De stad Leuven plaatste op drie plaatsen zogenaamde struikelstenen, goudkleurige gedenktekens in het voetpad voor de huizen van mensen die door de nazi's verdreven, gedeporteerd of vermoord zijn. De struikelstenen, Stolpersteine in het Duits, zijn van de hand van de Duitse kunstenaar Gunther Demnig. Hij noemt ze zo omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart, en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen. Een vanzelfsprekend teken van respect voor de slachtoffers.

“In Leuven hechten we veel belang aan herinneringseducatie, zodat het (oorlogs)verleden nooit vergeten wordt”, zegt schepen van cultuur Denise Vandevoort. “Zo hebben we al twaalf jaar lang het project Weimar-Buchenwald , een zesdaagse studiereis, waarbij elk jaar meer dan 200 leerlingen van het laatste jaar middelbaar van acht Leuvense scholen zich verdiepen in de oorlogsgeschiedenis.”

“Het programma, van deze studiereis beoogt de leerlingen te motiveren om zich in te zetten voor een open mensbeeld en samenleving en op een creatieve manier na te denken over maatschappelijke vraagstukken rond tolerantie, democratie, samenwerking, uitsluiting, mensenrechten. Deze thema’s zijn vandaag meer dan ooit van levensbelang”.
Ook het Atheneum KA2 De Ring neemt al jaren deel aan het Weimar-Buchenwaldproject. Leerkracht Wilhelm Meyer kwam met het voorstel om op een aantal plaatsen in Leuven de struikelstenen te plaatsen, om de herinnering aan al het leed dat oorlog veroorzaakt ook in het Leuvense straatbeeld zichtbaar te maken.  

Struikelstenen
Kunstenaar Gunter Demnig maakt Stolpersteine - letterlijk vertaald: struikelstenen. Het zijn betonnen kubussen ter grootte van een kassei, afgedekt met een messingplaat, waarin telkens de naam van een Holocaustslachtoffer gegraveerd staat. Wat halfweg de jaren negentig begon als een bescheiden conceptueel kunstwerk, is compleet uit zijn voegen gebarsten: door de miljoenen anonieme joden, zigeuners, homo's, dwangarbeiders, politieke slachtoffers, Jehova's getuigen en slachtoffers van euthanasieprogramma's een gezicht te geven, raakte Demnig de mensen dieper dan hij kon vermoeden. Hij wilde een kunstwerk tegen het vergeten. Meer dan 46.000 stenen heeft hij inmiddels geplaatst in Duitsland, Nederland, België, Italië, Oostenrijk, Polen, Tsjechië, Oekraïne en Hongarije. En nu heeft de kunstenaar ze dus ook eigenhandig in Leuven geplaatst.

Locaties
De straten waar de Stolpersteine gelegd zijn, zijn niet toevallig gekozen. Op de Martelarenlaan 178 woonde de familie Rothschild, waarvan 9 mensen afgevoerd werden. Wat verder in de Koning Albertlaan zijn 8 mensen van diezelfde familie Rothschild gedeporteerd naar concentratiekampen. De meesten onder hen overleefden het niet. De Stolpersteine werden geplaatst in aanwezigheid van Ernst-Jozef Rothschild. Hij is de zoon, broer en neef van verschillende slachtoffers binnen de familie Rothschild. Ook de vroegere buren van de Rothschilds, de familie Ruelens,  waren aanwezig op de plechtigheid. “Omdat zij tijdens de oorlog en de terreur zoveel voor mijn familie gedaan hebben”, aldus mijnheer Rothschild.

In de Naamsestraat 73, ter hoogte van het college van de Hogenheuvel ligt een Stolperschwelle, een grotere versie van een Stolperstein. Op die plaats was vroeger het Koninklijk Atheneum gehuisvest. Meer dan 50 leerlingen en leerkrachten werden slachtoffer van het nationaalsocialisme. 48 van hen hebben de oorlog niet overleefd.