Een aanrader voor al wie interesse heeft in de sociale geschiedenis van Gent

Marc Lootens interviewde op 24 juni 2017 Joost Vandommele, op vraag van de sp.a-afdeling 9050 Gentbrugge/Ledeberg, over zijn recent verschenen boek “Gent, een bakermat van democratie en socialisme. Met 22 arbeidersgedichten van René De Clercq, grootvader van de auteur’’. Joost schreef en corrigeerde het boek, geeft het uit in eigen beheer en verkoopt het ook zelf.

Joost werd geboren in Sint-Niklaas op 28 mei 1952, in een gezin dat vijf kinderen telde. Vader was bediende in een metaalbedrijf dat conservendozen maakte. Hij deed er marktonderzoek dat ook echt resultaten opleverde – toen al! Moeder was huisvrouw in het kroostrijke gezin. Voordien werkte ze tien jaar als bediende in een ‘Filature’, een spinnerij dus. Vader schreef ook boeken over fruit en groenten, in eigen naam.

Joost volgde lager onderwijs en lager middelbaar onderwijs in een bisschoppelijke Normaalschool. Zijn hoger middelbaar onderwijs deed hij in het Koninklijk Atheneum in Sint-Niklaas, hij volgde er de richting ‘Wetenschappelijke B’ zoals dat toen nog heette. Zijn grootouders waren beiden onderwijzers, zijn vader was een man van letteren. Vader schreef, zijn grootouders eveneens... ze waren kenners en minnaars van de letterkunde.

Na zijn secundair onderwijs (in 1975) ging Joost bijna onmiddellijk werken bij de NMBS. Hij kwam er terecht bij de Personeelsdienst als ‘opsteller’, toen de ambtelijke titel voor bediende. Hij had toen al grote belangstelling voor geschiedenis en sociale rechtvaardigheid.

Over sociale rechtvaardigheid zegt hij spontaan: “Dat ziet men”. Hij vertelde een kleine anekdote: “In Temse had de directeur van de scheepswerven een eigen bootje gekocht. Een schrijnwerker moest er een keuken in maken. Die man werkte er een jaar aan, de patroon vond het prachtig. Maar de vrouw van de patroon vond het maar niks en diezelfde schrijnwerker moest de keuken compleet uitbreken. Toen hij die opdracht kreeg schreide hij”.

Joost gelooft in de stelling dat men door te lezen veel leert. Dat is natuurlijk niet nieuw: al wie leest ontwikkelt zich. Maar Joost heeft dat ook werkelijk gedaan. Het boek dat hij geschreven heeft is een opus magnum van de sociale geschiedenis in Gent, startend in de late Middeleeuwen en eindigend in 1918, toen de sociale politiek in Gent zijn topjaren kende. Het is een aanrader voor al wie geïnteresseerd is in die geschiedenis. Professor emeritus, historicus en oud-gouverneur Herman Balthazar noemt het ‘een bruikbaar naslagwerk’. Qua referentie kan dat tellen.

Aan het eind van het interview zegt Joost mij dat hij enorm veel geleerd heeft door voor allerlei verenigingen te gaan spreken over zijn boek. “Ik bereidde dat steeds goed voor, want mensen horen vlug of men er iets van kent of zo maar een beetje uit zijn nek kletst.”

Joost zou ik kort omschrijven als een historicus pur sang. Hij is weliswaar een amateur maar heeft een enorme, veelzijdige kennis; heeft zin voor anekdotiek maar steeds gesitueerd in een historische context; schrijft in een mooi, goed leesbaar en correct Nederlands; en is welbespraakt.

Als toemaatje: het interview over zijn boek vond plaats in het “8-urenhuis” in Ledeberg. iemand van ons kende de historiek van dit gebouw. We vroegen Joost om dat eens uit te zoeken. Het antwoord vond hij in het boekje “Omroerend Rood” van Guy van Schoenbeeck, een man die hij goed kende en bewonderde als historicus. Het 8-urenhuis werd na de Eerste Wereldoorlog gebouwd door de voorlopers van de huidige ACOD (de socialistische vakbondsvleugel voor de Openbare Diensten), die er kantoor hield tot 1975. Het gebouw is nog al die tijd hetzelfde gebleven, het café is er blijven bestaan…

(tekst: Marc Lootens)