In de Standaard van 16 juni 2007 drukte voormalig burgemeester Jean-Luc Dehaene bij de voorstelling van de begroting reeds zijn wens uit dat Vilvoorde als regionale centrumstad zou erkend worden. “Bovendien heeft Vlaams-Brabant in tegenstelling tot de andere Vlaamse provincies op dit moment maar één regionale centrumstad, nl. Leuven, en zou de erkenning van Vilvoorde perfect passen in het Vlaams beleid in de rand rond Brussel”,  oordeelde de Vilvoordse burgemeester toen.

Meer dan 8 jaar later blijft de erkenning nog altijd uit. De situatie is nochtans  nog aanzienlijk verscherpt. Geen enkele Vlaamse stad kende de voorbije 10 jaar een even grote bevolkingsgroei als Vilvoorde, het gemiddeld netto gezinsinkomen zeg maar de financiële draagkracht van de stad – kalfde systematisch af, besparingsronde na besparingsronde werd het administratief apparaat afgeslankt terwijl de jarenlange onderfinanciering van de stad ervoor heeft gezorgd dat gedurende de volledige vorige legislatuur systematisch een zero-budgetting werd toegepast. Om het budget nog enigszins op koers te kunnen houden werd tijdens de opmaak van het financieel meerjarenplan bij de aanvang van de legislatuur 2013-2018 een fors besparingsplan doorgevoerd waarbij het personeelsbestand verder werd afgebouwd, de wijkwerking fors werd teruggeschroefd en zwaar werd bespaard op de werkingsmiddelen van de stad. Gelijktijdig werd een doortastende lokale belastinghervorming doorgevoerd waarbij een reeks belastingtarieven en retributietarieven aanzienlijk werden verhoogd. Dit alles zorgde voor een sluitend meerjarenplan.

Het huidige schepencollege én de voltallige gemeenteraad drongen al bij herhaling aan bij de  opeenvolgende Vlaamse Regeringen om de Vlaamse financiering van Vilvoorde te herbekijken en vroegen daarbij een eerlijke behandeling in verhouding tot de andere centrumsteden. Het stadsbestuur voelt zich daarbij gesteund door het standpunt van het Toekomstforum van Halle-Vilvoorde, de vereniging van alle burgemeesters van Halle-Vilvoorde.

Op 9 februari 2015 maakte het Vilvoords stadsbestuur opnieuw duidelijk dat er dringend extra financiering nodig is teneinde het veiligheidsbeleid op een aanvaardbaar niveau te houden. Vilvoorde ervaart meer en meer een toenemende sociologische invloed van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wat zich bovendien vertaalt in typisch grootstedelijke veiligheidsproblemen,… Teneinde dit probleem het hoofd te kunnen bieden vroeg de voltallige gemeenteraad – meerderheid en oppositiepartijen een extra Vlaamse inspanning van 2,3 miljoen euro.

Tot op vandaag werd geen enkele extra financiële ondersteuning geboden. Niettegenstaande het grote begrip voor de moeilijke budgettaire context van deze bijzondere Vlaamse stad aan de rand van Brussel werd vandaag géén enkele vooruitgang geboekt in de gelijke behandeling van Vilvoorde ten opzichte van andere steden. Ook de reactie op de vraag naar meer veiligheidsmiddelen kon bij de hogere overheden – de Vlaamse en federale regering – op heel wat begrip rekenen. Tot op vandaag leidt dit evenwel niet tot extra ondersteuning.

De klap op de vuurpijl kwam vorige week toen de impact duidelijk werd van een Vlaamse besparingsmaatregel op de financiële situatie van de stad Vilvoorde. De recente budget-beslissing van de Vlaamse Regering om de compensatie voor de verlaging van de onroerende voorheffing voor investeringen in Materiaal en Outillage te schrappen, treft Vilvoorde keihard. Met één ruk wordt meer dan 500.000 euro weggesneden uit het stadsbudget, een bedrag dat de komende jaren nog fors dreigt op te lopen. Vilvoorde zit daarbij in de top tien van de getroffen steden.

