In Mechelen is er geen plaats voor mouwvegerij of smalltalk. De lijsttrekkers van sp.a en VLD, Caroline Gennez en Bart Somers, geraken al moeilijk samen op één foto. 'Het is een eer om met u op de foto te staan', monkelt Bart Somers. 'Voor u dan toch!', kaatst Gennez terug. Twee uur lang bekvechten, spieren rollen en steken onder de gordel.

Caroline Gennez, is Bart Somers een goede burgemeester?

Gennez: "Ik ben genuanceerd positief. Mechelen is een mooie stad, maar is helaas niet overal en niet voor iedereen even mooi."

Bart Somers, zou Caroline Gennez een goede burgemeester zijn?

Somers: "Ze is een goede politica, verbaal en ideologisch zeer sterk. Voor ik een oordeel vel, wil ik haar eerst een paar jaar aan het werk zien."

Zou (CD&V-lijsttrekker) Karel Van Butsel een goede burgemeester zijn?

Somers: "We hebben samen goed en eenduidig bestuurd. In het verleden waren partijpolitieke ruzies vaak belangrijker dan de stad."

Gennez: "Die goede samenwerking moet je wel relativeren. Als dank voor zes jaar goede samenwerking heb je mensen weggepikt bij de CD&V. Je staat op een lijst met mensen waar je geen politieke verwantschap mee hebt: CD&V'ers en groenen."

Somers: "Met het stadsproject zijn wij dicht naar elkaar toegegroeid. De lokale sterkhouders van CD&V, Groen! en VLD kiezen voor een concreet project met 130 punten. Niet voor een vage ideologische verklaring. Bovendien erken ik de waarde van de CD&V. In naam van de verkiezingen kun je niet alle slechte punten in de schoenen van je partner schuiven."

Hoe kun je dan nog eigen accenten leggen?

Gennez: "Ik vraag me af met welke gesprekspartner ik aan tafel zit als het stadsproject aanschuift. Je kunt 130 punten afspreken, maar in de komende jaren liggen er veel meer dossiers op tafel. Het evenwicht in deze stad is volledig zoek. De focus ligt te veel op het stadscentrum."

Somers: "Onzin, kijk naar de wijken! We hebben straten heraangelegd, voetpaden vernieuwd, bloemzuilen geplaatst, sporthallen gebouwd."

Waarom hebben de groenen zich niet aangesloten bij het kartel sp.a-Spirit?

Gennez: "Wij hebben Groen! uitgenodigd, maar ik had niet de indruk dat zij geïnteresseerd waren in een progressief project. In mandaten daarentegen wel."

Caroline Gennez suggereert dat het bij haar om de ideologie draait, bij u om de postjes?

Somers: "Carolines aanbod zal zeker zo goed geweest zijn als het mijne. (lacht) En nu je het over gespletenheid hebt: Spirit zat zes jaar lang mee in de meerderheid. Ik zou niet graag in hun schoenen staan. Caroline spreekt nu een doodvonnis uit over hun beleid."

Gennez: "(lacht) Spirit heeft jullie niet altijd gesteund. Voor het Euroshoppingdossier heeft het Vlaams Belang jullie moeten depanneren."

Somers: "(windt zich op) Niet waar. Trouwens, Groen! staat op onze lijst omdat wij vooruitstrevend zijn. De sp.a reageert vaak conservatief. Die partij speelt in op de verzuring en wordt zo wegbereider van het Vlaams Belang. Vanuit de socialistische erfenis hebben wij een progressieve sprong vooruit gemaakt."

Als u sp.a-Spirit de wegbereider van het Vlaams Belang noemt, dan doodt u toch elke oppositie?

Somers: "Neen, ik sta open voor een strijdvaardige oppositie. Dat houdt de boel plezant. Maar je kunt in één legislatuur niet rechttrekken wat decennialang is fout gelopen."

Gennez: "Weet je wat de mensen naar het Blok drijft? Een burgemeester die telkens opnieuw een goednieuwsshow opvoert. Benoem toch de problemen en doe er iets aan. Volgens jou was Mechelen zes jaar geleden onleefbaar en onveilig. Het Chicago aan de Dijle. Nu is alles schitterend, veilig en mooi. De mensen zijn niet dwaas. Je kunt niet van het ene in het andere uiterste stappen."

