steeds heeft beweerd, is de tax shift die in 2015 werd beslist allesbehalve volledig gefinancierd. Het zwaartepunt van die onderfinanciering valt pas na 2017: de Nationale Bank berekende dat de tax shift voor 6,6 miljard ondergefinancierd was tegen 2020, waarvan 3,5 miljard euro aan niet gecompenseerde minderontvangsten hun intrede maken vanaf 2018[3].

2



En als Van Overtveldt doorzet met zijn plan om de vennootschapsbelasting te verlagen, ook al met zwaartepunt na 2017, dan wordt die put alleen maar groter[4]. Dat heet de rekening doorschuiven en met de toekomst van onze kinderen spelen. En dat is behoorlijk onverantwoordelijk. Dat vond de journalist Van Overtveldt vroeger ook.