Van bij de aanvang van de interim-regering Verhofstadt III hingen er vraagtekens rond de definitieve regering Leterme I, vraagtekens die de voorbije weken vooral door de houding van vicepremier Didier Reynders (MR) nog vetter in de verf werden gezet. Ook gisteren - met nog 16 dagen te gaan tot 20 maart, wanneer premier Guy Verhofstadt de fakkel doorgeeft aan Yves Leterme - is er geen duidelijkheid geschapen. Vandaag komen de partijvoorzitters van de huidige meerderheid opnieuw bijeen om te proberen antwoorden te geven op de resterende vragen.

1. Welke coalitie?

MR-voorzitter Didier Reynders bracht gisteren verslag uit over de gesprekken die hij maandag voerde met de sp.a, Ecolo en Groen! Zijn conclusie is dat de sp.a niet in een regering wil stappen met de liberalen, maar dat Ecolo wel bereid is om onderhandelingen op te starten. Reynders zei daarop dat zijn partij bereid was om de coalitie met de Franstalige groenen uit te breiden Voor de vergadering deden ook PS-voorzitter Elio Di Rupo en CDH-voorzitster Joëlle Milquet een oproep, ditmaal om de coalitie uit te breiden met de sp.a en de groenen aan beide zijden van de taalgrens. Zij willen daarmee vooral de regering minder afhankelijk maken van de steun van de N-VA voor het goedkeuren van een staatshervorming. Daarmee was de discussie over de uitbreiding van Leterme I meteen communautair gekleurd. 'Noord en Zuid hebben een andere mening over de uitbreiding van de regering', zei PS-voorzitter Elio Di Rupo. Aan Vlaamse kant wordt er al langer op aangedrongen om met de huidige coalitiepartners voort te gaan en geen bijkomende steun meer te zoeken. Alleen voor de N-VA, de kartelpartner van CD&V die verkoos buiten de coalitie te blijven, willen zij nog een plaatsje vrijhouden. De N-VA is nodig voor een tweederde meerderheid. Een uitweg uit die verdeeldheid is er gisteren niet gevonden. Uiteindelijk is beslist dat vicepremier Yves Leterme vandaag op vraag van de vijf partijvoorzitters opnieuw een contact heeft met de voorzitters van sp.a, Groen! en Ecolo. Het lijkt meer een poging om een deur te sluiten dan om er een te openen. Zeker aan Vlaamse kant is er erg weinig bereidheid om de coalitie te openen voor andere partijen. sp.a-voorzitster Caroline Gennez liet gisteravond al weten dat ze niet ingaat op de uitnodiging. In Open VLD-hoek wordt een uitbreiding bijvoorbeeld 'politiek weinig haalbaar' geacht. De Vlaamse partijen hebben uiteindelijk ingestemd met een bijkomende gespreksronde met de drie oppositiepartijen, amper enkele dagen nadat Didier Reynders dat al eens heeft gedaan. De kans dat die gesprekken iets opleveren, is klein. De bedoeling lijkt meer om Reynders uit eigen beweging te laten inzien dat zijn pogingen om de huidige coalitie open te breken, tot mislukken gedoemd zijn.

2. Wie minister?

Door die lange gesprekken over de partijen die mogen toetreden tot de coalitie, zijn de resterende vragen wat blijven liggen. Over de verdeling van de ministerposten is bijvoorbeeld nog niet ten gronde gepraat. MR-voorzitter Didier Reynders lag de voorbije weken dwars met zijn eis dat de Vlamingen één minister moesten inleveren, nu de N-VA buiten de regering blijft en de regering vooral door Franstaligen wordt gesteund. Leterme I zou daardoor slechts veertien ministers tellen in plaats van de maximale vijftien. Premier Yves Leterme moest volgens Reynders bij de Vlaamse ministers worden geteld, daar waar een eerste minister doorgaans geen taalrol heeft. Bovendien gaat de overgang van de interim-regering Verhofstadt III naar Leterme I sowieso gepaard met een ministerwissel. Premier Guy Verhofstadt verlaat de regering en wordt vervangen door Yves Leterme, die nu minister van Begroting, Institutionele Zaken en Mobiliteit is. Ook minister van Werk Josly Piette (CDH) keert zoals afgesproken terug naar het Luikse Bassenge, waar hij burgemeester is. Dat betekent dat er met ministerportefeuilles moet worden geschoven en dat nieuwe ministers hun intrede kunnen maken. De grootste kanshebber om als nieuwe Open VLD-minister in de regering te komen is voormalig staatssecretaris Vincent Van Quickenborne. Voor de opvolging van Josly Piette wordt vooral kamerfractieleider Melchior Wathelet geciteerd. Over geen van deze punten zijn al knopen doorgehakt.

3. Welk programma?

Ook de vraag naar het programma van de nieuwe regering is nog altijd niet helemaal beantwoord. De begroting 2008 die de interim-regering Verhofstadt III heeft opgesteld, geldt als een voorafspiegeling van de koers die Leterme I zou varen, maar gedetailleerde afspraken zijn daarover niet gemaakt. Voor een groot sociaaleconomisch akkoord is er ook niet genoeg tijd meer. Eerder was afgesproken dat er een reeks afspraken zou worden opgenomen in de toelichting bij de programmawet. Veel verder zal men niet geraken. Gisteren drong PS-voorzitter Elio Di Rupo er opnieuw op aan dat er duidelijke afspraken komen over pensioensverhogingen en maatregelen om de koopkracht te verbeteren.

4. Welke prijs voor Reynders?

 Misschien de sleutelvraag om van de overgang van Verhofstadt III naar Leterme I een succes te maken, is de vraag hoe Didier Reynders tevreden kan worden gesteld. Na de nukkige manoeuvres van vicepremier Reynders de voorbije weken was duidelijk dat er iets moest gebeuren om de MR-voorzitter aan boord te houden. Een uitbreiding van de coalitie met Ecolo lijkt weinig realistisch, dat Reynders zelf eerste minister zou worden, is nu wel uitgesloten. Een alternatief zou een herschikking van de portefeuilles kunnen zijn waar de MR erg goed uitkomt. Om Reynders ertoe te overhalen daarmee genoegen te nemen, zal eerst het schimmige theaterstuk voleindigd moeten worden waarin hij al enkele weken de hoofdrol speelt.