Deze besparing – die de steden en gemeenten op een zeer ongelijke manier treft is een nieuwe aderlating die Vilvoorde finaal in de onomkeerbare budgettaire problemen brengt. De kersverse VRIND-indicatoren spreken immers boekdelen. De komende 15 jaar zal Vilvoorde zijn bevolking fors zien toenemen. Als enige Vlaamse stad of gemeente wordt voor Vilvoorde tussen nu en 2025 een bevolkingsgroei van meer dan 15% verwacht. Daarbij valt het op dat het aandeel jongeren fors toeneemt. Vilvoorde kent vandaag reeds de grootste groene druk van gans Vlaanderen.

Vilvoorde is vandaag meer dan ooit centrumstad.
Vandaag reeds kent Vilvoorde, na Antwerpen, de hoogste bevolkingsdichtheid van alle Vlaamse steden. De stad vervult meer bovenlokale functies dan tal van andere centrumsteden. De aangekondigde groeicijfers van de bevolking plaatst het huidig stadsbestuur voor de enorme opdracht om voldoende voorzieningen en infrastructuur te voorzien, zoals kinderkribbes, scholen, jeugd- en sportinfrastructuur, dienstencentra en zorgvoorzieningen,…. De middelen ontbreken echter om hierin afdoende te investeren. Met de groei van de bevolking is ook het laatste excuus gesneuveld om de stad niet langer op te nemen bij de groep van Vlaamse centrumsteden.

Met de komende groei wordt Vilvoorde de facto meer en meer een deel van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Indien de Vlaamse Regering er voor opteert om Vilvoorde een volwaardige Vlaamse stad in de Rand van Brussel te laten blijven, is het hoogdringend dat de discriminerende behandeling van Vilvoorde t.a.v. andere centrumsteden wordt weggewerkt. 

Het allerlaatste excuus dat werd gehanteerd om Vilvoorde niet het statuut van centrumstad te verlenen, nl. de te lage inwonersaantallen, is inmiddels achterhaald. Door de explosieve bevolkingstoename telt Vilvoorde vandaag immers meer inwoners dan de centrumstad Turnhout. Vilvoorde telt vandaag 42.908 inwoners. Er is m.a.w. geen enkele objectieve reden meer om Vilvoorde zijn rechtmatige middelen te onthouden.

Het stadsbestuur heeft daarom drie beleidsconclusies klaar:

1. De Vilvoordse gemeenteraad zal zich vanavond uitspreken over een ontwerp van motie waarin de Vlaamse Regering wordt gevraagd om het dossier van Vilvoorde-centrumstad hoogdringend te bekijken. Gelijktijdig vraagt Vilvoorde, in navolging van de VVSG, de directe intrekking van de besparingsmaatregelen “Materiaal en Outillage”.

2. Het Vilvoords stadsbestuur vraagt dat het Toekomstforum Halle-Vilvoorde zich dringend buigt over de effecten van de recentste besparingsmaatregel inzake “Materiaal en Outillage” op de financiën van de lokale besturen in Halle-Vilvoorde en nagaat hoe het de eisen uit de Burgemeestersverklaring van 8 mei 2014 kan kracht bijzetten.

3. Het stadsbestuur neemt zich voor om een juridische procedure voor de Raad van State of het Grondwettelijk Hof op te starten op basis van schending van artikel 10 van de Grondwet. Het bestuur is er immers van overtuigd dat er geen enkele objectieve reden is waarom Vilvoorde géén erkenning krijgt als centrumstad terwijl de niet-erkenning een fundamenteel groot financieel verlies betekent voor de stad. Vilvoorde is van plan om, desnoods via de rechtbank,  eenzelfde bijdrage te verkrijgen als Turnhout namelijk 18.896.239 euro in plaats van de 10.907.236 euro die Vilvoorde ontving in 2014.