'Minister Vandeput, waar blijft uw strategische nota over de toekomst van ons leger?' Het moet zowat de meest gestelde vraag zijn in de parlementaire debatten over Defensie. De deadline lag eerst voor Pasen en werd dan herhaaldelijk naar achteren geschoven. Volgens de laatste berichten zou de nota donderdag op de ministerraad komen, maar de grote lijnen van het document zijn intussen uitgelekt. Tot 2019 zet Vandeput ons leger op droog zaad, daarna moet de geldkraan volledig open.

Als het klopt wat in de gelekte documenten staat, legt de minister binnenkort met zijn nota de eerste steen van een luchtkasteel. Geheel gebouwd naar de wensen van de Navo.

De minister wil de volgende regering daartoe verplichten. Het defensiebudget moet na zijn bewind stelselmatig worden opgetrokken van 2,2 miljard in 2019 naar 6 miljard tegen 2030. Waarom? Omdat de Navo dat wil. Daarnaast gaat Vandeput nog enkele tientallen miljarden uitgeven aan nieuwe gevechtsvliegtuigen, fregatten, drie vliegtuigen voor brandstofbevoorrading in de lucht, gevechtshelikopters, special forces, een nieuwe cybereenheid en onbemande vliegtuigen. Waarom? Omdat Defensie dat wil.

Het moet leuk zijn om iedereen te geven wat hij wil, alleen: er is geen geld. Het defensiebudget is de laatste tien jaar met 11,5 procent gedaald, de laatste vijf jaar met 14 procent. Vandeput belooft nu een stijging met 173 procent. Wie trapt daar in? 'Beste generaals, tot 2019 besparen we anderhalf miljard euro en over vijf jaar schudt mijn opvolger een veelvoud ervan weer uit zijn mouw.' De minister verkoopt verpakte lucht als de eerste de beste Wall Street-bankier.

Op eigen benen

Dat neemt niet weg dat investeringen noodzakelijk zijn, maar je moet wel keuzes maken. Je bent tenslotte minister van Defensie, niet Sinterklaas. Het toekomstplan voor ons leger was in die zin een waardevol initiatief. Eindelijk een diepgaande inhoudelijke discussie over Defensie, de ontwikkeling van een lange¬termijnvisie. Een kans om de volledige legerstructuur te herzien en een nieuwe nationale en internationale defensiestrategie uit te tekenen. We denken daarbij aan meer Europese samenwerking en specialisatie, aan investeringen in de toekomst (cyber, inlichtingendienst, drones) en niet in het verleden (gevechtsvliegtuigen). We denken aan de stabilisatie van het huidige budget en een latrelatie met de Navo: we doen niet alles meer samen, maar we blijven wel partners.

We moeten de Navo zeker niet overboord gooien, maar de Amerikanen hebben zelf aangegeven dat ze zich de komende jaren op Azië richten. Rusland, het Midden-Oosten en de vluchtelingenproblematiek in het Middellands Zeegebied, dat zijn onze problemen. Onze achtertuin staat in brand en de VS sturen zelf aan op meer autonomie voor de verschillende partners, waar wachten wij op? Het is tijd om op eigen benen te staan. We moeten bouwen aan een sterk Europees leger dat zo nodig alleen en, als het past, samen met de Navo kan optreden. Geld is er alleszins genoeg. De 28 lidstaten van de Unie hebben samen een defensiebudget van 190 miljard. Dat is het op een na grootste defensiebudget ter wereld, driemaal hoger dan dat van Rusland.

De eerste uitdaging is dat vele geld slimmer te gebruiken, zodat we een betere defensie krijgen voor elke geïnvesteerde euro. Een eerste stap is investeren in datgene waar we in Europa een tekort aan hebben. De geplande aankoop van drones, bijvoorbeeld, past daar perfect in. Aan patserige gevechtsvliegtuigen is er geen gebrek, daarvan hebben we er in Europa al meer dan genoeg. Dan kunnen we beter investeren in het voorkomen van conflicten en in de nazorg na een militaire tussenkomst.

Pure waanzin

Zijn dat scherpe keuzes? Ja, maar gezien de financiële context is het noodzakelijk om die keuzes te maken. Je werkt tenslotte binnen een strikt begrotingskader, dat lijkt Vandeput even vergeten te zijn. Als het klopt wat in de gelekte documenten staat, legt de minister binnenkort met zijn nota de eerste steen van een luchtkasteel. Geheel gebouwd naar de wensen van de Navo: alle legercomponenten blijven behouden en krijgen allemaal nieuw materieel, dat overigens een pak duurder is in aankoop, gebruik en onderhoud dan het huidige. We verhogen het budget van 0,8 naar 1,6 procent van het bbp. Een verdubbeling. We kopen totaal overbodige gevechtsvliegtuigen, die buitengewoon duur zijn en bovendien veel technische mankementen vertonen. Dat alles in budgettair moeilijke tijden. Pure waanzin.

Eén tip voor de minister: maak keuzes. Heb de moed om te veranderen. Werp uw voorlopige nota weg, keer terug naar de tekentafel en hak knopen door. Geen enkele regering en geen enkele belastingbetaler zal aanvaarden dat we dubbel zoveel geld aan het leger spenderen op een moment dat we in de financiering van de pensioenen en de betaalbaarheid van de gezondheidszorg moeten voorzien.