In een nieuwe reeks van De Wereld Morgen over de toekomst van de sociale zekerheid bijt John Crombez de spits af. Het volledige artikel leest u op de site van De Wereld Morgen; zijn belangrijkste citaten vindt u hieronder.

“Na drieënzeventig jaar sociale zekerheid zijn we op een punt aangekomen waarop we onszelf overtuigd hebben van het feit dat de sociale zekerheid niet zal overleven. Het idee dat de sociale zekerheid niet meer betaalbaar is, wordt tot in den treure herhaald.”

Volgens Crombez klopt het niet dat de sociale zekerheid niet meer betaalbaar zal zijn door de komst van nieuwkomers.  “Dat is de grootste onzin die ooit verteld is over de sociale zekerheid. En toch gelooft bijna iedereen dat. Wil dat zeggen dat je niet kan discussiëren over het feit of mensen die naar hier komen en niet bijdragen bepaalde sociale rechten moeten krijgen? Nee. Ik vind dat een belangrijke en broodnodige discussie. Maar migratie aanduiden als oorzaak of gebruiken als reden om te praten over de betaalbaarheid van de sociale zekerheid is nonsens.”

Ook het idee dat de sociale zekerheid zwicht onder druk van het toenemend aantal leefloners en dat dit dringend moet aangepakt worden klopt niet.

“De bijstand is vijf procent van de sociale zekerheid. Dat wil eigenlijk zeggen dat mensen die rechten krijgen zonder te hebben bijgedragen, slechts voor vijf procent deel uitmaken van de sociale zekerheid. Leefloners maken voor één procent uit van de sociale zekerheid. Eén procent! Eén derde van de leefloners is jonger dan vijfentwintig jaar. Zestig procent van mensen in de bijstand zijn mensen met een beperking. En de restcategorie zijn de gepensioneerden. Dat zijn mensen die niet aan de criteria voldoen om een volwaardig pensioen te krijgen en die een bijpassing krijgen."

"De grootste groep mensen binnen de bijstand zijn dus mensen met een handicap. Eén van de redenen is dat mensen met een beperking langer leven. Hun levensverwachting is meer gestegen dan die van de rest van de bevolking. Dat is natuurlijk een succes dat we als maatschappij geboekt hebben.”

 "De vraag is niet of de sociale zekerheid al dan niet betaalbaar is, wel hoeveel je bereid bent eraan uit te geven. Daarover moet het debat gaan. Voor sommigen ter rechterzijde zal iedere euro die aan de sociale zekerheid wordt uitgegeven er één teveel zijn. De vraag of de sociale zekerheid betaalbaar is, is dus bij uitstek een relatief vraagstuk. Het hangt af van de standpunten en perspectieven van zij die de stelling opperen." 

“Is de sociale zekerheid houdbaar? Zeker en vast. Vandaag geven we 25 procent van het BBP uit aan sociale zekerheid. Dat zal stijgen naar maximum 27,5 procent zo blijkt uit schattingen. De verwachte kost van de sociale zekerheid in de toekomst is 22 miljard euro gezakt. Het is iets waar je nooit iets over hoort, waar je nooit iets over leest. Maar het discours blijft hetzelfde: de sociale zekerheid is onbetaalbaar.”

Om de sociale zekerheid betaalbaar te houden, ziet Crombez twee werkpunten: de stijgende uitgaven in de gezondheidszorg en de pensioenen. 

“In 2034 zullen we de hoogste uitgaven hebben voor pensioenen, daarna zal het opnieuw zakken. Dat is belangrijk om te weten. Want veel mensen denken dat de uitgaven voor pensioenen zullen blijven stijgen. Mensen zullen daarom langer moeten werken. Dat is een feit. De loopbanen moeten langer duren. Toch is het onrechtvaardig en onmogelijk om iemand die bijvoorbeeld in de bouw werkt vanaf zijn negentiende tot zijn zevenenzestigste te laten werken. Dat gaat gewoon niet. En dat geldt evengoed voor andere beroepsgroepen die gekenmerkt worden door zware inspanningen.”

