Voor het reces werden de krijtlijnen voor de beheersovereenkomst tussen de VRT en de Vlaamse Gemeenschap voor de periode 2016-2020 uitgetekend. Het hiermee gepaard gaande budgettair kader – met name de aanzienlijke vermindering van de overheidsdotatie – heeft tot gevolg dat de VRT tegen 2020 een tekort van grosso modo 25 miljoen euro moet wegwerken. "Daarmee is de keuze voor een kleine VRT vastgelegd", zo stelt Katia Segers vast.

De Vlaamse Regering de openbare omroep om tegen september de besparingsopdracht te vertalen in een globaal transformatieplan waarin structurele en fundamentele keuzes gemaakt worden met betrekking tot de contentproductie en inzake organisatie en HR-beleid.

Er werd eveneens gevraagd om de kostenramingen van de herstructureringskost, die met dit transformatieplan gepaard gaan, in diverse scenario’s voor te leggen aan de Vlaamse Regering, eveneens in de loop van september, opdat de Vlaamse Regering een beslissing kan nemen over de wijze waarop de herstructureringskost kan worden gefinancierd.

Ondertussen hebben we via de pers op dinsdag 8 september kennis mogen nemen van het ontwerp van transformatieplan dat de VRT-directie aan haar raad van bestuur voorlegde. De implicaties van de budgettaire contouren waarbinnen de openbare omroep de komende jaren zal moeten opereren, blijken van dien aard dat het vervullen van haar publieke opdracht sterk in het gedrang komt. Hoewel men in de communicatie laat uitschijnen dat de besparingen voornamelijk gerealiseerd worden door het afstoten van niet-kerntaken zoals de crèche, catering en security, blijkt uit de nota zelf immers dat het sterkst gesnoeid wordt in de core business van de VRT. In totaal zullen in de periode 2016-2020 bij de openbare omroep 286 voltijdse jobs verdwijnen, slechts 40 daarvan hebben betrekking op de zogenaamde niet-kerntaken, de overige 246 zijn voornamelijk te wijten aan keuzes om te knippen in het aanbod van fictie, radio, cultuur en sport, of de dienstverlening waaronder het archief en documentatiedienst.

Over de precieze manier waarop geknipt zal worden, is de nota soms heel specifiek en op andere punten blijft ze redelijk vaag. De keuzes die de VRT-directie wel expliciet vooropstelde in het besparingstraject, zoals het afbouwen van de regionale programma’s op Radio 2, hebben veel stof doen opwaaien, zowel bij de publieke opinie, getuige de verschillende protestacties op sociale media en de petities, als bij de verschillende fracties, denk aan de kritische noten van volksvertegenwoordigers uit de meerderheid. Onder die druk werd het transformatieplan vorige week op de vergadering van de raad van bestuur bijgestuurd: Radio 2 blijft elke dag twee regionaal ontkoppelde programma’s brengen, maar de dreigende synergie tussen Klara en Radio 1 loert nog steeds om de hoek.

Gedelegeerd bestuurder Leo Hellemans liet in De Wereld Vandaag van 8 september reeds optekenen dat “de 25 miljoen euro wel ergens gehaald moet worden”. De besparingsplannen blijven overeind en dat brengt ons bij de kern van de zaak: kan de VRT binnen de opgelegde budgettaire restricties haar publieke opdracht nog wel vervullen?

Aangezien de Vlaamse Regering zich nog in september wil buigen over het transformatieplan van de VRT, interpelleerde Katia Segers bevoegd Minister van Media Gatz om zijn visie toe te lichten. "Ik hoorde u gisteren op de radio zeggen dat u het stilzwijgen waarin u zich hult de enige juiste houding vindt. Ik begrijp dat niet. Ik wil van u weten hoe u staat tegenover de dreigende uitholling van de publieke omroep", zo stelde Katia Segers.

"Immers, in uw beleidsnota, die nog maar van vorig jaar dateert, zegt u: “De publieke omroep moet méér betekenen voor Vlaanderen. Ze moet enerzijds meer dan ooit de Vlamingen informeren, inspireren en verbinden en dit via alle relevante media en platformen. VRT moet altijd trachten een ‘extra dimensie/laag’ toe te voegen aan haar aanbod.” Als dat vorig jaar uw ambities waren, dan vallen ze moeilijk te rijmen met het vooropgestelde transformatieplan, dat er gewoon voor zal zorgen dat de Vlaming minder openbare omroep krijgt, en dat een rechtstreeks gevolg is van het significant verminderen van de overheidsdotatie. Hoe schat u dit in? Zult u met de vooropgestelde pistes in het transformatieplan rekening houden bij de invulling van de publieke opdracht in de nieuwe beheersovereenkomst? Hoe zal dit zich dan vertalen?"

"Minister, het venijn zit altijd in de staart. Ik zou graag hebben dat u zich uitspreekt over de essentie. De plannen van het VRT-management in deze nota zijn gestoeld op enkele premissen die zeer wankel zijn. Ten eerste: het cementeren van de overheidsdotatie, kunt u dat garanderen? Ten tweede: de bijdrage van de Vlaamse Gemeenschap in de vergrijzingskosten en het engagement van de Vlaamse Regering om de herstructureringskosten te dragen, zijn die er? Dat zijn de premissen waarvan deze nota uitgaat. Is de regering bereid om die engagementen aan te gaan? Dat zijn belangrijke contouren voor de opmaak van de beheersovereenkomst. Worden die ook vastgelegd?"

Minister Gatz bleef in zijn antwoord bijzonder op de vlakte: "Binnen de schoot van de Vlaamse Regering zullen we dit transformatieplan en de bijhorende herstructureringskosten bestuderen en bespreken – dat is uiteraard volop aan de gang, ook in het licht van de begrotingsopmaak – om uiteindelijk een beslissing te nemen over de wijze waarop die kosten kunnen worden gefinancierd. Ik ga daar vandaag, los van de globale herstructureringskost en los van de vergrijzingskost, geen uitspraken over doen. U zult ook niets anders verwacht hebben. Maar uiteraard ligt alles heel helder en duidelijk omschreven op tafel. We zullen die beslissing te gepasten tijde nemen."

Wordt zonder twijfel vervolgd. De volledige interpellatie en het antwoord van Minister Gatz kan u hier bekijken of nalezen.