Bart Somers, doet u in Mechelen niet bijna hetzelfde als Patrick Janssens in Antwerpen?

Somers: "Janssens is een zeer inspirerende figuur, net zoals Louis Tobback in Leuven. Maar Stefaan De Clerck uit Kortrijk inspireert mij evengoed, en ik hoop dat het omgekeerde ook geldt. De partijpolitiek is lokaal niet zo determinerend als op federaal of Vlaams niveau."

Waar ligt dan het verschil tussen een sp.a en VLD-stadsbeleid?

Gennez: "Sp.a gaat voor een warme stad met een fair beleid. Niet alleen met aandacht voor infrastructuur, maar ook voor mensen, diensten als kinderopvang of oudedagsvoorzieningen en milieu. Jij noemt altijd een hele waslijst aan initiatieven op, maar ik vraag mij af: praat jij soms met de mensen? Wij gaan er elke dag op bezoek."

Somers: "(monkelend) Ik ga al veertig jaar bij de mensen op bezoek."

Gennez: "Jij ontneemt de mensen de kans om te kiezen tussen een progressief en conservatief beleid."

Somers: "(windt zich op) Progressief zijn wij, conservatief de sp.a."

Gennez: "Jullie willen gewoon meer van hetzelfde. Dat is voor mij conservatisme."

Somers: "Wij willen meer veranderen."

Gennez: "De verschillende beleidsdomeinen moeten evenveel middelen krijgen. Noem het een ideologie of een langetermijnvisie maar wij denken niet alleen aan het verhogen van de fiscale basis van de stad. Wij maken fundamenteel andere keuzes. De Mechelaar weet wat hij aan ons heeft."

Somers: "Aan mij ook."

Stop! Zal de stadsvernieuwing zorgen voor minder stemmen voor het Vlaams Belang?

Somers: "De afgelopen jaren heerste er een ongelofelijke verzuring. De Mechelaars vroegen zich decennialang af waarom een stad met zoveel troeven zo verpauperde. Dát is nu aan het keren. Ik weet niet of het Belang minder stemmen zal halen, maar ik hoop in ieder geval dat wij meer stemmen zullen halen. Mechelen is een dorp en de kleinste grootstad van Vlaanderen. Op die twee sporen moet je werken. Zes jaar geleden was deze stad pierdood. Ik ga niet zover om te beweren dat ze nu trendy is, maar je kunt hier wel op een normale manier uitgaan. Daarom wil ik de volgende jaren opnieuw krachtdadig en vooruitstrevend besturen."

Over de term 'vooruitstrevend': Patrick Janssens is erin geslaagd om het oude socialisme in het nieuwe te veranderen. U liep ook niet hoog op met de oude sp.a-Mechelen.

Gennez: "Daarom ben ik ook verhuisd. De oude SP was te veel naar binnen gekeerd. Nu zijn we een open lijst met progressievelingen van diverse signatuur."

Somers: "(pesterig) Tiens, ik dacht dat je hier woonde omdat je van onze stad hield.

Gennez: "Er staat zelfs een Somers op onze lijst, een ethische ondernemer."

Somers: "In elke familie heb je verloren schapen. (lacht) Maar het is geen familie."

Waarin verschilt het oude van het nieuwe socialisme?

Gennez: "Ik voel mij niet aangesproken als het over het oude en nieuwe socialisme gaat. Ik wil gewoon niet dat Mechelen een totaal duale stad wordt. Natuurlijk ben ik blij dat het centrum leeft en dat er veel cafés zijn. Ik ga misschien nog liever op café dan hij."

Somers: "(met vette knipoog) Dat spreek ik niet tegen."

Gennez: "Maar ik drink wel minder. (algemene hilariteit)"

Waarin verschilt jullie visie op sociale cohesie?

Gennez: "Het stadsbestuur kiest voor onbemande sportschuren. Niet meer dan vier muren met een aangepaste sportvloer. Als je voor sociale cohesie gaat, zet je daar een gerant en zorg je voor een cafetaria. En dat vind ik niet alleen. Brice De Ruyver denkt er net zo over."