“Het opdrijven van de pensioenleeftijd is niet de oplossing. Daarmee drijf je mensen naar de burn-out en ziekte. Voor werkgevers komt dat enkel slechter uit. Het kost meer aan de arbeidsorganisatie en de maatschappij dan dat het oplevert. Wat is er dan echt nodig? De erkenning van onbetaalde arbeid. Weet je hoeveel van de totale arbeid van België onbetaald is? Meer dan veertig procent van de erkende arbeid is onbetaald. Dat is een enorm cijfer. Dat betekent dat de zorg voor veel mensen onbetaald is. Erken die zorgarbeid, en betaal ze. We geven met de tax-shift zeven miljard aan de bedrijven om jobs te creëren, terwijl we duizenden mensen hebben die onbetaalde arbeid doen. Erken ze, geef ze een loon en dan zul je zien dat mensen automatisch langer werken.”

Ook zijn er nieuwe investeringen in publieke sectoren nodig. “De staat heeft wel 150.000 euro gegeven per job aan privébedrijven, terwijl publieke jobs slechts zestigduizend euro per job kosten. De economie van de toekomst veronderstelt dat we investeren in publieke diensten. We kennen allemaal de verhalen van de rusthuizen. Eigenlijk privatiseert men de rusthuizen door ze te wurgen."

En dan is er nog de gezondheidszorg. “Iedereen weet dat een beheersing van de uitgaven in de gezondheidszorg essentieel zal zijn om de uitgaven in de sociale zekerheid stabiel te houden.”

“We moeten klaarstaan om extra uitgaven te kunnen doen. Je hebt een hervorming van de ziekenhuisfinanciering nodig. Maar die komt er maar niet. Oorzaak? Omdat ziekenhuizen op zeer verschillende manieren gefinancierd worden. Niemand durft de eerste stap te zetten wegens complex kluwen. Het zal nochtans deel van de oplossing moeten zijn. Ook preventie is essentieel. Dat is de meest evidente manier om uitgaven in gezondheidszorg onder controle te houden. Neem nu valpreventie bij senioren. Eén van de grootste meerkosten bij ouderen zijn kwetsuren door te vallen. Als je dat kan verminderen heb je onmiddellijk ook een reductie van de meerkosten. Ook toegang tot bijvoorbeeld laagdrempelige medische voorzieningen zoals wijkgezondheidscentra spelen een belangrijke preventieve rol.”

“Daarnaast moeten we ons de vraag stellen waarom de farmasector kan blijven cashen terwijl we aan het besparen zijn op de zorgverstrekkers en de patiënten. Wat is nu de logica achter het duurder maken van bepaalde medicijnen of van de toegang tot gezondheidszorg? Iedere keer zegt de regering: 'Tsja, het zijn moeilijke tijden, we moeten nu eenmaal besparen.' Maar waarom is er dan 2,4 miljoen euro extra naar de farmaceutische bedrijven gegaan? Dat is meer dan het bedrag dat bespaard werd bij patiënten en zorgverstrekkers. Waar blijft de farmasector voordelen genieten, terwijl patiënten en zorgverstrekkers moeten inboeten?”

Verder is het duidelijk dat grote vermogens dragen veel minder bijdragen. "Kapitaalinkomen is vele malen groter dan inkomen uit arbeid en toch worden de meeste belastingen op arbeid genomen. Dat zullen we moeten veranderen. Een basisles economie: het nationaal inkomen bestaat uit kapitaal en arbeid. Welnu, als we de sociale zekerheid blijven financieren via het arbeidsinkomen en belastingen op arbeid dan zullen we er inderdaad niet geraken. Kapitaalinkomen moet meegenomen worden als belastbare basis om sociale zekerheid te financieren. Arbeid is nog altijd het meest belast, consumptie komt daarna. Kapitaalinkomen is vele malen groter dan inkomen uit arbeid en toch worden de meeste belastingen op arbeid genomen. Dat zullen we moeten veranderen. Al zal het op veel ideologische weerstand stuiten.”

“Mijn voorstel is duidelijk: laat alle mensen de eerste duizend euro belastingvrij verdienen. Alles wat je boven de duizend euro verdient, wordt progressief belast. De belastingaangifte kunnen we ook laten vallen. De overheid kan aan iedereen een voorstel doen. Betaal je het voorstel, dan ben je gewoon controlevrij. Dat zou meteen een hoop administratie en complexiteit wegnemen bij de mensen. Daarnaast pleit ik dus voor een verlaging van de belasting op arbeid, met minstens 10 procent."