Somers: "Voor Caroline heb je pas een sporthal als een ambtenaar de deur open- en dichtdoet. Met een lelijke cafetaria waar niemand graag zit. Wij hebben voor kleine, wijkgerichte sporthallen gekozen. Mensen gaan er samen sporten en pakken dan een pint in het café om de hoek. Dat is het verschil tussen een slimme aanpak, om het op z'n Carolines te zeggen, en de klassieke mega-aanpak met mastodonten van sporthallen. Een ander voorbeeld. Om de cohesie te herstellen moet je tweeverdieners aantrekken. Daarom doen wij aan verlofting, wat Caroline ons verwijt, maar wij zijn daar zeer trots op."

Gennez: "Het is een en-enverhaal. De Mechelaars zelf moet je ook kansen geven, in hun eigen stad. En als je dat niet doet, helpt het niet om tweeverdieners aan te trekken. Wij maken de synthese."

Ondanks al die vooruitstrevendheid blijft de Mechelaar een verzuurde Vlaming.

Somers: "Dit is geen walhalla. Op één generatie tijd is hier een grote Marokkaanse, Turkse en zwartafrikaanse gemeenschap neergestreken. Er is een bovenmatig aantal allochtonen slecht gehuisvest. Velen kampen met een achterstelling in het onderwijs, anderen zitten in de criminaliteit. Wonderoplossingen zijn er niet. Maar het is onrechtvaardig voor de schepen van het samenlevingsbeleid, Ali Salmi, nu derde op de sp.a-Spirit-lijst, als je zegt dat er niets veranderd is. Vergeet ook de positieve voorbeelden niet. De Turkse cafébaas, de Marokkaanse restauranthouder en de Marokkaanse advocate. Anissa Temsamani heeft evengoed een voorbeeldfunctie. Ik zou tegen Caroline vandaag niets liever zeggen dan dat wij in onze stadsdiensten 10 procent allochtonen tewerkstellen."

Gennez: "Tegen mij zou dat inderdaad goed staan. Maar dat durf je tegen de Mechelaars nooit zeggen. Daarom werken ze er niet en dat moet je toegeven."

Somers: "(wordt nu echt kwaad) Wat je nu zegt, raakt mij heel diep. Het is een democratische politica onwaardig. Ik zal - in tegenstelling tot veel socialisten - het VB aan de toog nooit napraten. Je zult mij nooit betrappen op een xenofoob discours. Wij zouden bondgenoten moeten zijn en niet moeten proberen om andere democraten te stigmatiseren."

De opkomst voor het migrantenstemrecht lag in Mechelen niet bijster hoog.

Gennez: "(nu ook echt kwaad) Jij had schrik om de autochtone Mechelaar tegen je in het harnas te jagen. Op de radio hoor ik je zeggen dat ze hun weg naar het OCMW wel vinden en die naar het stemhokje niet. Dat zegt alles. We verschillen ook fundamenteel van mening als jij zegt dat elke allochtoon slechts een individu is. Elk individu maakt deel uit van een sociologische groep. Volgens mij moet je de mensen ook in groep emanciperen."

Somers: "Over het migrantenstemrecht: ik vond en vind dat je het beter koppelt aan de nationaliteit. Als je het dan toch invoert, moet je de allochtonen niet pamperen. Daarmee zit ik volledig op de lijn van ene Yves Desmet."

Wat jullie ook zeggen, een deel van het kiespubliek van sp.a en VLD is gevoelig voor het Vlaams Belang.

Somers: "Ik zou kunnen zeggen dat wij geen stemmen verloren hebben aan het VB, want ons stemmenaantal is verdubbeld. Al is dat een kinderachtige opmerking, want als het VB 30 procent haalt in een stad is dat een knipperlicht voor elke partij."

Gennez: "Maar daarom mogen we uit angst onze verantwoordelijkheid niet ontlopen. Ik zou alle migranten geïnformeerd hebben over het stemrecht."

Somers: "Maar dat hebben we gedaan!"

Caroline Gennez, welke beslissingen lijken dan ingegeven door angst?

Gennez: "We moeten veel meer investeren in werk, onderwijs en huisvesting. Je kunt een gemeenschap niet vooruithelpen als je alleen maar verwijst naar de rolmodellen en de évolués. Die zijn er te weinig. We moeten zowel categoriaal als niet-categoriaal werken. Je stigmatiseert een hele gemeenschap door alleen 'de goeien' aan te halen."

Somers: "Maar jij gebruikt een koloniale term als 'évolués'. Meer investeringen zijn nodig, maar op jouw manier maken we de stad kapot."

Gennez: "Dat was een fout woord."

Somers: "Mijn grote angst is dat Mechelen een stad wordt waar de gemeenschappen naast elkaar leven, want dan krijg je binnen die gemeenschappen rolmodellen. Sociale codes vernietigen de persoonlijke vrijheid. Wat overblijft, is afgunst."

Ligt jullie einddoel uiteindelijk niet dicht bij elkaar?

Gennez: "Ja, maar wij willen op twee sporen werken. Jij werkt maar op één spoor."

Somers: "Omdat het tweede spoor vertragend werkt. Al liggen onze doelstellingen niet ver uit elkaar. Ik revolteer tegen racisme en discriminatie, omdat ik dat zo van thuis heb meegekregen. Toen in onze straat het eerste Marokkaanse gezin arriveerde, nodigde mijn vader hen meteen uit. Hij, als VU'er, zei toen: "Laten we samen één gemeenschap vormen." Dat blijft mijn meest fundamentele drijfveer om in deze stad aan politiek te doen. Die multiculturaliteit, die 90 procent van de Mechelaars naar de verdoemenis wenst, is een realiteit. Wij moeten ervoor zorgen dat die diversiteit niet tot een gesegregeerde samenleving leidt."

Wordt Mechelen een tweede Antwerpen?

Somers: "Als we uit noodzaak moeten samenwerken met drie partijen, is dat een zeer slechte oplossing."

Gennez: "Dat worden fijne gemeenteraden."

Somers: "Ellenlange vergaderingen. (algemeen gelach)"

Is er een voorakkoord in Mechelen?

Gennez: "We're free as a bird."

Somers: "Klaar en duidelijk: CD&V en VLD praten al zes jaar met elkaar en ik wil dat blijven doen. Maar niets bindt ons. (glimlacht) Met Caroline praat ik ook, maar dat gaat wat moeilijker."

Gennez: "Allez, jullie hadden een voorakkoord met de CD&V, maar dat is afgesprongen door die overlopers. Je wilt trouwen met degene wiens partner je hebt afgepakt."

Gaat de kiezer Caroline afrekenen op haar Limburgse verleden?

Somers: "Het mooiste bewijs van ons beleid is Caroline Gennez. We hebben twee keer gewonnen: de sp.a moet hulp inroepen van buitenaf en we hebben er een jong gezin bij. (lacht)"

Binnen en buiten de VLD worden de gemeenteraadsverkiezingen een test voor uw voorzitterschap genoemd.

Somers: "Het doet Mechelen oneer aan om het te herleiden tot een nationaal gegeven. Mechelen is belangrijk genoeg om op zichzelf te staan."

Gennez: "Het is toch raar dat je als VLD-voorzitter die troef lokaal niet durft uit te spelen. (fijntjes) In mijn partij is er niemand die zegt dat dit een test is. Of die me erop wijst hoe belangrijk mijn resultaat is. De partij weet ook wel dat ik voor een moeilijke opdracht sta."

Somers: "Verstandige partij! (lacht)"

Hoe komt het toch dat jullie elkaar doorlopend in de haren vliegen? Politieke opponenten hakken graag op elkaar in, maar bij jullie wordt het persoonlijk.

Gennez: "Hij wordt nu eenmaal rap kwaad."

Somers: "Het ligt aan onze persoonlijkheid. Wij discussiëren allebei graag assertief. Als je er zo twee bij elkaar zet, wordt het moeilijk."

Gennez: Dit is een formele verklaring (buigt zich naar de bandopnemer): ik heb niets tegen de persoon Bart Somers. Af en toe wil ik gerust een pint met hem drinken."

Somers: "Dat is wederzijds. Trouwens, dat doen we nu al."

Gennez: "Als hij trakteert natuurlijk. Grapje!" (lacht)